शेतकऱ्यांना खत खरेदी करण्यासाठी दुकानाबाहेर रांगेत उभे राहावे लागू नये आणि खत वितरणाची प्रक्रिया अधिक पारदर्शक व्हावी, यासाठी कृषी विभागाने डिजिटल पाऊल उचलले आहे. ‘फ्रेमवर्क फॉर फर्टिलायझर सेल’ अर्थात FFFS ॲप सुरू करण्यात आले असून, या माध्यमातून शेतकऱ्यांना घरबसल्या खताची उपलब्धता पाहण्यापासून ते आगाऊ बुकिंग करण्यापर्यंतच्या सुविधा मिळणार आहेत.
खताच्या उपलब्धतेबाबत माहिती मिळवण्यासाठी अनेकदा शेतकऱ्यांना वेगवेगळ्या कृषी सेवा केंद्रांवर जावे लागते. काही वेळा दुकानात पोहोचल्यानंतर संबंधित खत उपलब्ध नसल्याचेही समोर येते. ही अडचण कमी करण्याच्या उद्देशाने FFFS ॲपच्या माध्यमातून खताची उपलब्धता आणि साठ्याची माहिती डिजिटल पद्धतीने उपलब्ध करून देण्यात आली आहे.
FFFS ॲपमधून घरबसल्या खत बुक करता येणार
या ॲपचा सर्वात महत्त्वाचा फायदा म्हणजे शेतकऱ्यांना घरबसल्या खताचे आगाऊ बुकिंग करता येणार आहे. आपल्या शेतजमिनीच्या क्षेत्रानुसार आवश्यक खताचे बुकिंग करण्याची सुविधा या प्रणालीमध्ये देण्यात आली आहे.
शेतकऱ्याला कोणत्या दुकानात कोणते खत उपलब्ध आहे आणि त्या दुकानात किती साठा आहे, याची माहिती मोबाईलवर पाहता येईल. त्यामुळे खत मिळवण्यासाठी विनाकारण अनेक दुकानांमध्ये फिरण्याची किंवा रांगेत उभे राहण्याची गरज कमी होऊ शकते.
बुक केलेले खत दुकानदाराला देणे बंधनकारक
FFFS ॲपवरून शेतकऱ्याने खताचे बुकिंग केल्यानंतर संबंधित दुकानदारावर ते खत उपलब्ध करून देण्याची जबाबदारी राहणार आहे. त्यामुळे उपलब्ध साठ्याची माहिती आणि बुकिंगची प्रक्रिया अधिक पारदर्शक होण्यास मदत होणार आहे.
यामुळे शेतकऱ्याला आधीच कोणत्या दुकानातून खत घ्यायचे आहे, याची माहिती मिळेल आणि खत खरेदीची प्रक्रिया अधिक नियोजनबद्ध करता येईल.
बुकिंगनंतर दोन दिवसांत खत घेण्याची सुविधा
FFFS ॲपवर खताचे बुकिंग केल्यानंतर शेतकऱ्याला लगेच त्याच क्षणी दुकानात जाण्याची आवश्यकता नाही. बुकिंग केल्याच्या दिवसापासून पुढील दोन दिवसांच्या कालावधीत म्हणजेच T+2 मध्ये शेतकरी स्वतः किंवा आपल्या कुटुंबातील प्रतिनिधीमार्फत संबंधित दुकानातून खत घेऊ शकतो.
यामुळे शेतकऱ्याला आपल्या वेळेनुसार दुकानात जाऊन बुक केलेले खत घेणे शक्य होणार आहे.
एमआरपीपेक्षा जास्त दराने खत विकता येणार नाही
खत खरेदी करताना शेतकऱ्यांकडून छापील किमतीपेक्षा जास्त पैसे आकारले जाऊ नयेत, यासाठीही या व्यवस्थेत महत्त्वाची तरतूद आहे. ॲपच्या माध्यमातून बुक केलेले खत MRP अर्थात छापील कमाल किरकोळ किमतीपेक्षा जास्त दराने विकता येणार नाही.
त्यामुळे खताच्या किमतीबाबत अधिक पारदर्शकता निर्माण होण्यास मदत होईल आणि शेतकऱ्यांवरील अनावश्यक आर्थिक भार कमी करण्याच्या दृष्टीने ही सुविधा महत्त्वाची ठरू शकते.
अनुदानित खतासोबत इतर वस्तू घेण्याची सक्ती करता येणार नाही
काही ठिकाणी अनुदानित खत घेताना त्यासोबत टॉनिक, औषधे किंवा इतर कृषी निविष्ठा खरेदी करण्याची सक्ती केली जाते, अशा तक्रारी शेतकऱ्यांकडून केल्या जातात. FFFS व्यवस्थेमध्ये अशा प्रकारच्या लिंकिंगला आळा घालण्याचा प्रयत्न करण्यात आला आहे.
अनुदानित खत घेताना शेतकऱ्याला इतर कृषी निविष्ठा खरेदी करण्याची सक्ती दुकानदार करू शकणार नाही. अशी सक्ती किंवा संबंधित प्रकारचा त्रास झाल्यास शेतकऱ्यांनी कृषी विभागाशी संपर्क साधावा.
FFFS ॲपमध्ये शेतकऱ्यांना कोणते फायदे मिळणार?
- घरबसल्या खताचे आगाऊ बुकिंग करता येणार.
- कोणत्या दुकानात कोणते खत उपलब्ध आहे, याची माहिती मिळणार.
- संबंधित दुकानातील खताच्या साठ्याची माहिती मोबाईलवर पाहता येणार.
- शेतजमिनीच्या क्षेत्रानुसार खत बुकिंग करता येणार.
- बुकिंगनंतर पुढील दोन दिवसांत खत घेण्याची सुविधा मिळणार.
- बुक केलेले खत देण्याची जबाबदारी संबंधित दुकानदाराची राहणार.
- MRPपेक्षा जास्त दराने खत विक्री करता येणार नाही.
- अनुदानित खतासोबत इतर कृषी निविष्ठा घेण्याची सक्ती करता येणार नाही.
FFFS ॲप कुठून डाउनलोड करायचे?
कृषी विभागाने हे ॲप Google Play Store वर उपलब्ध करून दिले आहे. शेतकऱ्यांनी अधिकृत Play Store लिंकवरूनच ॲप डाउनलोड करून वापरणे योग्य राहील.
FFFS ॲप डाउनलोड:
[Google Play Store वरील FFFS ॲप](https://play.google.com/store/apps/details?id=com.agristack.fsas&utm_source=chatgpt.com)
अनोळखी वेबसाइट किंवा अनधिकृत लिंकवरून ॲप डाउनलोड करण्याऐवजी अधिकृत Play Store लिंकचा वापर करावा.
ॲप वापरताना अडचण आल्यास कुठे संपर्क करायचा?
FFFS ॲप वापरताना शेतकऱ्यांना काही अडचण आल्यास स्थानिक कृषी यंत्रणेकडून मदत घेता येईल. गावातील कृषी सखी, कृषी मित्र, पोक्रा समूह सहाय्यक, आत्मा ATM/BTM, सहाय्यक कृषी अधिकारी, मंडळ कृषी अधिकारी, पंचायत समिती कृषी अधिकारी किंवा तालुका कृषी अधिकारी यांच्याशी संपर्क साधता येईल.
यामुळे डिजिटल सुविधा वापरण्यात अडचण येणाऱ्या शेतकऱ्यांनाही ॲपचा लाभ घेण्यास मदत होऊ शकते.
शेतकऱ्यांसाठी डिजिटल खत खरेदी का महत्त्वाची?
खत खरेदीची प्रक्रिया डिजिटल झाल्यामुळे शेतकऱ्याला उपलब्धता, साठा आणि बुकिंग याबाबत अधिक माहिती आधीच मिळू शकते. विशेषतः खताची मागणी वाढलेल्या काळात दुकानांबाहेरील गर्दी आणि रांगा कमी करण्यासाठी ही व्यवस्था उपयुक्त ठरू शकते.
याशिवाय MRPपेक्षा जास्त दराने विक्री आणि अनुदानित खतासोबत इतर वस्तू घेण्याची सक्ती यासारख्या बाबींवर नियंत्रण ठेवण्याच्या दृष्टीनेही डिजिटल नोंदणी महत्त्वाची ठरते.
FFFS ॲपमुळे शेतकऱ्यांचा वेळ आणि पैसा वाचणार
खतासाठी अनेक दुकाने फिरणे, उपलब्धता तपासणे किंवा बराच वेळ रांगेत उभे राहणे यामुळे शेतकऱ्यांचा वेळ आणि प्रवासाचा खर्च वाढतो. FFFS ॲपमुळे उपलब्ध खताची माहिती मोबाईलवर मिळाल्यानंतर शेतकऱ्याला अधिक नियोजनबद्ध पद्धतीने खत खरेदी करता येऊ शकते.
कृषी विभागाने शेतकऱ्यांना या डिजिटल सुविधेचा वापर करण्याचे आवाहन केले आहे. आधुनिक तंत्रज्ञानाचा वापर करून खत खरेदी अधिक सोपी आणि पारदर्शक करण्याच्या दिशेने FFFS ॲप महत्त्वाचे पाऊल ठरू शकते.
FFFS ॲपबाबत १० महत्त्वाचे प्रश्न-उत्तरे
1. FFFS ॲप म्हणजे काय?
FFFS म्हणजे ‘फ्रेमवर्क फॉर फर्टिलायझर सेल’. खताची उपलब्धता, साठा आणि आगाऊ बुकिंग यासाठी कृषी विभागाने ही डिजिटल सुविधा सुरू केली आहे.
2. FFFS ॲपचा शेतकऱ्यांना मुख्य फायदा काय?
शेतकऱ्यांना घरबसल्या खताची उपलब्धता तपासून आगाऊ बुकिंग करता येणार आहे. त्यामुळे खतासाठी दुकानाबाहेर रांगेत उभे राहण्याची गरज कमी होऊ शकते.
3. ॲपवर खताचा साठा पाहता येतो का?
होय. कोणत्या दुकानात कोणते खत उपलब्ध आहे आणि त्याचा किती साठा आहे, याची माहिती मोबाईलवर मिळणार आहे.
4. खताचे आगाऊ बुकिंग करता येईल का?
होय. FFFS ॲपच्या माध्यमातून शेतजमिनीच्या क्षेत्रानुसार खताचे Advance Booking करता येणार आहे.
5. बुकिंग केल्यानंतर खत किती दिवसांत घ्यावे लागेल?
बुकिंग केल्यापासून पुढील दोन दिवसांच्या कालावधीत म्हणजे T+2 मध्ये शेतकरी स्वतः किंवा कुटुंबातील प्रतिनिधीमार्फत खत घेऊ शकतो.
6. बुक केलेले खत दुकानदार देण्यास नकार देऊ शकतो का?
ॲपवरून बुक केलेले संबंधित खत देणे दुकानदारासाठी बंधनकारक राहणार असल्याचे कृषी विभागाने स्पष्ट केले आहे.
7. खत MRPपेक्षा जास्त दराने विकता येईल का?
नाही. बुक केलेले खत छापील MRPपेक्षा जास्त दराने विकता येणार नाही.
8. खतासोबत टॉनिक किंवा औषध घेणे बंधनकारक आहे का?
नाही. अनुदानित खतासोबत टॉनिक, औषधे किंवा इतर कृषी निविष्ठा खरेदी करण्याची सक्ती दुकानदार करू शकणार नाही.
9. FFFS ॲप कुठून डाउनलोड करायचे?
हे ॲप Google Play Store वर उपलब्ध आहे. अधिकृत Play Store लिंकवरून ॲप डाउनलोड करावे.
10. ॲप वापरताना अडचण आल्यास काय करावे?
कृषी सखी, कृषी मित्र, पोक्रा समूह सहाय्यक, आत्मा ATM/BTM, सहाय्यक कृषी अधिकारी, मंडळ कृषी अधिकारी, पंचायत समिती कृषी अधिकारी किंवा तालुका कृषी अधिकारी यांच्याशी संपर्क साधता येईल.
माहितीचा अधिकृत स्रोत: जिल्हा माहिती कार्यालय, सोलापूर
मुख्य विश्लेषक (सरकारी योजना व कृषी क्षेत्र)