मृग बहार फळपीक विमा योजना अंतर्गत महाराष्ट्र शासनाच्या प्रधानमंत्री पीक विमा योजनेमध्ये पुनर्गठित हवामान आधारित फळपीक विमा योजना 2026-27 राबविण्यात येत आहे. धुळे जिल्ह्यातील डाळिंब, लिंबू, पेरू आणि सीताफळ उत्पादक शेतकऱ्यांना या योजनेअंतर्गत विमा संरक्षण उपलब्ध करून देण्यात आले आहे. पात्र शेतकऱ्यांनी मोठ्या संख्येने या योजनेत सहभागी व्हावे, असे आवाहन नाशिक विभागीय कृषी सहसंचालक सुभाष काटकर यांनी केले आहे.
बदलत्या हवामानामुळे वाढली फळबागांची जोखीम
मृग बहार फळपीक विमा योजना सध्याच्या हवामानातील अनिश्चिततेमुळे अधिक महत्त्वाची ठरत आहे. कमी पाऊस, पावसातील दीर्घ खंड, अतिवृष्टी, वाढते तापमान आणि जास्त आर्द्रता यामुळे फळपिकांचे मोठ्या प्रमाणात नुकसान होत आहे. अशा परिस्थितीत शेतकऱ्यांना आर्थिक संरक्षण मिळावे आणि उत्पादनातील जोखीम कमी व्हावी यासाठी ही योजना उपयुक्त ठरत आहे.
हवामान निकषांनुसार मिळणार नुकसानभरपाई
मृग बहार फळपीक विमा योजना अंतर्गत हवामानातील प्रतिकूल बदलांमुळे नुकसान झाल्यास पात्र शेतकऱ्यांना नुकसानभरपाई दिली जाते. योजनेचा मुख्य उद्देश फळबाग उत्पादकांना आर्थिक आधार देणे आणि नैसर्गिक संकटांमुळे होणाऱ्या नुकसानाचा भार कमी करणे हा आहे.
योजनेसाठी आवश्यक पात्रता आणि अटी
मृग बहार फळपीक विमा योजना लाभ घेण्यासाठी शेतकऱ्यांनी काही महत्त्वाच्या अटी पूर्ण करणे आवश्यक आहे. डिजिटल क्रॉप सर्व्हे (DCS) मध्ये पिकांची नोंद असणे, ॲग्रीस्टॅक फार्मर आयडी असणे, आधारशी संलग्न बँक खाते असणे आणि उत्पादनक्षम फळबाग असणे आवश्यक आहे. याशिवाय फळबागेचे जिओ टॅगिंग (Geo Tagging) करणे बंधनकारक करण्यात आले आहे.
विविध फळपिकांसाठी विमा हप्ता निश्चित
मृग बहार फळपीक विमा योजना अंतर्गत विविध फळपिकांसाठी प्रति हेक्टर विमा हप्ता निश्चित करण्यात आला आहे. पेरू फळपिकासाठी 5 हजार 950 रुपये, डाळिंबासाठी 6 हजार 400 रुपये, लिंबूसाठी 6 हजार 800 रुपये आणि सीताफळासाठी 5 हजार 950 रुपये प्रति हेक्टर विमा हप्ता भरावा लागणार आहे.
अर्ज कुठे आणि कसा करायचा?
मृग बहार फळपीक विमा योजना मध्ये सहभागी होण्यासाठी शेतकरी बँक, आपले सरकार सेवा केंद्र (CSC) किंवा अधिकृत ऑनलाइन पोर्टलच्या माध्यमातून विमा प्रस्ताव सादर करू शकतात. अर्ज प्रक्रिया सुलभ करण्यात आली असून पात्र शेतकऱ्यांनी आवश्यक कागदपत्रांसह वेळेत अर्ज करावा.
अर्ज करण्याच्या अंतिम मुदती जाहीर
मृग बहार फळपीक विमा योजना अंतर्गत पेरू, डाळिंब आणि लिंबू पिकांसाठी अर्ज करण्याची अंतिम मुदत 14 जुलै 2026 आहे. तर सीताफळ पिकासाठी अर्ज करण्याची अंतिम मुदत 31 जुलै 2026 निश्चित करण्यात आली आहे. त्यामुळे पात्र शेतकऱ्यांनी अंतिम मुदतीची वाट न पाहता त्वरित अर्ज करण्याचे आवाहन करण्यात आले आहे.
अधिक माहितीसाठी कृषी विभागाशी संपर्क साधा
मृग बहार फळपीक विमा योजना संदर्भातील अधिक माहिती, जोखीम स्तर आणि विमा संरक्षणाबाबत शेतकऱ्यांनी आपल्या तालुक्यातील तालुका कृषी अधिकारी कार्यालय, सहाय्यक कृषी अधिकारी, उप कृषी अधिकारी किंवा मंडळ कृषी अधिकारी यांच्याशी संपर्क साधावा. संबंधित फळपिकानुसार विमा निकष वेगवेगळे असल्याने सविस्तर माहिती घेणे आवश्यक आहे.
फळबागांचे संरक्षण करण्यासाठी विमा आवश्यक
मृग बहार फळपीक विमा योजना फळबागधारकांसाठी आर्थिक सुरक्षाकवच म्हणून काम करते. फळबाग उभारण्यासाठी अनेक वर्षांचे श्रम आणि मोठी आर्थिक गुंतवणूक करावी लागते. त्यामुळे बदलत्या हवामानामुळे उद्भवणाऱ्या जोखमीपासून संरक्षण मिळवण्यासाठी प्रत्येक पात्र शेतकऱ्याने या योजनेत सहभागी व्हावे, असे आवाहन कृषी विभागाने केले आहे.
FAQ (10 प्रश्न व उत्तरे)
1. मृग बहार फळपीक विमा योजना कोणत्या योजनेअंतर्गत राबवली जाते?
प्रधानमंत्री पीक विमा योजनेअंतर्गत.
2. कोणती फळपिके या योजनेत समाविष्ट आहेत?
डाळिंब, लिंबू, पेरू आणि सीताफळ.
3. डाळिंबासाठी प्रति हेक्टर विमा हप्ता किती आहे?
6,400 रुपये.
4. लिंबू पिकासाठी विमा हप्ता किती आहे?
6,800 रुपये प्रति हेक्टर.
5. पेरू आणि सीताफळासाठी विमा हप्ता किती आहे?
5,950 रुपये प्रति हेक्टर.
6. अर्ज करण्यासाठी कोणती कागदपत्रे आवश्यक आहेत?
DCS नोंद, ॲग्रीस्टॅक फार्मर आयडी, आधार लिंक बँक खाते आणि जिओ टॅगिंग.
7. अर्ज कुठे करायचा?
बँक, CSC केंद्र किंवा अधिकृत ऑनलाइन पोर्टलवर.
8. डाळिंब, पेरू आणि लिंबूसाठी अंतिम तारीख कोणती?
14 जुलै 2026.
9. सीताफळासाठी अंतिम तारीख कोणती?
31 जुलै 2026.
10. अधिक माहितीसाठी कुणाशी संपर्क साधावा?
तालुका कृषी अधिकारी, सहाय्यक कृषी अधिकारी किंवा मंडळ कृषी अधिकारी.
माहितीचा अधिकृत स्रोत: जिल्हा माहिती कार्यालय, धुळे