तृतीयपंथीयांसाठी मोठी संधी! शिक्षणासाठी शिष्यवृत्ती आणि व्यवसायासाठी 2 लाखांपर्यंत बीज भांडवल
तृतीयपंथीयांच्या सक्षमीकरणासाठी ‘स्माईल’ उपयोजना
तृतीयपंथीयांसाठी शिष्यवृत्ती आणि बीज भांडवल योजना केंद्र सरकारच्या सामाजिक न्याय व अधिकारीता मंत्रालयामार्फत राबविण्यात येत आहे. केंद्रीय क्षेत्र योजनेअंतर्गत ‘स्माईल’ (SMILE) या उपयोजनेचा समावेश करण्यात आला असून, तृतीयपंथी व्यक्तींच्या शिक्षणाला चालना देण्याबरोबरच स्वयंरोजगार आणि व्यवसायासाठी आर्थिक सहाय्य उपलब्ध करून देण्याचा उद्देश या योजनेचा आहे.
नववी ते पदव्युत्तर शिक्षणासाठी शिष्यवृत्ती
तृतीयपंथीयांसाठी शिष्यवृत्ती आणि बीज भांडवल योजना अंतर्गत नववीपासून पदव्युत्तर पदवीपर्यंत शिक्षण घेणाऱ्या विद्यार्थ्यांना शिष्यवृत्ती दिली जाणार आहे. शासनमान्य किंवा खासगी शाळा, महाविद्यालय किंवा विद्यापीठात शिक्षण घेणारे विद्यार्थी या योजनेसाठी पात्र असतील. अर्जदार भारतीय नागरिक असणे तसेच सामाजिक न्याय व अधिकारीता मंत्रालयाच्या राष्ट्रीय पोर्टलवरून जारी करण्यात आलेले तृतीयपंथी ओळख प्रमाणपत्र असणे आवश्यक आहे.
ऑनलाइन अर्ज आणि निवड प्रक्रिया
तृतीयपंथीयांसाठी शिष्यवृत्ती आणि बीज भांडवल योजना अंतर्गत शिष्यवृत्तीसाठी विद्यार्थ्यांनी transgender.dosje.gov.in या पोर्टलवर नोंदणी करून ऑनलाइन अर्ज करावा लागणार आहे. शिष्यवृत्तीची संख्या मर्यादित असल्याने लाभार्थ्यांची निवड मागील शैक्षणिक वर्षातील गुणांच्या आधारे केली जाईल. केंद्र किंवा राज्य शासनाच्या इतर शिष्यवृत्तीचा लाभ घेणाऱ्या विद्यार्थ्यांना या योजनेचा लाभ मिळणार नाही.
दरवर्षी 13,500 रुपयांची शिष्यवृत्ती
तृतीयपंथीयांसाठी शिष्यवृत्ती आणि बीज भांडवल योजना अंतर्गत मॅट्रिकपूर्व आणि मॅट्रिकोत्तर शिक्षण घेणाऱ्या विद्यार्थ्यांना प्रतिवर्ष 13 हजार 500 रुपयांची शिष्यवृत्ती दिली जाणार आहे. या रकमेचा लाभ घेण्यासाठी विद्यार्थ्याचे आधार संलग्न बँक खाते असणे अनिवार्य आहे.
स्वयंरोजगारासाठी बीज भांडवल योजना
तृतीयपंथीयांसाठी शिष्यवृत्ती आणि बीज भांडवल योजना अंतर्गत स्वयंरोजगार आणि व्यवसाय सुरू करण्यासाठी आर्थिक सहाय्य देखील उपलब्ध करून दिले जाणार आहे. राज्यात किमान 10 वर्षे वास्तव्यास असलेल्या तृतीयपंथीयांना 21 प्रकारच्या लघु व्यवसायांसाठी तसेच प्रशिक्षित लाभार्थ्यांना इतर 12 प्रकारच्या व्यवसायांसाठी आवश्यक साधनसामग्री खरेदीसाठी कर्ज उपलब्ध करून देण्यात येणार आहे. अप्रशिक्षित लाभार्थ्यांना प्रथम व्यवसाय प्रशिक्षण देण्यात येईल.
पात्रता आणि आवश्यक अटी
तृतीयपंथीयांसाठी शिष्यवृत्ती आणि बीज भांडवल योजना लाभ घेण्यासाठी अर्जदार महाराष्ट्राचा किमान 10 वर्षांचा रहिवासी असावा. त्याच्याकडे तृतीयपंथी ओळख प्रमाणपत्र असणे आवश्यक आहे. लाभार्थी 18 ते 50 वर्षे वयोगटातील आणि व्यवसाय करण्यास सक्षम असावा.
25 हजार ते 2 लाख रुपयांपर्यंत कर्ज सुविधा
तृतीयपंथीयांसाठी शिष्यवृत्ती आणि बीज भांडवल योजना अंतर्गत 25 हजार रुपयांपर्यंत लघू कर्ज, 50 हजार रुपयांपर्यंत मध्यम कर्ज आणि 2 लाख रुपयांपर्यंत दीर्घ कर्ज उपलब्ध होणार आहे. यामध्ये लाभार्थ्यांचा 5 टक्के हिस्सा, 45 टक्के शासन अनुदान आणि 50 टक्के राष्ट्रीयकृत बँकेमार्फत कर्ज देण्यात येईल.
व्यवसायासाठी आवश्यक कागदपत्रे
तृतीयपंथीयांसाठी शिष्यवृत्ती आणि बीज भांडवल योजना अंतर्गत कर्ज मिळविण्यासाठी व्यवसाय परवाना, यंत्रसामग्रीचे कोटेशन व बिले, जागेचा सातबारा किंवा भाडे करारनामा तसेच स्थानिक स्वराज्य संस्थेचे ना हरकत प्रमाणपत्र आवश्यक आहे. विहित नमुन्यातील अर्जासोबत ही कागदपत्रे सहायक आयुक्त, समाज कल्याण कार्यालयात सादर करावी लागतील.
नियमित कर्जफेड करणाऱ्यांना व्याजात सूट
तृतीयपंथीयांसाठी शिष्यवृत्ती आणि बीज भांडवल योजना अंतर्गत नियमित कर्जफेड करणाऱ्या लाभार्थ्यांना व्याजदरावर 3 टक्के सूट दिली जाणार आहे. अधिक माहितीसाठी 14427 या हेल्पलाईनवर संपर्क साधण्याचे तसेच पात्र तृतीयपंथीयांनी या योजनेचा लाभ घ्यावा, असे आवाहन समाज कल्याण विभागाने केले आहे.
FAQ (10 प्रश्न व उत्तरे)
1. ही योजना कोणासाठी आहे?
तृतीयपंथी व्यक्तींसाठी.
2. शिष्यवृत्ती कोणत्या वर्गापासून मिळते?
नववी ते पदव्युत्तर शिक्षणापर्यंत.
3. वार्षिक शिष्यवृत्ती किती आहे?
13,500 रुपये.
4. अर्ज कुठे करायचा?
transgender.dosje.gov.in पोर्टलवर.
5. बीज भांडवल योजनेत कमाल किती कर्ज मिळते?
2 लाख रुपयांपर्यंत.
6. लाभार्थ्याचे वय किती असावे?
18 ते 50 वर्षे.
7. महाराष्ट्रात किती वर्षे वास्तव आवश्यक आहे?
किमान 10 वर्षे.
8. शासन अनुदान किती आहे?
45 टक्के.
9. लाभार्थ्याचा हिस्सा किती आहे?
5 टक्के.
10. अधिक माहितीसाठी हेल्पलाईन क्रमांक कोणता आहे?
14427.
माहितीचा अधिकृत स्रोत: जिल्हा माहिती कार्यालय अमरावती