आंबिया बहार फळपीक विमा योजना : शेतकऱ्यांनो 31 ऑक्टोबरपर्यंत करा विमा प्रस्ताव सादर

नांदेड जिल्ह्यातील फळ उत्पादक शेतकऱ्यांसाठी महत्त्वाची संधी उपलब्ध झाली आहे. आंबिया बहार फळपीक विमा योजना अंतर्गत सन 2026-27 साठी संत्रा, मोसंबी, आंबा, केळी आणि पपई या फळपिकांना विविध हवामान धोक्यांपासून विमा संरक्षण देण्यात आले आहे. अधिसूचित क्षेत्रातील पात्र शेतकऱ्यांनी या योजनेत सहभागी व्हावे, असे आवाहन जिल्हा अधीक्षक कृषी अधिकारी दत्तकुमार कळसाईत यांनी केले आहे. नांदेड जिल्ह्यातील अधिसूचित फळपिकांसाठी विमा प्रस्ताव सादर करण्याची अंतिम मुदत 31 ऑक्टोबर 2026 आहे.

आंबिया बहार फळपीक विमा योजना कोणत्या फळपिकांसाठी?

आंबिया बहार फळपीक विमा योजना अंतर्गत नांदेड जिल्ह्यात अधिसूचित करण्यात आलेल्या क्षेत्रातील संत्रा, मोसंबी, आंबा, केळी आणि पपई या फळपिकांना विमा संरक्षण उपलब्ध करून देण्यात आले आहे. या फळपिकांचे उत्पादन घेत असलेल्या पात्र शेतकऱ्यांना विविध हवामान धोक्यांपासून संरक्षण मिळण्यासाठी या योजनेत सहभागी होता येणार आहे.

योजनेत नियमित हवामान धोक्यांसोबत गारपिटीसाठीही स्वतंत्र विमा संरक्षणाची तरतूद आहे. त्यामुळे संबंधित फळपिकासाठी लागू असलेले हवामान धोके, विमा संरक्षित रक्कम आणि शेतकरी हप्ता यांची माहिती घेऊन शेतकऱ्यांनी अंतिम मुदतीपूर्वी सहभाग नोंदविणे आवश्यक आहे.

कर्जदार आणि बिगर कर्जदार शेतकऱ्यांसाठी योजना ऐच्छिक

आंबिया बहार फळपीक विमा योजना कर्जदार तसेच बिगर कर्जदार शेतकऱ्यांसाठी ऐच्छिक आहे. अधिसूचित क्षेत्रामध्ये अधिसूचित फळपिकांची लागवड करणारे शेतकरी या योजनेत सहभागी होण्यास पात्र आहेत. याशिवाय कुळाने किंवा भाडेतत्त्वावर शेती करणाऱ्या शेतकऱ्यांनाही योजनेत सहभागी होता येणार आहे.

भाडेतत्त्वावर शेती करणाऱ्या शेतकऱ्यांनी नोंदणीकृत भाडेकरार पिक विमा संकेतस्थळावर अपलोड करणे आवश्यक आहे. त्यामुळे अशा शेतकऱ्यांनी अर्ज करताना आवश्यक कागदपत्रांची पूर्तता करणे महत्त्वाचे आहे.

किमान 20 गुंठे आणि कमाल 4 हेक्टर क्षेत्राची मर्यादा

या योजनेत सहभागी होण्यासाठी प्रति शेतकरी किमान 20 गुंठे म्हणजेच 0.20 हेक्टर उत्पादनक्षम क्षेत्राची मर्यादा निश्चित करण्यात आली आहे. सर्व फळपिके आणि दोन्ही हंगाम मिळून कमाल 4 हेक्टर क्षेत्रापर्यंत विमा संरक्षण घेता येणार आहे.

केवळ उत्पादनक्षम फळबागांनाच विमा संरक्षण लागू राहणार आहे. निर्धारित वयापेक्षा कमी वयाच्या फळबागांची विमा संरक्षणासाठी नोंद झाल्याचे पडताळणीमध्ये आढळल्यास संबंधित विमा संरक्षण संपुष्टात येऊ शकते. त्यामुळे शेतकऱ्यांनी आपल्या फळबागेची पात्रता आणि संबंधित नोंदी अचूक असल्याची खात्री करणे आवश्यक आहे.

मोसंबीसाठी 1 लाख रुपयांपर्यंत विमा संरक्षित रक्कम

आंबिया बहार फळपीक विमा योजना अंतर्गत मोसंबी पिकासाठी नियमित हवामान धोक्यांमध्ये प्रति हेक्टर 1 लाख रुपये विमा संरक्षित रक्कम आहे. यासाठी शेतकऱ्यांना 5 हजार रुपये विमा हप्ता भरावा लागणार आहे.

मोसंबी पिकासाठी गारपिटीचा धोका लक्षात घेऊन प्रति हेक्टर 33 हजार रुपये विमा संरक्षित रक्कम निश्चित करण्यात आली आहे. गारपिटीसाठी शेतकरी हप्ता 1 हजार 650 रुपये आहे.

केळी आणि आंब्यासाठी 1.70 लाख रुपयांचे विमा संरक्षण

केळी आणि आंबा या दोन्ही फळपिकांसाठी नियमित हवामान धोक्यांमध्ये प्रति हेक्टर 1 लाख 70 हजार रुपये विमा संरक्षित रक्कम आहे. या संरक्षणासाठी शेतकरी हप्ता 8 हजार 500 रुपये निश्चित करण्यात आला आहे.

गारपिटीसाठी केळी आणि आंबा पिकांना प्रति हेक्टर 57 हजार रुपये विमा संरक्षित रक्कम असून त्यासाठी शेतकरी हप्ता 2 हजार 850 रुपये आहे. त्यामुळे या फळपिकांचे उत्पादन घेणाऱ्या पात्र शेतकऱ्यांनी आपल्या पिकाला लागू असलेल्या संरक्षणाची माहिती घेऊन विमा प्रस्ताव सादर करावा.

पपईसाठी 40 हजार रुपये विमा संरक्षित रक्कम

पपई पिकासाठी नियमित हवामान धोक्यांमध्ये प्रति हेक्टर 40 हजार रुपये विमा संरक्षित रक्कम निश्चित करण्यात आली आहे. यासाठी शेतकऱ्यांचा विमा हप्ता 2 हजार रुपये आहे.

पपई पिकासाठी गारपिटीच्या धोक्याकरिता प्रति हेक्टर 13 हजार रुपये विमा संरक्षित रक्कम असून शेतकऱ्यांना 650 रुपये विमा हप्ता भरावा लागणार आहे.

संत्र्यासाठी 1 लाख रुपयांचे नियमित विमा संरक्षण

संत्रा पिकासाठी नियमित हवामान धोक्यांमध्ये प्रति हेक्टर 1 लाख रुपये विमा संरक्षित रक्कम आहे. यासाठी शेतकऱ्यांचा विमा हप्ता 5 हजार रुपये आहे. गारपिटीसाठी प्रति हेक्टर 33 हजार रुपये विमा संरक्षित रक्कम असून शेतकरी हप्ता 1 हजार 650 रुपये आहे.

संत्रा उत्पादक शेतकऱ्यांनी अधिसूचित क्षेत्रातील पात्रता तपासून 31 ऑक्टोबर 2026 पूर्वी विमा प्रस्ताव सादर करावा.

फळपिकनिहाय विमा रक्कम आणि शेतकरी हप्ता

आंबिया बहार फळपीक विमा योजना अंतर्गत फळपिकनिहाय विमा संरक्षित रक्कम आणि शेतकरी हप्ता पुढीलप्रमाणे आहे.

31 ऑक्टोबरपर्यंत विमा प्रस्ताव सादर करणे आवश्यक

नांदेड जिल्ह्यासाठी अधिसूचित करण्यात आलेल्या फळपिकांसाठी विमा प्रस्ताव सादर करण्याची अंतिम मुदत 31 ऑक्टोबर 2026 आहे. मोसंबी, केळी, आंबा, पपई आणि संत्रा या फळपिकांची अधिसूचित तालुके आणि महसूल मंडळांमध्ये लागवड करणाऱ्या पात्र शेतकऱ्यांनी विहित मुदतीत योजनेत सहभाग नोंदवावा.

अंतिम तारखेपूर्वी अर्ज प्रक्रिया पूर्ण करण्यासाठी शेतकऱ्यांनी आवश्यक कागदपत्रांची पूर्तता करून ठेवणे महत्त्वाचे आहे. अर्ज किंवा विमा प्रस्ताव सादर करताना आपल्या फळपिकासाठी लागू असलेली माहिती तपासावी.

योजनेसाठी कोणती कागदपत्रे आवश्यक?

आंबिया बहार फळपीक विमा योजना मध्ये सहभागी होण्यासाठी शेतकऱ्यांकडे अॅग्रीस्टॅक नोंदणी, आधारकार्ड, बँक खाते तपशील, सातबारा उतारा, जिओ-टॅग फोटो तसेच ई-पीक पाहणी किंवा डीसीएस नोंद असणे आवश्यक आहे.

ई-पीक पाहणी किंवा डीसीएस 100 टक्के असणे बंधनकारक आहे. ही पूर्तता झालेली नसल्यास विमा प्रस्ताव रद्द होऊ शकतो. त्यामुळे शेतकऱ्यांनी विमा प्रस्ताव सादर करण्यापूर्वी संबंधित नोंदी पूर्ण असल्याची खात्री करावी.

भाडेतत्त्वावरील शेतकऱ्यांसाठी महत्त्वाची अट

भाडेतत्त्वावर किंवा कुळाने शेती करणाऱ्या शेतकऱ्यांनाही या योजनेत सहभागी होता येते. मात्र अशा शेतकऱ्यांनी नोंदणीकृत भाडेकरार पिक विमा संकेतस्थळावर अपलोड करणे आवश्यक आहे.

त्यामुळे भाडेतत्त्वावर फळबाग असलेल्या शेतकऱ्यांनी विमा प्रस्ताव दाखल करण्यापूर्वी नोंदणीकृत भाडेकराराची उपलब्धता आणि आवश्यक ऑनलाइन प्रक्रिया पूर्ण केली आहे का, याची खात्री करावी.

कर्जदार शेतकऱ्यांसाठी घोषणापत्राची अट

कर्जदार शेतकऱ्यांना योजनेत सहभागी न होण्याची इच्छा असल्यास विमा योजनेच्या अंतिम मुदतीच्या किमान 7 दिवस आधी संबंधित बँकेला घोषणापत्र सादर करणे आवश्यक आहे. अन्यथा संबंधित शेतकरी योजनेत सहभागी असल्याचे गृहित धरले जाऊ शकते.

अशा परिस्थितीत विहित पद्धतीनुसार विमा हप्ता कर्ज खात्यातून वजा केला जाऊ शकतो. त्यामुळे योजनेत सहभागी व्हायचे आहे की नाही, याबाबत कर्जदार शेतकऱ्यांनी संबंधित बँकेशी वेळेत संपर्क साधणे आवश्यक आहे.

नांदेड जिल्ह्यासाठी विमा कंपनी निश्चित

नांदेड जिल्ह्यासाठी भारतीय कृषी विमा कंपनी लिमिटेड, मुंबई क्षेत्रीय कार्यालय ही विमा कंपनी काम करीत आहे. कंपनीचे कार्यालय स्टॉक एक्सचेंज टॉवर्स, विसावा मजला, दलाल स्ट्रीट, फोर्ट, मुंबई-400023 येथे आहे.

शेतकऱ्यांसाठी टोल फ्री क्रमांक 18004195004 आणि दूरध्वनी क्रमांक 022-61710912 देण्यात आला आहे. तसेच ई-मेलद्वारे संपर्कासाठी pikvima@aicofindia.com हा पत्ता उपलब्ध आहे.

ई-सेवा केंद्र आणि बँकेतून माहिती घ्या

शेतकऱ्यांनी आपल्या फळपिकासाठी लागू असलेले हवामान धोके, विमा संरक्षित रक्कम, संरक्षण कालावधी आणि विमा हप्ता याची माहिती घेऊन जवळच्या ई-सेवा केंद्र, बँक किंवा वित्तीय संस्थेशी संपर्क साधावा.

अधिसूचित क्षेत्रातील पात्र शेतकऱ्यांनी अंतिम मुदतीपूर्वी विमा प्रस्ताव सादर करणे आवश्यक आहे. योजनेच्या अटी आणि पात्रतेनुसार आवश्यक कागदपत्रांची पूर्तता करून सहभाग नोंदविल्यास उपलब्ध विमा संरक्षणाचा लाभ घेता येणार आहे.

27 जून 2026 च्या शासन निर्णयात सविस्तर माहिती

आंबिया बहार सन 2026-27 संदर्भातील सविस्तर माहिती 27 जून 2026 रोजीच्या शासन निर्णयात उपलब्ध आहे. संबंधित शासन निर्णय महाराष्ट्र शासनाच्या अधिकृत संकेतस्थळावर तसेच कृषी विभागाच्या संकेतस्थळावर उपलब्ध आहे.

शेतकऱ्यांना अधिक माहिती किंवा योजनेच्या प्रक्रियेबाबत मार्गदर्शन आवश्यक असल्यास संबंधित तालुका कृषी अधिकारी कार्यालयाशी संपर्क साधण्याचे आवाहन जिल्हा अधीक्षक कृषी अधिकारी दत्तकुमार कळसाईत यांनी केले आहे.

शेतकऱ्यांनी अंतिम मुदतीपूर्वी सहभाग नोंदवावा

नांदेड जिल्ह्यात संत्रा, मोसंबी, आंबा, केळी आणि पपई या अधिसूचित फळपिकांची लागवड करणाऱ्या पात्र शेतकऱ्यांसाठी आंबिया बहार फळपीक विमा योजना अंतर्गत हवामान धोक्यांपासून संरक्षण मिळवण्याची संधी उपलब्ध आहे. कर्जदार आणि बिगर कर्जदार शेतकऱ्यांसाठी ही योजना ऐच्छिक असून पात्रतेनुसार सहभाग नोंदवता येणार आहे.

किमान 20 गुंठे उत्पादनक्षम क्षेत्रापासून कमाल 4 हेक्टर क्षेत्रापर्यंत विमा संरक्षण घेता येते. अॅग्रीस्टॅक, आधार, बँक खाते, सातबारा, जिओ-टॅग फोटो आणि 100 टक्के ई-पीक पाहणी/डीसीएस नोंद यांसारख्या आवश्यक बाबी पूर्ण करून शेतकऱ्यांनी 31 ऑक्टोबर 2026 पूर्वी विमा प्रस्ताव सादर करावा, असे आवाहन कृषी विभागाने केले आहे.

आंबिया बहार फळपीक विमा योजना : वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न

1. आंबिया बहार फळपीक विमा योजना 2026-27 मध्ये कोणती फळपिके समाविष्ट आहेत?

नांदेड जिल्ह्यातील माहितीनुसार संत्रा, मोसंबी, आंबा, केळी आणि पपई या फळपिकांसाठी योजनेअंतर्गत विमा संरक्षण उपलब्ध आहे.

2. विमा प्रस्ताव सादर करण्याची अंतिम तारीख कोणती आहे?

नांदेड जिल्ह्यातील अधिसूचित फळपिकांसाठी विमा प्रस्ताव सादर करण्याची अंतिम तारीख 31 ऑक्टोबर 2026 आहे.

3. किमान किती क्षेत्रासाठी विमा घेता येतो?

प्रति शेतकरी किमान 20 गुंठे म्हणजे 0.20 हेक्टर उत्पादनक्षम क्षेत्राची मर्यादा आहे.

4. कमाल किती क्षेत्राला विमा संरक्षण मिळू शकते?

सर्व फळपिके आणि दोन्ही हंगाम मिळून कमाल 4 हेक्टर क्षेत्रापर्यंत विमा संरक्षण घेता येते.

5. भाडेतत्त्वावर शेती करणाऱ्या शेतकऱ्यांना योजनेचा लाभ घेता येतो का?

होय. अधिसूचित क्षेत्रात अधिसूचित फळपिकांची लागवड करणारे कुळाने किंवा भाडेतत्त्वावर शेती करणारे शेतकरी पात्र आहेत. भाडेतत्त्वावरील शेतकऱ्यांनी नोंदणीकृत भाडेकरार पिक विमा संकेतस्थळावर अपलोड करणे आवश्यक आहे.

6. योजनेसाठी कोणती प्रमुख कागदपत्रे आवश्यक आहेत?

अॅग्रीस्टॅक नोंदणी, आधारकार्ड, बँक खाते तपशील, सातबारा उतारा, जिओ-टॅग फोटो तसेच ई-पीक पाहणी/डीसीएस नोंद आवश्यक आहे. ई-पीक पाहणी/डीसीएस 100 टक्के असणे बंधनकारक आहे.

7. मोसंबी आणि संत्र्यासाठी किती विमा संरक्षण आहे?

मोसंबी आणि संत्र्यासाठी नियमित हवामान धोक्यांमध्ये प्रति हेक्टर 1 लाख रुपये विमा संरक्षित रक्कम असून शेतकरी हप्ता 5 हजार रुपये आहे. गारपिटीसाठी 33 हजार रुपये विमा संरक्षित रक्कम आणि 1 हजार 650 रुपये हप्ता आहे.

8. केळी आणि आंब्यासाठी किती विमा हप्ता आहे?

केळी आणि आंब्यासाठी नियमित हवामान धोक्यांमध्ये प्रति हेक्टर 1 लाख 70 हजार रुपये विमा संरक्षित रक्कम असून शेतकरी हप्ता 8 हजार 500 रुपये आहे. गारपिटीसाठी हप्ता 2 हजार 850 रुपये आहे.

9. पपईसाठी किती विमा संरक्षण मिळते?

पपईसाठी नियमित हवामान धोक्यांमध्ये प्रति हेक्टर 40 हजार रुपये विमा संरक्षित रक्कम असून शेतकरी हप्ता 2 हजार रुपये आहे. गारपिटीसाठी 13 हजार रुपये विमा संरक्षित रक्कम आणि 650 रुपये हप्ता आहे.

10. अधिक माहितीसाठी कुठे संपर्क करावा?

शेतकऱ्यांनी जवळच्या ई-सेवा केंद्र, बँक किंवा वित्तीय संस्थेशी संपर्क साधावा. अधिक माहितीसाठी संबंधित तालुका कृषी अधिकारी कार्यालयाशी संपर्क साधता येईल. नांदेड जिल्ह्यासाठी भारतीय कृषी विमा कंपनी लिमिटेडचा टोल फ्री क्रमांक 18004195004 आणि दूरध्वनी क्रमांक 022-61710912 देण्यात आला आहे.

माहितीचा अधिकृत स्रोत: जिल्हा माहिती कार्यालय, नांदेड

लेखक : भूषण इंगळे
मुख्य विश्लेषक (सरकारी योजना व कृषी क्षेत्र)

लेखक महाराष्ट्रातील विविध **सरकारी योजना, आधुनिक शेती तंत्रज्ञान, शेतकरी कल्याण, रोजगार आणि फायनान्स** अशा महत्वपूर्ण विषयांचे अभ्यासक व लेखक आहेत. आपल्या लेखणीच्या माध्यमातून सर्वसामान्य नागरिक आणि शेतकरी बांधवांपर्यंत अत्यंत अचूक, विश्वासार्ह आणि उपयुक्त माहिती सोप्या भाषेत पोहोचवणे, हेच त्यांच्या "कामाची बातमी" या व्यासपीठाचे मुख्य उद्दिष्ट आहे.