बांधकाम कामगारांच्या मुलांना मोफत वस्तू संच; शासन निर्णय जारी
महाराष्ट्रातील नोंदित सक्रिय बांधकाम कामगारांच्या मुलांसाठी राज्य शासनाने महत्त्वाचा निर्णय घेतला आहे. महाराष्ट्र इमारत व इतर बांधकाम कामगार कल्याणकारी मंडळ, मुंबई अंतर्गत नोंदित सक्रिय (जिवित) बांधकाम कामगारांच्या इयत्ता पहिली ते इयत्ता आठवीमध्ये शिक्षण घेत असलेल्या पहिल्या दोन पाल्यांना ‘मूलभूत वस्तू संच सहाय्य योजना’ अंतर्गत वस्तूंचा संच देण्यात येणार आहे. कामगार विभागाने 30 ऑक्टोबर 2026 रोजी यासंदर्भातील शासन निर्णय जारी केला असून योजनेस प्रशासकीय आणि वित्तीय मान्यता देण्यात आली आहे.
इयत्ता पहिली ते आठवीतील पहिल्या दोन पाल्यांना मिळणार लाभ
मूलभूत वस्तू संच सहाय्य योजनेचा लाभ महाराष्ट्र इमारत व इतर बांधकाम कामगार कल्याणकारी मंडळाकडे नोंदित आणि सक्रिय असलेल्या बांधकाम कामगारांच्या मुलांना मिळणार आहे. शासन निर्णयात स्पष्टपणे इयत्ता पहिली ते इयत्ता आठवीमध्ये शिक्षण घेत असलेल्या पहिल्या दोन पाल्यांचा उल्लेख करण्यात आला आहे. त्यामुळे संबंधित बांधकाम कामगारांच्या शालेय शिक्षण घेणाऱ्या मुलांसाठी ही योजना महत्त्वाची ठरणार आहे.
योजनेला प्रशासकीय आणि वित्तीय मान्यता
मूलभूत वस्तू संच सहाय्य योजनेला महाराष्ट्र शासनाच्या कामगार विभागाने प्रशासकीय आणि वित्तीय मान्यता दिली आहे. शासन निर्णयानुसार बांधकाम कामगारांना कोणत्या बाबींकरिता विविध कल्याणकारी योजना राबविणे आवश्यक आहे, याबाबत सामाजिक सुरक्षा संहितेमध्ये तरतूद करण्यात आली आहे. त्यातील लाभार्थ्यांच्या मुलांसाठी शैक्षणिक योजना तयार करण्याच्या तरतुदीच्या पार्श्वभूमीवर हा निर्णय घेण्यात आला आहे.
वाचकांनो, ही वेबसाईट आणि माहिती तुमच्यासाठी रोज नवीन माहिती शोधून देणे मुख्य पूर्णवेळ काम आहे (Full-time Profession) म्हणून नफा, या कामातून मिळणारा नफा कुटुंबाला आणि कामाला आधार देतो. जर तुम्हाला माझ्या लेखनाचा फायदा होत असेल, तर या डिजिटल प्रवासाला सुरू ठेवण्यासाठी आपली छोटीशी मदत नक्की करा.
मदत करण्यासाठी येथे क्लिक करामुलांना मिळणार एकूण 22 प्रकारच्या वस्तू
मूलभूत वस्तू संच सहाय्य योजनेत एक-दोन नव्हे तर एकूण 22 प्रकारच्या वस्तूंचा समावेश करण्यात आला आहे. या संचामध्ये शाळेत वापरता येणाऱ्या बॅगा, पाण्याची बाटली, टिफिन बॉक्स, छत्री यांसारख्या वस्तूंपासून शैक्षणिक व व्यायामासाठी उपयुक्त वस्तूंचाही समावेश करण्यात आला आहे. शासन निर्णयासोबत दिलेल्या तक्त्यानुसार या सर्व वस्तूंची एकूण संख्या 41 नग आहे.
पाण्याची बाटली, टिफिन बॉक्स आणि छत्रीही मिळणार
मूलभूत वस्तू संच सहाय्य योजनेतील वस्तूंच्या यादीत पाण्याची बाटली 1 नग, थंड-गरम पाण्याचा थर्मास 1 नग, टिफिन बॉक्स 1 नग आणि छत्री 1 नग यांचा समावेश करण्यात आला आहे. विद्यार्थ्यांना शाळेत नियमित वापरासाठी लागणाऱ्या या वस्तूंचा संचामध्ये समावेश करण्यात आल्याने बांधकाम कामगार कुटुंबांच्या शालेय गरजांवरील काही खर्च कमी होण्यास मदत होऊ शकते.
शाळेची बॅग आणि किट बॅगचाही समावेश
मूलभूत वस्तू संच सहाय्य योजनेमध्ये विद्यार्थ्यांसाठी शाळेची बॅग 1 नग आणि किट बॅग 1 नग देण्यास मान्यता देण्यात आली आहे. याशिवाय हाइट बोर्ड 2 मार्करसह 1 नग देण्याचाही वस्तूंच्या यादीत समावेश आहे. त्यामुळे हा संच केवळ एखाद्या एकाच वस्तूपुरता मर्यादित नसून विद्यार्थ्यांच्या विविध गरजा लक्षात घेऊन तयार करण्यात आला असल्याचे शासन निर्णयातील यादीवरून दिसते.
शैक्षणिक वापरासाठी कोणत्या वस्तू मिळणार?
मूलभूत वस्तू संच सहाय्य योजनेच्या शासन निर्णयातील यादीत शैक्षणिक वापरासाठी विविध वस्तूंचा समावेश करण्यात आला आहे. त्यामध्ये ऑईल पेस्टल्स 1 नग, पोस्टर कलर 1 नग, ब्रश संच 1 नग, प्लास्टिक पट्टी 1 नग, रोलर स्टॅम्प 1 नग, कलर प्रिंटर 1 नग आणि फोल्डिंग अभ्यास टेबल 1 नग यांचा समावेश करण्यात आला आहे. विद्यार्थ्यांच्या अभ्यासाबरोबरच चित्रकला व इतर शैक्षणिक उपक्रमांसाठी या वस्तू उपयोगी ठरू शकतात.
फोल्डिंग अभ्यास टेबलही मिळणार
मूलभूत वस्तू संच सहाय्य योजनेतील महत्त्वाच्या वस्तूंपैकी फोल्डिंग अभ्यास टेबल 1 नग देण्यास शासनाने मान्यता दिली आहे. घरात विद्यार्थ्याला अभ्यासासाठी स्वतंत्र व्यवस्था उपलब्ध नसल्यास अशा प्रकारचे टेबल उपयोगी ठरू शकते. मात्र संचातील वस्तूंचे प्रत्यक्ष वितरण, वेळापत्रक आणि लाभार्थ्यांपर्यंत त्या पोहोचविण्याची कार्यपद्धती मंडळाच्या प्रक्रियेनुसार राबविली जाईल.
व्यायामासाठीही विविध वस्तूंचा संच
मूलभूत वस्तू संच सहाय्य योजनेमध्ये विद्यार्थ्यांच्या शारीरिक हालचाली आणि व्यायामासाठी उपयोगी ठरणाऱ्या वस्तूंचाही समावेश करण्यात आला आहे. शासन निर्णयातील यादीनुसार स्कीपिंग रोप 1 नग, एक्सरसाइज बँड 1 नग, लाँग बुक 18 नग आणि ड्रॉइंग बुक 8 नग देण्याचा समावेश आहे. त्यामुळे या संचामध्ये शालेय आणि इतर उपयुक्त वस्तू एकत्रितपणे देण्याची रचना करण्यात आली आहे.
मूलभूत वस्तू संचातील 22 वस्तूंची संपूर्ण यादी
मूलभूत वस्तू संच सहाय्य योजनेअंतर्गत शासनाने मान्यता दिलेल्या संचामध्ये शासन निर्णयातील तक्त्यानुसार पुढील वस्तूंचा समावेश आहे.
एका संचात एकूण 41 नग वस्तू
मूलभूत वस्तू संच सहाय्य योजनेत वस्तूंचे 22 प्रकार असले तरी काही वस्तू एकापेक्षा जास्त संख्येत देण्यात येणार असल्यामुळे संचातील एकूण वस्तूंची संख्या 41 नग होते. विशेषतः लाँग बुक 18 आणि ड्रॉइंग बुक 8 नग देण्याचा समावेश असल्याने एकूण नगांची संख्या वाढते. शासनाने वस्तू निवड समितीच्या अहवालानुसार या 22 प्रकारच्या वस्तूंचा संच मंजूर केला आहे.
कोणत्या बांधकाम कामगारांच्या मुलांना लाभ?
मूलभूत वस्तू संच सहाय्य योजनेबाबतच्या शासन निर्णयात महाराष्ट्र इमारत व इतर बांधकाम कामगार कल्याणकारी मंडळ, मुंबई अंतर्गत नोंदित सक्रिय (जिवित) बांधकाम कामगारांचा स्पष्ट उल्लेख करण्यात आला आहे. म्हणजे केवळ बांधकाम क्षेत्रात काम करतो म्हणून प्रत्येक व्यक्तीच्या मुलाला आपोआप या योजनेचा लाभ मिळेल, असा अर्थ काढणे योग्य ठरणार नाही. कामगाराची मंडळाकडे नोंदणी आणि ती सक्रिय असणे हा शासन निर्णयातील महत्त्वाचा उल्लेख आहे.
एका कामगाराच्या किती मुलांना लाभ मिळणार?
मूलभूत वस्तू संच सहाय्य योजनेअंतर्गत नोंदित सक्रिय बांधकाम कामगारांच्या पहिल्या दोन पाल्यांना लाभ देण्यास मान्यता देण्यात आली आहे. तसेच ही मुले इयत्ता पहिली ते इयत्ता आठवीमध्ये शिक्षण घेत असणे आवश्यक असल्याचे शासन निर्णयाच्या विषयात स्पष्ट करण्यात आले आहे. त्यामुळे तीन किंवा त्यापेक्षा अधिक मुले असल्यास सर्व मुलांना या निर्णयानुसार लाभ मिळेल असे म्हणता येणार नाही.
मंडळाच्या निधीतून होणार खर्च
मूलभूत वस्तू संच सहाय्य योजनेसाठी येणाऱ्या खर्चाबाबतही शासन निर्णयात स्पष्टता देण्यात आली आहे. या योजनेसाठी होणारा खर्च महाराष्ट्र इमारत व इतर बांधकाम कामगार कल्याणकारी मंडळाकडील जमा उपकर निधीमधून करण्यास शासनाने मान्यता दिली आहे. त्यामुळे योजनेच्या अंमलबजावणीसाठी आवश्यक खर्चाचा स्रोत शासन निर्णयात निश्चित करण्यात आला आहे.
बांधकाम कामगारांच्या मुलांसाठी योजना का सुरू केली?
मूलभूत वस्तू संच सहाय्य योजनेच्या शासन निर्णयाच्या प्रस्तावनेनुसार केंद्र शासनाने देशभरात 21 नोव्हेंबर 2025 पासून 29 कामगार कायदे निरसित करून चार नवीन कामगार संहितांची अंमलबजावणी सुरू केली. त्यानुसार इमारत व इतर बांधकाम कामगार कल्याणाशी संबंधित बाबींचा समावेश सामाजिक सुरक्षा संहिता 2020 मध्ये करण्यात आला आहे. या संहितेत लाभार्थ्यांच्या मुलांच्या फायद्यासाठी शैक्षणिक योजना तयार करण्याबाबत तरतूद असल्याच्या पार्श्वभूमीवर या योजनेला प्रशासकीय व वित्तीय मान्यता देण्यात आली आहे.
वस्तूंचे वितरण कधी सुरू होणार?
मूलभूत वस्तू संच सहाय्य योजनेला 30 ऑक्टोबर 2026 च्या शासन निर्णयाद्वारे प्रशासकीय आणि वित्तीय मान्यता देण्यात आली आहे. मात्र उपलब्ध शासन निर्णयाच्या या प्रतीमध्ये जिल्हानिहाय वस्तू वितरणाची सुरुवात कोणत्या तारखेपासून होईल, प्रत्येक जिल्ह्यात वितरण केंद्र कुठे असेल किंवा लाभार्थ्यांना संच नेमका कोणत्या दिवशी मिळेल, याचे स्वतंत्र वेळापत्रक नमूद केलेले नाही. त्यामुळे वितरणाच्या तारखेबाबत अंदाज बांधण्याऐवजी मंडळाकडून पुढे प्रसिद्ध होणाऱ्या अधिकृत सूचनांकडे लक्ष देणे आवश्यक आहे.
यासाठी ऑनलाइन अर्ज करावा लागणार का?
मूलभूत वस्तू संच सहाय्य योजनेला मान्यता देणाऱ्या उपलब्ध शासन निर्णयात लाभार्थ्यांनी स्वतंत्र ऑनलाइन अर्ज कोणत्या पोर्टलवर करावा, अर्जाची लिंक कोणती असेल किंवा स्वतंत्र अर्जाची अंतिम तारीख काय असेल, याची माहिती नमूद केलेली दिसत नाही. त्यामुळे कोणत्याही अनधिकृत सोशल मीडिया लिंकवर वैयक्तिक माहिती भरू नये. महामंडळाच्या अधिकृत वेबसाइटवर जाऊनच नोंदणी करावी. महाराष्ट्र इमारत व इतर बांधकाम कामगार कल्याणकारी मंडळाकडून या योजनेच्या अंमलबजावणीसंदर्भात पुढील सूचना प्रसिद्ध झाल्यानंतर त्यानुसार कार्यवाही करावी.
लाभासाठी कोणती कागदपत्रे लागणार?
मूलभूत वस्तू संच सहाय्य योजनेच्या 30 ऑक्टोबर 2026 च्या शासन निर्णयात अर्जासोबत सादर करावयाच्या कागदपत्रांची स्वतंत्र आणि सविस्तर यादी दिलेली नाही. त्यामुळे आधार कार्ड, शाळेचे प्रमाणपत्र किंवा इतर कोणतेही विशिष्ट कागदपत्र या शासन निर्णयाच्या आधारे अनिवार्य आहे, असे अंदाजाने सांगणे योग्य ठरणार नाही. कामगारांनी मंडळाच्या अधिकृत सूचनेत दिलेल्या कागदपत्रांच्या यादीचेच पालन करावे.
नोंदित बांधकाम कामगारांनी आता काय करावे?
मूलभूत वस्तू संच सहाय्य योजनेचा लाभ घेण्यास इच्छुक बांधकाम कामगारांनी सर्वप्रथम महाराष्ट्र इमारत व इतर बांधकाम कामगार कल्याणकारी मंडळाकडील आपली नोंदणी सक्रिय आहे की नाही याची खात्री करणे महत्त्वाचे आहे. त्यानंतर इयत्ता पहिली ते आठवीमध्ये शिकणाऱ्या पहिल्या दोन पाल्यांसाठी ही योजना लागू होण्याची शक्यता तपासावी. शासन निर्णयात स्वतंत्र अर्ज प्रक्रिया, अंतिम तारीख किंवा जिल्हानिहाय वितरणाचे वेळापत्रक दिलेले नसल्यामुळे मंडळाच्या पुढील अधिकृत सूचनांची वाट पाहावी. सोशल मीडियावर फिरणाऱ्या अनधिकृत अर्ज लिंक किंवा पैसे घेऊन लाभ मिळवून देण्याच्या दाव्यांपासून सावध राहावे.
मूलभूत वस्तू संच सहाय्य योजना – सविस्तर FAQ
प्रश्न 1: बांधकाम कामगारांच्या मुलांसाठी नवीन योजना कोणती आहे?
उत्तर: महाराष्ट्र शासनाने नोंदित सक्रिय बांधकाम कामगारांच्या इयत्ता पहिली ते आठवीमध्ये शिकणाऱ्या पहिल्या दोन पाल्यांसाठी ‘मूलभूत वस्तू संच सहाय्य योजना’ राबविण्यास प्रशासकीय आणि वित्तीय मान्यता दिली आहे.
प्रश्न 2: योजनेचा शासन निर्णय कधी जारी झाला?
उत्तर: महाराष्ट्र शासनाच्या कामगार विभागाने यासंदर्भातील शासन निर्णय 30 ऑक्टोबर 2026 रोजी जारी केला आहे.
प्रश्न 3: कोणत्या विद्यार्थ्यांना योजनेचा लाभ मिळणार आहे?
उत्तर: महाराष्ट्र इमारत व इतर बांधकाम कामगार कल्याणकारी मंडळाकडे नोंदित सक्रिय बांधकाम कामगारांच्या इयत्ता पहिली ते आठवीमध्ये शिक्षण घेणाऱ्या पहिल्या दोन पाल्यांचा शासन निर्णयात उल्लेख आहे.
प्रश्न 4: प्रत्येक कामगाराच्या किती पाल्यांना लाभ मिळेल?
उत्तर: शासन निर्णयानुसार पहिल्या 2 पाल्यांना योजनेचा लाभ देण्यात येणार आहे.
प्रश्न 5: संचामध्ये किती प्रकारच्या वस्तू मिळतील?
उत्तर: वस्तू निवड समितीच्या शिफारशीनुसार संचामध्ये 22 प्रकारच्या वस्तू समाविष्ट करण्यास शासनाने मान्यता दिली आहे.
प्रश्न 6: एकूण किती नग वस्तू असतील?
उत्तर: शासन निर्णयातील तक्त्यानुसार सर्व वस्तूंची एकत्रित संख्या 41 नग आहे.
प्रश्न 7: शाळेची बॅग मिळणार आहे का?
उत्तर: होय. मंजूर वस्तूंच्या यादीत शाळेची बॅग 1 नग आणि किट बॅग 1 नग यांचा समावेश आहे.
प्रश्न 8: अभ्यासाचे टेबल मिळणार का?
उत्तर: होय. मंजूर यादीत फोल्डिंग अभ्यास टेबल 1 नग समाविष्ट करण्यात आले आहे.
प्रश्न 9: योजनेसाठी अर्ज करण्याची अंतिम तारीख कोणती?
उत्तर: उपलब्ध 30 ऑक्टोबर 2026 च्या शासन निर्णयात स्वतंत्र अर्जाची अंतिम तारीख नमूद केलेली नाही. मंडळाच्या पुढील अधिकृत सूचनांकडे लक्ष द्यावे.
प्रश्न 10: वस्तू मिळविण्यासाठी कोणती कागदपत्रे आवश्यक आहेत?
उत्तर: या शासन निर्णयात आवश्यक कागदपत्रांची स्वतंत्र सविस्तर यादी नमूद केलेली नाही. त्यामुळे मंडळाकडून अंमलबजावणीसंदर्भात प्रसिद्ध होणाऱ्या अधिकृत सूचनांनुसार कागदपत्रे तयार करावीत.
मुख्य विश्लेषक (सरकारी योजना व कृषी क्षेत्र)
वाचकांनो, ही वेबसाईट आणि माहिती तुमच्यासाठी रोज नवीन माहिती शोधून देणे मुख्य पूर्णवेळ काम आहे (Full-time Profession) म्हणून नफा, या कामातून मिळणारा नफा कुटुंबाला आणि कामाला आधार देतो. जर तुम्हाला माझ्या लेखनाचा फायदा होत असेल, तर या डिजिटल प्रवासाला सुरू ठेवण्यासाठी आपली छोटीशी मदत नक्की करा.
मदत करण्यासाठी येथे क्लिक करा