खरीप हंगाम नुकसान पंचनामा अर्ज प्रक्रिया – Trigger-1 अंतर्गत नुकसान पंचनामा अर्ज प्रक्रिया सुरू

खरीप हंगाम नुकसान पंचनामा अर्जसन २०२६ खरीप हंगाम – दुष्काळ Trigger-1 (प्रथम कळ) शेती व फळपीक नुकसान संयुक्त पंचनामा नमूना शासनाने जारी केला आहे. खरीप हंगाम नुकसान पंचनामा अर्ज प्रक्रिया अंतर्गत बाधित शेतकऱ्यांना ग्रामस्तरीय संयुक्त समितीमार्फत पंचनामा करून अहवाल सादर करावा लागेल. जिल्हा धाराशिव येथील नमुन्यानुसार ही प्रक्रिया राबविली जात आहे.

पंचनामा नमुन्यातील महत्त्वाच्या बाबी

खरीप हंगाम नुकसान पंचनामा अर्ज प्रक्रिया मध्ये दिनांक, मौजे, तालुका आणि जिल्हा नमूद करणे आवश्यक आहे. ग्रामस्तरीय संयुक्त समितीचे सदस्य व पंच आज दिनांक रोजी संबंधित मौजे येथील शेतकरी/श्रीमती यांच्या शेतात प्रत्यक्ष बांधावर जाऊन पाहणी करतील. दुष्काळ Trigger-1 लागू झाल्याने पिकांच्या नुकसानीची वस्तुस्थिती खालीलप्रमाणे आढळून आली असे नोंदवावे.

तक्त्यातील आवश्यक माहिती

खरीप हंगाम नुकसान पंचनामा अर्ज प्रक्रिया साठी तक्त्यात अ.क्र., ८-अ नुसार एकूण क्षेत्र (हे.), गट/सर्व्हे नं., बाधित पिकाचे नाव, बाधित क्षेत्र (हे.), नुकसानीची टक्केवारी (३३% पेक्षा कमी) आणि नुकसानीची टक्केवारी (३३% पेक्षा जास्त) या बाबी भराव्यात. फक्त ३३% पेक्षा जास्त नुकसान झालेल्या क्षेत्रासाठी भरपाई लागू होईल.

प्रत्यक्ष निरीक्षण व अभिप्राय

खरीप हंगाम नुकसान पंचनामा अर्ज प्रक्रिया अंतर्गत सदर शेतात प्रत्यक्ष पाहणी केली असता पर्जन्याची तूट व दुष्काळी परिस्थितीमुळे संबंधित पिकाचे टक्के नुकसान झाल्याचे दिसून येते. सदर नुकसानग्रस्त क्षेत्राचे GPS Enabled फोटो, GPS Coordinates तसेच AgriStack Farmer ID / आधार क्रमांक नोंदविण्यात आले आहेत असे नमूद करावे.
खरीप हंगाम दुष्काळ 2026 अंतर्गत सर्व पात्र तालुक्यांची यादी

बँक खाते तपशील

खरीप हंगाम नुकसान पंचनामा अर्ज प्रक्रिया मध्ये संबंधित खातेदाराचा आधार, बँक खाते तपशील (आधार, बँक पासबुक छायांकित प्रतीसह) आवश्यक आहे. बँकेचे नाव, शाखा, खाते क्रमांक, IFSC Code, मोबाईल क्रमांक, आधार क्रमांक आणि AgriStack Farmer ID या बाबी अचूक भराव्यात. थेट लाभ हस्तांतरणासाठी ही माहिती महत्त्वाची आहे.

स्वाक्षऱ्या आणि समिती

खरीप हंगाम नुकसान पंचनामा अर्ज प्रक्रिया पूर्ण करताना पंच स्वाक्षरी आणि ग्रामस्तरीय समिती स्वाक्षरी आवश्यक आहे. पंचांचे नाव व स्वाक्षरी, बाधित शेतकऱ्याची स्वाक्षरी तसेच ग्रामपंचायत अधिकारी, सहाय्यक कृषी अधिकारी आणि ग्राम महसूल अधिकारी (अध्यक्ष) यांच्या स्वाक्षऱ्या असाव्यात. सदर पंचनामा प्रत्यक्ष बांधावर शेतकऱ्यांच्या व खालील पंचांच्या समक्ष करण्यात आला आहे असे नमूद करावे.

३३ टक्के नुकसानीचे निकष

खरीप हंगाम नुकसान पंचनामा अर्ज प्रक्रिया मध्ये ३३% पेक्षा जास्त नुकसान झालेल्या क्षेत्रासाठीच भरपाई दिली जाईल. ३३% पेक्षा कमी नुकसानीसाठी भरपाई लागू होणार नाही. पंचनाम्यादरम्यान टक्केवारी अचूक नोंदविणे आवश्यक आहे.

आवश्यक कागदपत्रे

खरीप हंगाम नुकसान पंचनामा अर्ज प्रक्रिया साठी ७/१२, ८-अ, आधार कार्ड, बँक पासबुक, AgriStack Farmer ID, GPS फोटो आणि नुकसानीचे पुरावे तयार ठेवावेत. सर्व माहिती अचूक आणि अद्ययावत असावी जेणेकरून प्रस्ताव लवकर मंजूर होईल.

पुढील प्रक्रिया

खरीप हंगाम नुकसान पंचनामा अर्ज प्रक्रिया पूर्ण झाल्यानंतर ग्रामस्तरीय अहवाल तहसीलदार कार्यालयाला सादर होईल. तिथून जिल्हाधिकारी, विभागीय आयुक्त आणि राज्य शासन स्तरावर प्रस्ताव जाईल. ज्या विभागाचे काम लवकर पूर्ण होईल त्यांना निधी लवकर मिळेल.

शेतकऱ्यांसाठी आवाहन

खरीप हंगाम नुकसान पंचनामा अर्ज प्रक्रिया सुरू झाल्यावर शेतकऱ्यांनी त्वरित सहकार्य करावे. आवश्यक माहिती आणि कागदपत्रे तयार ठेवा. स्थानिक कृषी सहाय्यक, तलाठी आणि ग्रामपंचायत अधिकाऱ्यांशी संपर्क ठेवा. नियमित पाठपुरावा करा जेणेकरून मदत लवकर मिळेल.

📑 खरीप हंगाम नुकसान पंचनामा अर्ज डाउनलोड करा

**FAQ – १० सविस्तर प्रश्नोत्तरे**

**१. पंचनामा कोण करेल?**
ग्रामस्तरीय संयुक्त समितीचे सदस्य व पंच प्रत्यक्ष बांधावर जाऊन पाहणी करतील.

**२. ३३% निकष काय?**
फक्त ३३% पेक्षा जास्त नुकसान झालेल्या क्षेत्रासाठी भरपाई लागू होईल.

**३. कोणती माहिती भरावी?**
८-अ क्षेत्र, गट/सर्व्हे नं., पिक नाव, बाधित क्षेत्र, नुकसान टक्केवारी, बँक तपशील, AgriStack ID किंवा आधार.

**४. GPS फोटो आवश्यक आहे का?**
होय. नुकसानग्रस्त क्षेत्राचे GPS enabled फोटो आणि Coordinates नोंदवावेत.

**५. स्वाक्षऱ्या कोणाच्या?**
पंच, बाधित शेतकरी, ग्रामपंचायत अधिकारी, सहाय्यक कृषी अधिकारी आणि ग्राम महसूल अधिकारी.

**६. बँक तपशील का?**
थेट लाभ हस्तांतरणासाठी (DBT) बँक खाते, IFSC, आधार आणि AgriStack ID आवश्यक आहे.

**७. प्रस्ताव कसा जाईल?**
ग्राम समिती → तहसीलदार → जिल्हाधिकारी → विभागीय आयुक्त → राज्य शासन.

**८. कागदपत्रे कोणती?**
७/१२, ८-अ, आधार, बँक पासबुक, Farmer ID आणि नुकसानीचे फोटो.

**९. कमी नुकसानीसाठी?**
३३% पेक्षा कमी असल्यास भरपाई मिळणार नाही.

**१०. संपर्क कोणाशी?**
स्थानिक कृषी सहाय्यक, तलाठी, ग्रामपंचायत किंवा तहसील कार्यालय.

लेखक : भूषण इंगळे
मुख्य विश्लेषक (सरकारी योजना व कृषी क्षेत्र)

लेखक महाराष्ट्रातील विविध **सरकारी योजना, आधुनिक शेती तंत्रज्ञान, शेतकरी कल्याण, रोजगार आणि फायनान्स** अशा महत्वपूर्ण विषयांचे अभ्यासक व लेखक आहेत. आपल्या लेखणीच्या माध्यमातून सर्वसामान्य नागरिक आणि शेतकरी बांधवांपर्यंत अत्यंत अचूक, विश्वासार्ह आणि उपयुक्त माहिती सोप्या भाषेत पोहोचवणे, हेच त्यांच्या "कामाची बातमी" या व्यासपीठाचे मुख्य उद्दिष्ट आहे.