नंदुरबार जिल्ह्यातील ग्रामीण युवक-युवतींसाठी कौशल्य विकास व उद्योजकतेच्या नव्या संधी निर्माण करण्याच्या उद्देशाने दि. १७ ते २२ फेब्रुवारी २०२६ या कालावधीत तोरखेडा येथे आयोजित करण्यात आलेल्या कार्यक्रमात टेराकोटा मणी व दागिने निर्मिती प्रशिक्षणातून ग्रामीण युवक-युवतींना उद्योजकतेची संधी उपलब्ध होणार आहे. हा कार्यक्रम जिल्ह्यातील ग्रामीण भागातील तरुण पिढीला नवीन दिशा देणारा ठरेल. या माध्यमातून स्थानिक युवक-युवतींना स्वतःचे छोटे उद्योग सुरू करण्याची क्षमता विकसित होईल. कार्यक्रमाच्या कालावधीत सातत्यपूर्ण सत्रे घेतली जातील ज्यामुळे सहभागींना व्यावहारिक अनुभव मिळेल. यामुळे जिल्ह्यातील ग्रामीण अर्थव्यवस्थेला बळकटी मिळेल आणि युवक-युवतींच्या आर्थिक स्थितीत सकारात्मक बदल घडेल. हा उपक्रम जिल्हा प्रशासनाच्या दूरदृष्टीचा भाग म्हणून पाहिला जात आहे.
जिल्हाधिकारी डॉ. मित्ताली सेठी यांच्या संकल्पनेतून राबविला जाणारा उपक्रम
हा उपक्रम मा. जिल्हाधिकारी डॉ. मित्ताली सेठी यांच्या संकल्पनेतून राबविण्यात येत असून, टेराकोटा मणी व दागिने निर्मिती प्रशिक्षणातून ग्रामीण युवक-युवतींना उद्योजकतेची संधी देण्यावर विशेष भर देण्यात आला आहे. डॉ. सेठी यांच्या मार्गदर्शनाखाली हा कार्यक्रम आखला गेला असून, त्यामुळे ग्रामीण युवकांना कौशल्याधारित रोजगाराच्या नव्या वाटा खुल्या होतील. त्यांच्या या दूरदर्शी विचारांमुळे जिल्ह्यातील विकास प्रक्रिया अधिक गतिमान होईल. विशेषतः ग्रामीण क्षेत्रातील तरुणांना उद्योगाकडे वळवणे हा मुख्य उद्देश आहे. या कार्यक्रमाद्वारे युवक-युवतींना प्रोत्साहन मिळून ते स्वतंत्रपणे उत्पादन करू शकतील. जिल्हाधिकाऱ्यांच्या या प्रयत्नांमुळे नंदुरबार जिल्हा कौशल्य विकासात अग्रेसर होण्याची शक्यता आहे.
मत्स्य व्यवसाय करणाऱ्या युवक-युवतींसाठी पूरक उपजीविकेचा पर्याय
विशेषतः मत्स्य व्यवसाय करणाऱ्या ग्रामीण युवक-युवतींना पूरक उपजीविकेचा पर्याय उपलब्ध करून देण्यावर भर देण्यात आला आहे ज्यात टेराकोटा मणी व दागिने निर्मिती प्रशिक्षणातून ग्रामीण युवक-युवतींना उद्योजकतेची संधी मिळणार आहे. मत्स्य व्यवसाय हा मुख्य उपजीविका असलेल्या युवकांना या प्रशिक्षणाद्वारे दुसऱ्या क्षेत्रात पाऊल टाकण्याची संधी मिळेल. यामुळे त्यांचे उत्पन्न स्थिर होईल आणि मौसमी जोखीम कमी होईल. कार्यक्रमात त्यांना टेराकोटा उत्पादनाचे कौशल्य शिकवले जाईल ज्यामुळे वर्षभर चालणारा व्यवसाय शक्य होईल. मत्स्य व्यवसायाशी जोडून हे नवीन कौशल्य वापरणे सोपे पडेल. या संधीचा लाभ घेऊन युवक-युवती आत्मनिर्भर बनतील आणि त्यांचे कुटुंबीयांनाही फायदा होईल.
महात्मा गांधी ग्रामीण औद्योगिकीकरण संस्था आणि ATMA नंदुरबार यांचे संयुक्त आयोजन
या प्रशिक्षणाचे आयोजन महात्मा गांधी ग्रामीण औद्योगिकीकरण संस्था आणि ATMA नंदुरबार यांच्या संयुक्त विद्यमाने करण्यात आले आहे ज्यात टेराकोटा मणी व दागिने निर्मिती प्रशिक्षणातून ग्रामीण युवक-युवतींना उद्योजकतेची संधी निर्माण केली जाईल. या दोन्ही संस्थांच्या सहकार्याने कार्यक्रम अधिक प्रभावी आणि व्यावहारिक होईल. महात्मा गांधी ग्रामीण औद्योगिकीकरण संस्था ग्रामीण भागातील छोट्या उद्योगांना प्रोत्साहन देते तर ATMA कृषी आणि संलग्न क्षेत्रात कौशल्य विकास करते. त्यांच्या संयुक्त प्रयत्नांमुळे युवकांना सर्वांगीण मार्गदर्शन मिळेल. या आयोजनामुळे जिल्ह्यातील उद्योजकतेची लाट निर्माण होईल. संस्थांच्या या सहभागामुळे कार्यक्रम यशस्वी होण्याची खात्री आहे.
ग्रामविकास संस्थेच्या कला व विज्ञान महाविद्यालयाचा सक्रिय पुढाकार
तसेच ग्रामविकास संस्थेचे कला व विज्ञान महाविद्यालय, बामखेडे त. त., ता. शहादा, जि. नंदुरबार येथील नवोपक्रम व इनक्युबेशन कक्ष यांच्या पुढाकारातून कार्यक्रमाला चालना देण्यात आली आहे ज्यात टेराकोटा मणी व दागिने निर्मिती प्रशिक्षणातून ग्रामीण युवक-युवतींना उद्योजकतेची संधी दिली जाईल. या महाविद्यालयाच्या नवोपक्रम कक्षाने हा उपक्रम यशस्वी करण्यासाठी महत्त्वपूर्ण भूमिका बजावली आहे. कला व विज्ञान महाविद्यालयातील अनुभवी शिक्षक आणि विद्यार्थी यांच्या सहभागाने कार्यक्रम अधिक समृद्ध आणि प्रभावी होईल. या पुढाकारामुळे स्थानिक पातळीवर कौशल्य विकासाला चालना मिळेल. महाविद्यालयाच्या या प्रयत्नांमुळे ग्रामीण युवकांना प्रत्यक्ष लाभ मिळून ते नवीन क्षेत्रात यशस्वी होतील.
प्रशिक्षणातील हँड्स-ऑन मार्गदर्शन आणि विविध घटक
प्रशिक्षणामध्ये पर्यावरणपूरक टेराकोटा मणी तयार करणे, पारंपरिक दागिन्यांची डिझाइन व निर्मिती, उत्पादनाची गुणवत्ता, बाजारपेठेतील संधी आणि उद्योजकतेचे प्राथमिक मार्गदर्शन अशा विविध घटकांवर प्रत्यक्ष हँड्स-ऑन स्वरूपात मार्गदर्शन केले जाणार आहे ज्यात टेराकोटा मणी व दागिने निर्मिती प्रशिक्षणातून ग्रामीण युवक-युवतींना उद्योजकतेची संधी मिळेल. या सत्रांद्वारे सहभागी युवक-युवती प्रत्यक्ष हातात घेऊन शिकतील. डिझाइनिंग ते अंतिम उत्पादनापर्यंतचे ज्ञान मिळेल. गुणवत्ता नियंत्रण शिकून त्यांची उत्पादने बाजारात टिकाव धरतील. हँड्स-ऑन पद्धतीमुळे व्यावहारिक कौशल्य विकसित होईल आणि युवक आत्मविश्वासाने पुढे जातील. या सर्व घटकांमुळे कार्यक्रम अधिक व्यावहारिक आणि उपयुक्त ठरेल.
ग्रामीण भागातील शाश्वत उत्पन्नाचे पर्याय आणि स्थानिक संसाधनांचा वापर
ग्रामीण भागातील युवक-युवती व महिलांना शाश्वत उत्पन्नाचे पर्याय उपलब्ध करून देत स्थानिक संसाधनांचा प्रभावी वापर करण्यास प्रोत्साहन देणे हा या उपक्रमाचा मुख्य उद्देश आहे ज्यात टेराकोटा मणी व दागिने निर्मिती प्रशिक्षणातून ग्रामीण युवक-युवतींना उद्योजकतेची संधी दिली जाईल. या माध्यमातून स्थानिक माती आणि उपलब्ध संसाधनांचा वापर करून पर्यावरणस्नेही उत्पादने तयार केली जातील. यामुळे आर्थिक फायदा होईल आणि पर्यावरणाचे संरक्षणही होईल. महिलांना विशेषतः या क्षेत्रात संधी उपलब्ध होईल. शाश्वत उत्पन्नामुळे त्यांचे जीवनमान सुधारेल आणि कुटुंबे स्थिर होतील. या उद्देशाने राबवला जाणारा कार्यक्रम ग्रामीण विकासासाठी एक मापदंड ठरेल.
कौशल्य, सर्जनशीलता आणि उद्योजकता यांची सांगड घालणारा कार्यक्रम
कौशल्य, सर्जनशीलता आणि उद्योजकता यांची सांगड घालत आत्मनिर्भरतेकडे वाटचाल करण्यासाठी हा प्रशिक्षण कार्यक्रम महत्त्वपूर्ण ठरणार आहे ज्यात टेराकोटा मणी व दागिने निर्मिती प्रशिक्षणातून ग्रामीण युवक-युवतींना उद्योजकतेची संधी उपलब्ध करून दिली जाईल. या कार्यक्रमाद्वारे युवकांना सर्जनशीलता विकसित होऊन नवीन डिझाइन तयार करण्याची क्षमता येईल. कौशल्ये शिकून ते उच्च दर्जाची उत्पादने तयार करतील. उद्योजकतेच्या प्राथमिक मार्गदर्शनामुळे ते व्यवसाय सुरू करण्यास तयार होतील. आत्मनिर्भरता ही या कार्यक्रमाची मुख्य दिशा आहे. यामुळे ग्रामीण युवक-युवतींना नवी ऊर्जा मिळेल आणि ते जिल्ह्यासाठी प्रेरणास्रोत ठरतील. हा उपक्रम दीर्घकाळ टिकणारा प्रभाव निर्माण करेल.
ग्रामीण युवक-युवतींसाठी भविष्यातील उद्योजकतेच्या संधी आणि प्रभाव
या सर्व प्रयत्नांमधून टेराकोटा मणी व दागिने निर्मिती प्रशिक्षणातून ग्रामीण युवक-युवतींना उद्योजकतेची संधी मिळाली असून, कार्यक्रमानंतर त्यांना स्वतंत्रपणे काम करण्याची दिशा मिळेल. प्रशिक्षण पूर्ण झाल्यानंतर सहभागी युवक-युवती छोट्या गटांमध्ये उत्पादन सुरू करतील. यामुळे जिल्ह्यात टेराकोटा उत्पादनांची नवी बाजारपेठ तयार होईल. कार्यक्रमाचा प्रभाव दीर्घकाळ टिकेल आणि इतर गावांमध्येही असे उपक्रम राबवले जातील. ग्रामीण युवक-युवतींच्या या यशामुळे संपूर्ण जिल्ह्यात सकारात्मक वातावरण निर्माण होईल. हा कार्यक्रम नंदुरबार जिल्ह्यासाठी एक ऐतिहासिक पाऊल ठरेल आणि आत्मनिर्भर भारताच्या संकल्पनेला बळ देईल.