कोल्हापूर जिल्ह्यासह राज्यातील पात्र युवक-युवतींसाठी रोजगाराच्या दृष्टीने महत्त्वाची संधी उपलब्ध झाली आहे. छत्रपती शाहू महाराज संशोधन, प्रशिक्षण व मानव विकास संस्था (सारथी), पुणे आणि भारत सरकारच्या सूक्ष्म, लघु व मध्यम उद्यम मंत्रालयांतर्गत इंडो-जर्मन टूल रूम (IGTR), औरंगाबाद यांच्या संयुक्त विद्यमाने विविध मोफत कौशल्य विकास प्रशिक्षण कार्यक्रम राबविण्यात येत आहेत. मराठा, कुणबी, कुणबी-मराठा आणि मराठा-कुणबी समाजातील नॉन-क्रिमीलेअर गटातील पात्र युवक-युवती या संधीसाठी अर्ज करू शकतात.

2 ऑक्टोबरपर्यंत ऑनलाइन अर्ज करण्याची संधी

या प्रशिक्षण कार्यक्रमासाठी इच्छुक आणि पात्र उमेदवारांनी 2 ऑक्टोबर 2026 पर्यंत ऑनलाइन अर्ज करणे आवश्यक आहे. प्रशिक्षणाचा संपूर्ण खर्च सारथी संस्थेकडून करण्यात येणार असून पात्र उमेदवारांना कौशल्याधारित प्रशिक्षण घेण्याची संधी मिळणार आहे. रोजगारक्षम कौशल्य विकसित करण्याच्या दृष्टीने मोफत कौशल्य विकास प्रशिक्षण युवक-युवतींसाठी उपयुक्त ठरू शकते, त्यामुळे पात्र उमेदवारांनी अर्जाची प्रक्रिया वेळेत पूर्ण करावी.

18 ते 35 वयोगटातील उमेदवारांना संधी

या उपक्रमासाठी 18 ते 35 वर्षे वयोगटातील पात्र युवक-युवती अर्ज करू शकतात. अर्जदार संबंधित सामाजिक प्रवर्गातील असणे तसेच योजनेत नमूद केलेल्या आर्थिक व इतर पात्रता अटी पूर्ण करणे आवश्यक आहे. उमेदवारांची पात्रता तपासल्यानंतर पुढील प्रवेश प्रक्रियेसाठी त्यांना बोलावण्यात येणार असून मोफत कौशल्य विकास प्रशिक्षण मिळविण्यासाठी आवश्यक कागदपत्रांची पूर्तता करणे महत्त्वाचे आहे.

प्रशिक्षणाचा संपूर्ण खर्च सारथीमार्फत

या प्रशिक्षणासाठी प्रशिक्षणार्थींवर प्रशिक्षण शुल्काचा आर्थिक भार राहणार नाही. सारथीमार्फत प्रशिक्षणाचा संपूर्ण खर्च करण्यात येणार आहे. विशेष म्हणजे IGTR, औरंगाबाद येथे निवासी प्रशिक्षणाची सुविधा उपलब्ध असून प्रशिक्षणासोबत राहण्याची आणि भोजनाची सुविधाही देण्यात येणार आहे. त्यामुळे पात्र युवक-युवतींना मोफत कौशल्य विकास प्रशिक्षण घेताना निवास व भोजनाच्या खर्चाचीही मोठी बचत होऊ शकते.

औरंगाबाद येथे निवासी, तर इतर केंद्रांवर अनिवासी प्रशिक्षण

निवासी प्रशिक्षणाची सुविधा केवळ IGTR, औरंगाबाद येथे उपलब्ध राहणार आहे. याशिवाय वाळूज, पुणे, नागपूर आणि कोल्हापूर येथील उपकेंद्रांवर अनिवासी प्रशिक्षणाची सुविधा देण्यात येणार आहे. उमेदवाराला अर्ज करताना उपलब्ध प्रशिक्षण केंद्रांपैकी योग्य केंद्राची निवड करावी लागणार असून निवडलेल्या केंद्रावरच पुढील प्रवेश प्रक्रिया पार पडणार आहे. मोफत कौशल्य विकास प्रशिक्षण कोणत्या केंद्रावर घ्यायचे याचा निर्णय अर्ज करताना काळजीपूर्वक घेणे आवश्यक आहे.

प्रवेश परीक्षा आणि मुलाखतीची प्रक्रिया

प्रशिक्षणासाठी अर्ज केलेल्या उमेदवारांची प्राथमिक छाननी करण्यात येणार आहे. छाननीनंतर पात्र उमेदवारांना प्रवेश परीक्षा आणि मुलाखतीसाठी बोलावले जाईल. निवडलेल्या प्रशिक्षण केंद्रावरच पात्रता प्रवेश परीक्षा, कागदपत्रांची पडताळणी आणि मुलाखत घेण्यात येणार आहे. त्यामुळे मोफत कौशल्य विकास प्रशिक्षण मिळविण्यासाठी अर्ज करणाऱ्या उमेदवारांनी निवडलेल्या केंद्रावर आवश्यक मूळ कागदपत्रांसह स्वखर्चाने उपस्थित राहण्याची तयारी ठेवावी.

पात्रता प्रवेश परीक्षा कोणत्या विषयांवर?

प्रवेशासाठी घेण्यात येणारी पात्रता परीक्षा इंग्रजी, गणित आणि सामान्यज्ञान या विषयांवर आधारित राहणार आहे. त्यामुळे अर्जदारांनी या तीनही विषयांची प्राथमिक तयारी करून ठेवणे आवश्यक आहे. प्रवेश परीक्षेतील कामगिरी आणि मुलाखत तसेच कागदपत्रांची पडताळणी या प्रक्रियेनंतर पात्र उमेदवारांची निवड केली जाणार आहे. मोफत कौशल्य विकास प्रशिक्षण मिळवू इच्छिणाऱ्या युवक-युवतींनी त्यामुळे केवळ अर्ज न करता प्रवेश परीक्षेचीही तयारी करावी.

नॉन-क्रिमीलेअर, SEBC किंवा EWS प्रमाणपत्र आवश्यक

योजनेनुसार उमेदवाराकडे नॉन-क्रिमीलेअर, SEBC किंवा EWS यापैकी लागू असलेले प्रमाणपत्र असणे आवश्यक आहे. उमेदवाराच्या सामाजिक व आर्थिक पात्रतेनुसार संबंधित प्रमाणपत्र सादर करावे लागेल. अर्जाच्या वेळी आवश्यक कागदपत्रे उपलब्ध नसल्यास पुढील पडताळणी प्रक्रियेत अडचण येऊ शकते. त्यामुळे मोफत कौशल्य विकास प्रशिक्षण योजनेसाठी अर्ज करण्यापूर्वी आपली कागदपत्रे अद्ययावत आणि उपलब्ध असल्याची खात्री करणे आवश्यक आहे.

जातीचे प्रमाणपत्र नसल्यास शाळा सोडल्याचा दाखला ग्राह्य

ज्या उमेदवारांकडे जातीचे प्रमाणपत्र उपलब्ध नाही, अशा उमेदवारांची जात शाळा किंवा महाविद्यालय सोडल्याच्या दाखल्यावरून म्हणजेच टीसी किंवा एलसीवरून ग्राह्य धरली जाणार आहे. त्यामुळे केवळ जातीचे प्रमाणपत्र उपलब्ध नसल्यामुळे पात्र उमेदवारांनी अर्ज करण्याची संधी सोडू नये. मोफत कौशल्य विकास प्रशिक्षण अर्जासाठी आपल्या परिस्थितीनुसार कोणते कागदपत्र ग्राह्य आहे, हे अर्ज करण्यापूर्वी तपासणे महत्त्वाचे आहे.

अर्जासोबत कोणती कागदपत्रे अपलोड करावी?

ऑनलाइन अर्ज करताना विहित नमुन्यातील फोटोसह परिपूर्ण अर्ज सादर करावा लागेल. प्रशिक्षणाच्या अभ्यासक्रमानुसार आवश्यक शैक्षणिक किंवा व्यावसायिक प्रमाणपत्रेही अपलोड करावी लागतील. यामध्ये दहावी, बारावी, आयटीआय, डिप्लोमा, पदवी आदी प्रमाणपत्रांचा समावेश होऊ शकतो. त्यासोबत जातीचे प्रमाणपत्र किंवा शाळा सोडल्याचा दाखला, तसेच लागू असल्यास नॉन-क्रिमीलेअर, EWS, SEBC आदी प्रमाणपत्रे सादर करावी लागतील. मोफत कौशल्य विकास प्रशिक्षण अर्जात अपलोड केलेली कागदपत्रे स्पष्ट आणि वाचनीय असणे आवश्यक आहे.

निवडलेल्या केंद्रावरच परीक्षा आणि मुलाखत

उमेदवाराने अर्जामध्ये ज्या प्रशिक्षण केंद्राची निवड केली आहे, त्याच केंद्रावर पात्रता प्रवेश परीक्षा, मुलाखत आणि कागदपत्रांची पडताळणी केली जाणार आहे. त्यामुळे केंद्र निवडताना प्रवासाचे अंतर, प्रशिक्षणाचा प्रकार आणि निवासी किंवा अनिवासी सुविधा यांचा विचार करणे उपयुक्त ठरेल. मोफत कौशल्य विकास प्रशिक्षण निवड प्रक्रियेत सहभागी होण्यासाठी उमेदवाराने संबंधित केंद्रावर ठरलेल्या दिवशी वेळेत उपस्थित राहणे आवश्यक आहे.

IGTR आणि सारथीच्या माध्यमातून अर्जाची सुविधा

IGTR औरंगाबाद, वाळूज, पुणे, नागपूर आणि कोल्हापूर यापैकी ज्या केंद्रावर प्रशिक्षण घ्यायचे आहे, त्या केंद्रासाठी उपलब्ध QR कोडद्वारे किंवा संबंधित संस्थेच्या संकेतस्थळावरून ऑनलाइन अर्ज सादर करता येणार आहे. अर्ज करताना योग्य प्रशिक्षण केंद्राची निवड करून मागितलेली माहिती अचूक भरावी. मोफत कौशल्य विकास प्रशिक्षण योजनेचा लाभ घेण्यासाठी अनधिकृत वेबसाइट किंवा अनोळखी व्यक्तीमार्फत अर्ज करण्याऐवजी संस्थेने उपलब्ध करून दिलेल्या अधिकृत माध्यमांचा वापर करणे सुरक्षित आहे.

प्रशिक्षण 5 ऑक्टोबरपासून सुरू होणार

या प्रशिक्षण कार्यक्रमासाठी अर्ज स्वीकारण्याची अंतिम तारीख 2 ऑक्टोबर 2026 आहे. त्यानंतर 3 ऑक्टोबर रोजी पात्रता प्रवेश परीक्षा, कागदपत्रांची पडताळणी आणि मुलाखत घेण्यात येणार आहे. निवड झालेल्या उमेदवारांसाठी प्रशिक्षणाला 5 ऑक्टोबर 2026 पासून सुरुवात होणार आहे. मोफत कौशल्य विकास प्रशिक्षण घेऊ इच्छिणाऱ्या उमेदवारांनी या तारखा लक्षात ठेवून अर्ज, परीक्षा आणि पुढील प्रवेश प्रक्रियेचे नियोजन करावे.

निवड झाल्यानंतर प्रशिक्षणात नियमित उपस्थिती बंधनकारक

प्रशिक्षणासाठी निवड झाल्यानंतर प्रशिक्षणार्थींना प्रशिक्षणास गैरहजर राहता येणार नाही किंवा प्रशिक्षण मध्येच सोडता येणार नाही, अशी अट देण्यात आली आहे. त्यामुळे अर्ज करण्यापूर्वी उमेदवारांनी प्रशिक्षणाचा कालावधी, ठिकाण आणि स्वतःची उपलब्धता यांचा विचार करणे आवश्यक आहे. मोफत कौशल्य विकास प्रशिक्षण पूर्ण करण्यासाठी नियमित उपस्थिती आणि प्रशिक्षण संस्थेच्या नियमांचे पालन करणे महत्त्वाचे राहणार आहे.

अभ्यासक्रम सुरू होण्यास विलंब कधी होऊ शकतो?

एखाद्या अभ्यासक्रमासाठी मंजूर केलेल्या संख्येपेक्षा कमी उमेदवार उपलब्ध झाल्यास संबंधित अभ्यासक्रम सुरू होण्यास विलंब होण्याची शक्यता आहे. त्यामुळे अर्जदारांनी निवडलेल्या अभ्यासक्रमाची माहिती आणि उपलब्ध जागांबाबत संस्थेकडून प्रसिद्ध होणाऱ्या सूचनांकडे लक्ष ठेवावे. मोफत कौशल्य विकास प्रशिक्षण कार्यक्रमातील अभ्यासक्रमाचे घटक, कालावधी, ठिकाण आणि प्रवेश क्षमता निश्चित करण्याचे अधिकार संबंधित संस्थेकडे राखीव राहणार आहेत.

युवकांना रोजगारक्षम कौशल्य विकसित करण्याची संधी

आजच्या रोजगार बाजारपेठेत केवळ शैक्षणिक पात्रतेसोबत व्यावसायिक आणि तांत्रिक कौशल्यांनाही महत्त्व आहे. विविध कौशल्यांचे प्रशिक्षण घेतल्यामुळे युवकांना रोजगाराच्या संधी शोधताना तसेच भविष्यात स्वयंरोजगाराच्या दिशेने वाटचाल करताना उपयोग होऊ शकतो. या पार्श्वभूमीवर मोफत कौशल्य विकास प्रशिक्षण हा पात्र युवक-युवतींसाठी कौशल्यवृद्धीचा एक महत्त्वाचा पर्याय ठरू शकतो.

अर्ज करण्यापूर्वी उमेदवारांनी काय तपासावे?

अर्ज करण्यापूर्वी उमेदवारांनी आपले वय, संबंधित सामाजिक प्रवर्ग, नॉन-क्रिमीलेअर किंवा लागू आर्थिक प्रमाणपत्र, शैक्षणिक पात्रता आणि प्रशिक्षणासाठी आवश्यक व्यावसायिक प्रमाणपत्रे तपासावीत. त्यानंतर निवडायचे प्रशिक्षण केंद्र निश्चित करून ऑनलाइन अर्ज काळजीपूर्वक भरावा. मोफत कौशल्य विकास प्रशिक्षण मिळविण्यासाठी अर्जातील माहिती चुकीची किंवा अपूर्ण राहणार नाही याची विशेष काळजी घेणे आवश्यक आहे.

पात्र उमेदवारांनी संधीचा लाभ घ्यावा

सारथी आणि IGTR यांच्या संयुक्त विद्यमाने उपलब्ध झालेल्या या प्रशिक्षण संधीचा पात्र युवक-युवतींनी उपयोग करून घ्यावा, असे आवाहन करण्यात आले आहे. प्रशिक्षण शुल्कासोबत काही केंद्रांवर निवास व भोजनाची सुविधाही उपलब्ध असल्याने पात्र उमेदवारांसाठी ही संधी महत्त्वाची आहे. मोफत कौशल्य विकास प्रशिक्षण घेण्यासाठी इच्छुक उमेदवारांनी 2 ऑक्टोबरपूर्वी ऑनलाइन अर्ज करून पुढील प्रवेश प्रक्रियेसाठी तयार राहावे.

FAQ : सारथीच्या कौशल्य विकास प्रशिक्षणाबाबत महत्त्वाचे प्रश्न

1. सारथीचे हे प्रशिक्षण कोणासाठी आहे?

हे प्रशिक्षण मराठा, कुणबी, कुणबी-मराठा आणि मराठा-कुणबी समाजातील नॉन-क्रिमीलेअर गटातील पात्र युवक-युवतींसाठी आहे. वयोमर्यादा 18 ते 35 वर्षे असून इतर पात्रता अटी पूर्ण करणे आवश्यक आहे. पात्र उमेदवारांना मोफत कौशल्य विकास प्रशिक्षण घेण्याची संधी मिळणार आहे.

2. प्रशिक्षणासाठी किती शुल्क द्यावे लागेल?

या उपक्रमांतर्गत प्रशिक्षणाचा संपूर्ण खर्च सारथीमार्फत करण्यात येणार आहे. त्यामुळे निवड झालेल्या पात्र प्रशिक्षणार्थींना प्रशिक्षण शुल्काचा खर्च करावा लागणार नाही. मोफत कौशल्य विकास प्रशिक्षण असल्यामुळे पात्र उमेदवारांसाठी हा आर्थिकदृष्ट्या उपयुक्त पर्याय आहे.

3. प्रशिक्षणासाठी अर्ज करण्याची अंतिम तारीख कोणती?

ऑनलाइन अर्ज स्वीकारण्याची अंतिम तारीख 2 ऑक्टोबर 2026 आहे. इच्छुक उमेदवारांनी अंतिम तारखेची वाट न पाहता शक्य तितक्या लवकर अर्ज प्रक्रिया पूर्ण करावी. मोफत कौशल्य विकास प्रशिक्षण मिळविण्यासाठी वेळेत अर्ज करणे आवश्यक आहे.

4. पात्रता प्रवेश परीक्षा कधी होणार आहे?

पात्रता प्रवेश परीक्षा, कागदपत्रांची पडताळणी आणि मुलाखत 3 ऑक्टोबर 2026 रोजी होणार आहे. परीक्षा इंग्रजी, गणित आणि सामान्यज्ञान या विषयांवर आधारित राहणार आहे. मोफत कौशल्य विकास प्रशिक्षण मिळविण्यासाठी उमेदवारांनी या प्रवेश प्रक्रियेसाठी आवश्यक तयारी करावी.

5. प्रशिक्षण कधीपासून सुरू होणार आहे?

निवड झालेल्या उमेदवारांसाठी प्रशिक्षण 5 ऑक्टोबर 2026 पासून सुरू होणार आहे. प्रशिक्षण IGTR, औरंगाबाद तसेच वाळूज, पुणे, नागपूर आणि कोल्हापूर येथील संबंधित केंद्रांवर आयोजित केले जाणार आहे. मोफत कौशल्य विकास प्रशिक्षण घेणाऱ्या उमेदवारांनी संबंधित केंद्राच्या वेळापत्रकानुसार उपस्थित राहणे आवश्यक आहे.

6. प्रशिक्षणादरम्यान राहण्याची आणि भोजनाची सुविधा आहे का?

IGTR, औरंगाबाद येथे निवासी प्रशिक्षणाची सुविधा उपलब्ध आहे आणि त्यासोबत राहण्याची व भोजनाची सुविधाही देण्यात येणार आहे. पुणे, नागपूर, कोल्हापूर आणि वाळूज येथील उपकेंद्रांवर अनिवासी प्रशिक्षणाची सुविधा आहे. त्यामुळे मोफत कौशल्य विकास प्रशिक्षण घेताना केंद्रानुसार निवासाची व्यवस्था वेगवेगळी राहणार आहे.

7. जातीचे प्रमाणपत्र नसल्यास अर्ज करता येईल का?

ज्या उमेदवारांकडे जातीचे प्रमाणपत्र उपलब्ध नाही, त्यांची जात शाळा किंवा महाविद्यालय सोडल्याच्या दाखल्यावरून म्हणजेच टीसी किंवा एलसीवरून ग्राह्य धरली जाईल. मात्र इतर लागू पात्रता अटी पूर्ण करणे आवश्यक आहे. मोफत कौशल्य विकास प्रशिक्षण अर्जासाठी उपलब्ध कागदपत्रांनुसार योग्य पुरावा सादर करणे आवश्यक आहे.

8. नॉन-क्रिमीलेअर किंवा EWS प्रमाणपत्र आवश्यक आहे का?

उमेदवाराकडे लागू असलेल्या प्रवर्गानुसार नॉन-क्रिमीलेअर, SEBC किंवा EWS यापैकी संबंधित प्रमाणपत्र असणे आवश्यक आहे. अर्जासोबत लागू असलेली कागदपत्रे अपलोड करावी लागतील. मोफत कौशल्य विकास प्रशिक्षण मिळविण्यासाठी उमेदवाराने आपल्या पात्रतेनुसार योग्य प्रमाणपत्र उपलब्ध ठेवावे.

9. अर्ज केल्यानंतर परीक्षा कुठे द्यावी लागेल?

उमेदवाराने अर्जामध्ये ज्या प्रशिक्षण केंद्राची निवड केली आहे, त्याच केंद्रावर पात्रता प्रवेश परीक्षा, मुलाखत आणि कागदपत्रांची पडताळणी केली जाणार आहे. त्यामुळे केंद्राची निवड करताना काळजी घ्यावी. मोफत कौशल्य विकास प्रशिक्षण निवड प्रक्रियेसाठी उमेदवाराने मूळ कागदपत्रांसह संबंधित केंद्रावर उपस्थित राहणे आवश्यक आहे.

10. प्रशिक्षण निवडल्यानंतर ते मध्येच सोडता येईल का?

प्रशिक्षणासाठी निवड झाल्यानंतर प्रशिक्षणार्थींना प्रशिक्षणास गैरहजर राहता येणार नाही किंवा प्रशिक्षण मध्येच सोडता येणार नाही, अशी अट देण्यात आली आहे. त्यामुळे अर्ज करण्यापूर्वी प्रशिक्षणाचा कालावधी आणि स्वतःची उपलब्धता तपासणे आवश्यक आहे. मोफत कौशल्य विकास प्रशिक्षण पूर्ण करण्यासाठी नियमित उपस्थिती राखणे गरजेचे आहे.

माहितीचा अधिकृत स्रोत: जिल्हा माहिती कार्यालय, कोल्हापूर

लेखक : भूषण इंगळे
मुख्य विश्लेषक (सरकारी योजना व कृषी क्षेत्र)

लेखक महाराष्ट्रातील विविध **सरकारी योजना, आधुनिक शेती तंत्रज्ञान, शेतकरी कल्याण, रोजगार आणि फायनान्स** अशा महत्वपूर्ण विषयांचे अभ्यासक व लेखक आहेत. आपल्या लेखणीच्या माध्यमातून सर्वसामान्य नागरिक आणि शेतकरी बांधवांपर्यंत अत्यंत अचूक, विश्वासार्ह आणि उपयुक्त माहिती सोप्या भाषेत पोहोचवणे, हेच त्यांच्या "कामाची बातमी" या व्यासपीठाचे मुख्य उद्दिष्ट आहे.