राजर्षी शाहू महाराज ज्येष्ठ साहित्यिक-कलाकार सन्मान योजना अंतर्गत महाराष्ट्र शासनाच्या सांस्कृतिक कार्य विभागामार्फत कला आणि साहित्य क्षेत्रात दीर्घकाळ उल्लेखनीय योगदान देणाऱ्या ज्येष्ठ साहित्यिक व कलाकारांना आर्थिक आधार देण्यासाठी महत्त्वपूर्ण योजना राबविण्यात येत आहे. सांस्कृतिक कार्य संचालनालय, महाराष्ट्र राज्य, मुंबई यांच्या माध्यमातून राबविण्यात येणाऱ्या या योजनेत राज्यातील पात्र 100 ज्येष्ठ साहित्यिक व कलाकारांना दरमहा 5 हजार रुपयांचे मानधन दिले जाणार आहे. या योजनेसाठी 1 ते 31 जुलै 2026 या कालावधीत ऑनलाइन अर्ज मागविण्यात आले आहेत.
कलेचा आणि साहित्याचा सन्मान करण्यासाठी शासनाचा उपक्रम
राजर्षी शाहू महाराज ज्येष्ठ साहित्यिक-कलाकार सन्मान योजना ही राजर्षी छत्रपती शाहू महाराज यांच्या सामाजिक न्याय, समता आणि सर्वसमावेशक विकासाच्या विचारांपासून प्रेरित आहे. आयुष्यभर कला आणि साहित्य क्षेत्रासाठी कार्य करणाऱ्या ज्येष्ठ कलावंतांना सन्मानपूर्वक जीवन जगण्यासाठी आर्थिक सहाय्य मिळावे, हा या योजनेचा मुख्य उद्देश आहे. कला आणि साहित्य क्षेत्रातील योगदानाचा गौरव करण्यासाठी ही योजना महत्त्वाची मानली जात आहे.
दरमहा 5 हजार रुपयांचे मानधन मिळणार
राजर्षी शाहू महाराज ज्येष्ठ साहित्यिक-कलाकार सन्मान योजना अंतर्गत निवड झालेल्या 100 पात्र ज्येष्ठ साहित्यिक आणि कलाकारांना दरमहा 5,000 रुपयांचे मानधन देण्यात येणार आहे. नियमित आर्थिक सहाय्य मिळाल्यामुळे ज्येष्ठ कलावंतांना सन्मानाने जीवन जगण्यास मदत होणार आहे.
कोण अर्ज करू शकतात?
राजर्षी शाहू महाराज ज्येष्ठ साहित्यिक-कलाकार सन्मान योजना लाभ घेण्यासाठी अर्जदाराचे वय किमान 50 वर्षे असणे आवश्यक आहे. दिव्यांग कलाकारांसाठी वयोमर्यादेत 10 वर्षांची शिथिलता देण्यात आली असून त्यांच्यासाठी किमान वय 40 वर्षे निश्चित करण्यात आले आहे. अर्जदाराने कला किंवा साहित्य क्षेत्रात किमान 15 वर्षे उल्लेखनीय योगदान दिलेले असावे. तसेच वयाने ज्येष्ठ असलेल्या विधवा, परित्यक्ता आणि दिव्यांग कलाकारांना प्राधान्य दिले जाणार आहे.
उत्पन्नाची अट आणि अपात्रता
राजर्षी शाहू महाराज ज्येष्ठ साहित्यिक-कलाकार सन्मान योजना अंतर्गत अर्जदाराचे वार्षिक उत्पन्न 60 हजार रुपयांपेक्षा जास्त नसावे. तसेच अर्जदाराची उपजीविका मुख्यतः कला किंवा साहित्य क्षेत्रावर अवलंबून असावी. केंद्र किंवा राज्य शासनाच्या नियमित मासिक पेन्शन अथवा कोणत्याही महामंडळाच्या निवृत्तीवेतनाचा लाभ घेणारे अर्जदार या योजनेसाठी पात्र राहणार नाहीत. अर्जदार महाराष्ट्राचा रहिवासी असणे बंधनकारक आहे.
अर्जासाठी आवश्यक कागदपत्रे
राजर्षी शाहू महाराज ज्येष्ठ साहित्यिक-कलाकार सन्मान योजना अंतर्गत अर्ज करताना वयाचा दाखला, आधार कार्ड, उत्पन्नाचा दाखला, रहिवासी दाखला, प्रतिज्ञापत्र, बँक पासबुक, पती-पत्नीचे संयुक्त छायाचित्र (लागू असल्यास), अपंगत्व प्रमाणपत्र (लागू असल्यास), राज्य किंवा केंद्र शासनाचे संबंधित प्रमाणपत्र (लागू असल्यास), नामांकित संस्था किंवा व्यक्तींचे शिफारसपत्र (लागू असल्यास) आणि इतर आवश्यक कागदपत्रे सादर करणे आवश्यक आहे.
ऑनलाइन अर्ज प्रक्रिया आणि अंतिम तारीख
राजर्षी शाहू महाराज ज्येष्ठ साहित्यिक-कलाकार सन्मान योजना साठी अर्जदारांनी 1 ते 31 जुलै 2026 या कालावधीत ‘आपले सरकार‘ पोर्टलवर ऑनलाइन अर्ज करावा. अंतिम मुदतीपूर्वी अर्ज सादर करून या योजनेचा लाभ घेण्याचे आवाहन सांस्कृतिक कार्य संचालनालयाने केले आहे.
ज्येष्ठ कलाकारांनी संधीचा लाभ घ्यावा
राजर्षी शाहू महाराज ज्येष्ठ साहित्यिक-कलाकार सन्मान योजना ही राज्यातील ज्येष्ठ साहित्यिक आणि कलाकारांना आर्थिक व सामाजिक आधार देणारी महत्त्वाची योजना आहे. पात्र लाभार्थ्यांनी अर्जाची अंतिम तारीख लक्षात घेऊन वेळेत ऑनलाइन अर्ज सादर करून या योजनेचा लाभ घ्यावा, असे आवाहन सांस्कृतिक कार्य संचालनालयाचे संचालक श्रीराम पांडे यांनी केले आहे.
FAQ (10 प्रश्न व उत्तरे)
1. ही योजना कोणासाठी आहे?
ज्येष्ठ साहित्यिक आणि कलाकारांसाठी.
2. दरमहा किती मानधन मिळेल?
5,000 रुपये.
3. किती लाभार्थ्यांची निवड होणार आहे?
100 पात्र साहित्यिक व कलाकार.
4. अर्ज कधी करायचा?
1 ते 31 जुलै 2026.
5. अर्ज कुठे करायचा?
‘आपले सरकार’ पोर्टलवर.
6. किमान वय किती असावे?
50 वर्षे (दिव्यांगांसाठी 40 वर्षे).
7. अनुभव किती आवश्यक आहे?
किमान 15 वर्षांचे कला किंवा साहित्य क्षेत्रातील योगदान.
8. उत्पन्न मर्यादा किती आहे?
वार्षिक 60 हजार रुपयांपेक्षा कमी.
9. पेन्शनधारकांना लाभ मिळेल का?
नाही, नियमित सरकारी पेन्शन किंवा निवृत्तीवेतन घेणारे पात्र नाहीत.
10. अर्जदार महाराष्ट्राचा रहिवासी असणे आवश्यक आहे का?
होय.
माहितीचा अधिकृत स्रोत: जिल्हा माहिती कार्यालय, धुळे
मुख्य विश्लेषक (सरकारी योजना व कृषी क्षेत्र)