राष्ट्रीय पशुधन मिशन अंतर्गत पशुधन विमा योजना नोंदणी प्रक्रिया महाराष्ट्रात सुरू आहे. केंद्र व राज्य शासनाच्या सहकार्याने राबविण्यात येणाऱ्या या योजनेत पशुधनाला आजार, अपघात व नैसर्गिक आपत्तींपासून संरक्षण मिळते. शेतकरी व पशुपालकांनी ऑनलाईन पद्धतीने नोंदणी करून लाभ घ्यावा असे आवाहन करण्यात आले आहे. एआयसी इंडिया ही विमा कंपनी अंमलबजावणी करत आहे.
योजनेची प्रमुख वैशिष्ट्ये
पशुधन विमा योजना नोंदणी प्रक्रिया अंतर्गत पशुधनाच्या मृत्यू झाल्यास पशुपालक व दुग्ध व्यावसायिकांना आर्थिक नुकसानीपासून संरक्षण मिळते. अपघातामुळे मृत्यू, आजारामुळे मृत्यू तसेच नैसर्गिक आपत्तीमुळे होणाऱ्या नुकसानीसाठी संरक्षण आहे. प्रत्येक कुटुंबातील जास्तीत जास्त दहा पशु अनुदानासाठी पात्र आहेत. संपूर्ण डिजिटल प्रक्रिया आहे.
विमा संरक्षणासाठी पात्र पशु
पशुधन विमा योजना नोंदणी प्रक्रिया दुभत्या गाय, बैल, रेडे, दुभत्या म्हशी, शेळी व मेंढी यांसाठी लागू आहे. दुभत्या गाय/बैल कमाल ७० हजार रुपये, दुभत्या म्हशी/रेडे ८० हजार रुपये तर शेळी/मेंढी ७ हजार रुपये प्रति जनावर संरक्षण मिळते. पशुधनाची एनएलएम सिस्टमवर नोंदणी आणि १२ अंकी कानातील टॅग असणे आवश्यक आहे.
प्रिमियम दर आणि शासकीय अनुदान
पशुधन विमा योजना नोंदणी प्रक्रिया मध्ये विमा कालावधी एक वर्षासाठी ४.३० टक्के, दोन वर्षांसाठी ७.५० टक्के आणि तीन वर्षांसाठी १०.५० टक्के प्रिमियम दर आहे. शेतकऱ्याचा हिस्सा फक्त १५ टक्के प्रिमियम तर शासनाचा हिस्सा ८५ टक्के आहे. त्यापैकी महाराष्ट्र शासन ४० टक्के आणि भारत सरकार ६० टक्के भरते.
नोंदणी प्रक्रिया सविस्तर
पशुधन विमा योजना नोंदणी प्रक्रिया शेतकरीने एआयसी सारस मोबाईल अॅप द्वारे नोंदणी करून विमा घेण्याची इच्छा नोंदवावी. पशुला कानातील टॅग लावणे व पशुवैद्यकीय डॉक्टरांकडून आरोग्य तपासणी/मूल्यांकन करणे आवश्यक आहे. एआयसी प्रतिनिधीद्वारे विमा नोंदणी व प्रस्ताव सादर केला जातो. आधार कार्ड, बँक पासबुक, पशुधनाचे फोटो, नामनिर्देशित व्यक्तीचा आधार आणि पशुवैद्यकीय आरोग्य प्रमाणपत्र अपलोड करावे.
ऑनलाईन प्रिमियम आणि पॉलिसी
पशुधन विमा योजना नोंदणी प्रक्रिया पूर्ण झाल्यानंतर ऑनलाईन प्रिमियम भरणे आणि विमा पॉलिसी जारी केली जाते. विमा रक्कम डीबीटी द्वारे थेट बँक खात्यात जमा होते. जलद आणि सुलभ दावा निकाली काढण्याची प्रक्रिया आहे. नो टॅग नो क्लेम नियम लागू आहे.
दावा प्रक्रिया
पशुधन विमा योजना नोंदणी प्रक्रिया नंतर पशुचा मृत्यू झाल्यास तात्काळ आणि जास्तीत जास्त २४ तासांच्या आत विमा कंपनी प्रतिनिधीला फोन, ई-मेल किंवा नोंदणीकृत पत्त्याद्वारे कळवावे. पशुला कानातील टॅग सुरक्षित ठेवणे आवश्यक आहे. एआयसी सारस मोबाईल अॅप द्वारे दावा नोंदणी, सर्वेक्षण/तपासणी व आवश्यक कागदपत्रे अपलोड करावीत. पशुवैद्यकीय डॉक्टर व एआयसी प्रतिनिधी यांच्या उपस्थितीत केस फाईल करावी.
दाव्यासाठी आवश्यक कागदपत्रे
पशुधन विमा योजना नोंदणी प्रक्रिया नंतर दाव्यासाठी अखंड कानातील टॅग, पशुवैद्यकीय डॉक्टरांनी प्रमाणित केलेला शवविच्छेदन अहवाल/मृत्यु प्रमाणपत्र, लागू असल्यास पशुवैद्यकीय डॉक्टरांनी प्रमाणित केलेले लसीकरण प्रमाणपत्र, लागू असल्यास पशुवैद्यकीय डॉक्टरांनी प्रमाणित केलेले उपचार प्रमाणपत्र आणि अपघाती मृत्यूबाबत एफआयआरची प्रत आवश्यक आहे. सर्व कागदपत्रे एआयसी क्षेत्रीय कार्यालय मुंबई येथे प्राप्त झाल्यानंतर १५ दिवसांच्या आत दावा निकाली काढला जाईल.
जिल्हानिहाय संपर्क क्रमांक
पशुधन विमा योजना नोंदणी प्रक्रिया अधिक माहितीसाठी जिल्हानिहाय मोबाईल क्रमांक उपलब्ध आहेत. अहिल्यानगर, अकोला, अमरावती, बीड, भंडारा, बुलढाणा, चंद्रपूर, धाराशिव, गडचिरोली, गोंदिया, हिंगोली, जळगाव, जालना, कोल्हापूर, लातूर, नागपूर, नांदेड, नंदुरबार, नाशिक, पालघर, परभणी, पुणे, रायगड, रत्नागिरी, सांगली, सातारा, सिंधुदुर्ग, सोलापूर, ठाणे, वर्धा, वाशिम, यवतमाळ या जिल्ह्यांसाठी क्रमांक दिले आहेत. जवळच्या पशुवैद्यकीय दवाखान्यात संपर्क साधावा.
अंतिम आवाहन
पशुधन विमा योजना नोंदणी प्रक्रिया पूर्ण करून पशुपालकांनी आपले पशुधन सुरक्षित करावे. १५ टक्के प्रिमियम भरून ८५ टक्के शासकीय अनुदान मिळते. एआयसी सारस अॅप वापरून नोंदणी करा आणि विमा संरक्षण मिळवा. फारसे हो या कृषि संपदा, विमा सुरक्षा हमीत वाढा असे आवाहन करण्यात आले आहे.
**FAQ – १० सविस्तर प्रश्नोत्तरे**
**१. पशुधन विमा योजना कोणत्या अभियानांतर्गत आहे?**
राष्ट्रीय पशुधन मिशन अंतर्गत.
**२. शेतकऱ्याचा प्रिमियम हिस्सा किती?**
१५ टक्के. शासन ८५ टक्के भरते.
**३. प्रिमियम दर काय आहेत?**
१ वर्ष ४.३%, २ वर्ष ७.५%, ३ वर्ष १०.५%.
**४. कमाल विमा रक्कम किती?**
गाय/बैल ७० हजार, म्हशी/रेडे ८० हजार, शेळी/मेंढी ७ हजार रुपये.
**५. नोंदणी कशी करावी?**
एआयसी सारस मोबाईल अॅप द्वारे.
**६. कानातील टॅग का आवश्यक?**
नो टॅग नो क्लेम नियम लागू आहे. १२ अंकी UID असणे बंधनकारक.
**७. दावा कसा करावा?**
मृत्यूनंतर २४ तासांत कंपनीला कळवा. १५ दिवसांत डीबीटीने रक्कम मिळेल.
**८. आवश्यक कागदपत्रे कोणती?**
आधार, बँक पासबुक, पशु फोटो, आरोग्य प्रमाणपत्र, टॅग, मृत्यु अहवाल इ.
**९. कमाल किती पशु?**
एका कुटुंबातील जास्तीत जास्त दहा पशु.
**१०. संपर्क कुठे साधावा?**
जिल्हानिहाय मोबाईल क्रमांक किंवा जवळचा पशुवैद्यकीय दवाखाना.
माहितीचा अधिकृत स्रोत: जिल्हा परिषद, गडचिरोली
मुख्य विश्लेषक (सरकारी योजना व कृषी क्षेत्र)