उच्च शिक्षण घेत असतानाही वसतिगृहाची सुविधा न मिळालेल्या विद्यार्थ्यांसाठी महत्त्वाची बातमी आहे. इतर मागास बहुजन कल्याण विभागाच्या माध्यमातून राबविण्यात येणाऱ्या ज्ञानज्योती सावित्रीबाई फुले आधार योजना आणि पंडित दीनदयाल उपाध्याय स्वयंम योजना यांच्या सन 2026-27 या शैक्षणिक वर्षातील ऑनलाइन अर्जासाठी आता 15 सप्टेंबर 2026 पर्यंत मुदतवाढ देण्यात आली आहे.
सांगली जिल्ह्यातील इतर मागास बहुजन कल्याण विभागाच्या सहाय्यक संचालक धनश्री भांबुरे यांनी प्रसिद्धीपत्रकाद्वारे ही माहिती दिली आहे. त्यामुळे अद्याप अर्ज न केलेल्या पात्र विद्यार्थ्यांना अर्ज करण्यासाठी आणखी एक संधी मिळाली आहे.
कोणत्या विद्यार्थ्यांसाठी आहेत या योजना?
राज्यातील महानगरपालिका, विभागीय शहरे तसेच जिल्हास्तरीय शैक्षणिक संस्थांमध्ये उच्च शिक्षण घेणाऱ्या आणि वसतिगृह योजनेपासून वंचित असलेल्या विद्यार्थ्यांसाठी या योजना महत्त्वाच्या आहेत.
मान्यताप्राप्त शासकीय, अनुदानित आणि कायम विनाअनुदानित महाविद्यालये तसेच तंत्रनिकेतनमध्ये प्रवेश घेतलेल्या पात्र विद्यार्थ्यांना निवासी व शैक्षणिक सुविधांसाठी आर्थिक मदत मिळू शकते.
ज्ञानज्योती सावित्रीबाई फुले आधार योजना कोणासाठी?
ज्ञानज्योती सावित्रीबाई फुले आधार योजना ही प्रामुख्याने इतर मागास वर्ग (OBC), विमुक्त जाती व भटक्या जमाती आणि विशेष मागास प्रवर्गातील विद्यार्थ्यांसाठी लागू आहे.
या योजनेत भटक्या जमाती-क प्रवर्गातील धनगर समाजातील विद्यार्थ्यांचा समावेश नसून, या प्रवर्गासाठी स्वतंत्र पंडित दीनदयाल उपाध्याय स्वयंम योजना राबविण्यात येते.
पंडित दीनदयाल उपाध्याय स्वयंम योजना कोणासाठी?
भटक्या जमाती-क अर्थात धनगर प्रवर्गातील विद्यार्थ्यांना निवासी आणि शैक्षणिक सुविधांपासून वंचित राहावे लागू नये, यासाठी पंडित दीनदयाल उपाध्याय स्वयंम योजना सुरू करण्यात आली आहे.
वसतिगृहात प्रवेश न मिळालेल्या पात्र विद्यार्थ्यांना या योजनेच्या माध्यमातून आर्थिक मदतीचा लाभ मिळू शकतो.
दरवर्षी किती आर्थिक मदत मिळणार?
या योजनेंतर्गत पात्र विद्यार्थ्यांना त्यांच्या शिक्षणाच्या ठिकाणानुसार आर्थिक लाभ देण्यात येणार आहे.
जिल्ह्याच्या ठिकाणी उच्च शिक्षण घेणाऱ्या विद्यार्थ्यांना – ₹43,000 प्रतिवर्ष
तालुक्याच्या ठिकाणी उच्च शिक्षण घेणाऱ्या विद्यार्थ्यांना – ₹38,000 प्रतिवर्ष
त्यामुळे वसतिगृहाची सुविधा उपलब्ध न झालेल्या विद्यार्थ्यांना राहणीमान आणि शैक्षणिक खर्चासाठी मोठी मदत मिळू शकते.
पालकांचे उत्पन्न किती असावे?
या योजनांचा लाभ घेण्यासाठी विद्यार्थ्यांच्या पालकांचे वार्षिक उत्पन्न ₹2 लाख 50 हजारांपेक्षा कमी असणे आवश्यक आहे.
याशिवाय विद्यार्थी इयत्ता बारावीनंतरचे उच्च शिक्षण घेत असलेला असणे आणि त्याला वसतिगृहामध्ये प्रवेश मिळालेला नसणे, हे महत्त्वाचे पात्रता निकष आहेत.
कोणत्या अभ्यासक्रमातील विद्यार्थ्यांना अर्ज करता येईल?
सन 2026-27 या शैक्षणिक वर्षात बारावीनंतरच्या अभ्यासक्रमामध्ये प्रवेश घेतलेल्या विद्यार्थ्यांना या योजनांसाठी अर्ज करता येणार आहे.
यामध्ये पदवी तसेच पदवीनंतरच्या पदव्युत्तर अभ्यासक्रमांचा समावेश आहे. व्यावसायिक तसेच बिगर व्यावसायिक अभ्यासक्रमांमध्ये शिक्षण घेणाऱ्या पात्र विद्यार्थ्यांना अर्ज करता येईल.
ऑनलाइन अर्ज करण्याची अंतिम तारीख
या योजनांसाठी ऑनलाइन अर्ज करण्याची अंतिम मुदत आता 15 सप्टेंबर 2026 करण्यात आली आहे. त्यामुळे पात्र विद्यार्थ्यांनी शेवटच्या दिवसाची वाट न पाहता शक्य तितक्या लवकर अर्ज प्रक्रिया पूर्ण करणे महत्त्वाचे आहे.
अर्ज कुठे करायचा?
पात्र विद्यार्थ्यांनी ऑनलाइन अर्ज करण्यासाठी https://hmasnew.mahait.org/ या संकेतस्थळाचा वापर करावा.
अर्ज ऑनलाइन भरल्यानंतर त्याची प्रिंट काढून संबंधित कार्यालयात जमा करणे बंधनकारक असल्याचे प्रसिद्धीपत्रकात स्पष्ट करण्यात आले आहे.
अर्ज करताना विद्यार्थ्यांनी काय लक्षात ठेवावे?
ऑनलाइन अर्ज भरताना विद्यार्थ्यांनी आपली शैक्षणिक, जात, उत्पन्न आणि इतर आवश्यक माहिती अचूक भरावी. अर्जातील माहिती आणि संबंधित कागदपत्रांमध्ये विसंगती राहणार नाही याची काळजी घ्यावी.
ऑनलाइन अर्ज पूर्ण केल्यानंतर त्याची प्रिंट घेऊन संबंधित कार्यालयात जमा करणे विसरू नये. केवळ ऑनलाइन अर्ज भरला म्हणून प्रक्रिया पूर्ण झाली असे समजू नये.
15 सप्टेंबरपूर्वी अर्ज करण्याचे आवाहन
वसतिगृहात प्रवेश न मिळाल्यामुळे निवासी आणि शैक्षणिक सुविधांपासून वंचित असलेल्या पात्र विद्यार्थ्यांसाठी या दोन्ही योजना महत्त्वाच्या आहेत. त्यामुळे OBC, विमुक्त जाती-भटक्या जमाती, विशेष मागास प्रवर्ग तसेच भटक्या जमाती-क धनगर समाजातील पात्र विद्यार्थ्यांनी मुदतवाढीचा लाभ घ्यावा.
15 सप्टेंबर 2026 ही अंतिम मुदत असल्याने पात्र विद्यार्थ्यांनी वेळेत ऑनलाइन अर्ज करून त्याची प्रिंट संबंधित कार्यालयात जमा करावी, असे आवाहन करण्यात आले आहे.
FAQ – वारंवार विचारले जाणारे 10 प्रश्न
1. आधार आणि स्वयंम योजनांच्या अर्जाला किती मुदतवाढ मिळाली आहे?
उत्तर: सन 2026-27 साठी ऑनलाइन अर्ज करण्याची मुदत 15 सप्टेंबर 2026 पर्यंत वाढवण्यात आली आहे.
2. ज्ञानज्योती सावित्रीबाई फुले आधार योजना कोणासाठी आहे?
उत्तर: इतर मागास वर्ग, विमुक्त जाती व भटक्या जमाती आणि विशेष मागास प्रवर्गातील पात्र विद्यार्थ्यांसाठी ही योजना आहे.
3. धनगर समाजातील विद्यार्थ्यांसाठी कोणती योजना आहे?
उत्तर: भटक्या जमाती-क धनगर प्रवर्गातील विद्यार्थ्यांसाठी पंडित दीनदयाल उपाध्याय स्वयंम योजना आहे.
4. पालकांचे वार्षिक उत्पन्न किती असावे?
उत्तर: पालकांचे वार्षिक उत्पन्न ₹2.50 लाखांपेक्षा कमी असणे आवश्यक आहे.
5. जिल्ह्याच्या ठिकाणी शिक्षण घेणाऱ्या विद्यार्थ्याला किती मदत मिळते?
उत्तर: पात्र विद्यार्थ्याला ₹43,000 प्रतिवर्ष लाभ दिला जातो.
6. तालुक्याच्या ठिकाणी शिक्षण घेणाऱ्या विद्यार्थ्याला किती लाभ मिळतो?
उत्तर: पात्र विद्यार्थ्याला ₹38,000 प्रतिवर्ष आर्थिक लाभ दिला जातो.
7. वसतिगृहात प्रवेश मिळालेल्या विद्यार्थ्यांना या योजनांचा लाभ मिळतो का?
उत्तर: या योजना प्रामुख्याने वसतिगृह योजनेपासून वंचित असलेल्या पात्र विद्यार्थ्यांसाठी आहेत.
8. पदव्युत्तर विद्यार्थ्यांना अर्ज करता येतो का?
उत्तर: होय. पात्रता पूर्ण करणाऱ्या पदवी आणि पदवीनंतरच्या पदव्युत्तर अभ्यासक्रमातील विद्यार्थ्यांना अर्ज करता येतो.
9. अर्ज ऑनलाइन कुठे करायचा?
उत्तर: अर्ज hmasnew.mahait.org या संकेतस्थळावर ऑनलाइन करायचा आहे.
10. ऑनलाइन अर्ज केल्यानंतर काय करावे?
उत्तर: ऑनलाइन अर्ज भरल्यानंतर त्याची प्रिंट संबंधित कार्यालयात जमा करणे बंधनकारक आहे.
माहितीचा अधिकृत स्रोत: Ddi Kolhapur
मुख्य विश्लेषक (सरकारी योजना व कृषी क्षेत्र)