नंदुरबार, दि. २ फेब्रुवारी २०२६ : आदिवासी विकास विभागाच्या माध्यमातून राज्यातील दुर्गम भागातील आदिवासी विद्यार्थ्यांना वैद्यकीय आणि अभियांत्रिकी क्षेत्रात यशस्वी होण्याची मोठी संधी उपलब्ध करून देण्यात येत आहे. आदिवासी विद्यार्थ्यांसाठी ‘नीट’ व ‘जेईई’ प्रशिक्षण ही योजना या क्षेत्रातील प्रतिभावान विद्यार्थ्यांना मुख्य प्रवाहात आणण्यासाठी महत्त्वाची ठरत आहे. या योजनेच्या माध्यमातून इयत्ता दहावी उत्तीर्ण झालेल्या विद्यार्थ्यांना दोन वर्षांचे निवासी प्रशिक्षण देऊन नीट (NEET) आणि जेईई/सीईटी (JEE/CET) परीक्षांच्या तयारीसाठी विशेष मार्गदर्शन उपलब्ध होणार आहे. एकात्मिक आदिवासी विकास प्रकल्पाचे प्रकल्प अधिकारी चंद्रकांत पवार यांनी शासकीय प्रसिद्धी पत्रकाद्वारे ही माहिती दिली असून, पात्र विद्यार्थ्यांनी १५ फेब्रुवारी २०२६ पर्यंत अर्ज सादर करावेत, असे आवाहन केले आहे.
योजनेची उद्दिष्टे आणि महत्त्व
राज्यातील अनुसूचित जमातीच्या विद्यार्थ्यांना उच्च शिक्षणाच्या संधींपासून वंचित राहू नये, यासाठी आदिवासी विकास विभागाने ही योजना राबविली आहे. आदिवासी विद्यार्थ्यांसाठी ‘नीट’ व ‘जेईई’ प्रशिक्षण या योजनेच्या माध्यमातून दुर्गम भागातील विद्यार्थ्यांना शासकीय वैद्यकीय महाविद्यालये, अभियांत्रिकी महाविद्यालये आणि आयआयटीसारख्या प्रतिष्ठित संस्थांमध्ये प्रवेश मिळवण्याची संधी मिळणार आहे. या योजनेमुळे सामाजिक आणि आर्थिकदृष्ट्या मागासलेल्या आदिवासी समाजातील प्रतिभावान तरुण-तरुणींना मुख्य प्रवाहात येऊन देशाच्या विकासात योगदान देण्याची संधी उपलब्ध होईल. दोन वर्षांच्या निवासी प्रशिक्षण कार्यक्रमात नामवंत खासगी संस्थांच्या माध्यमातून दर्जेदार मार्गदर्शन आणि अभ्यासक्रम उपलब्ध करून दिला जाणार आहे.
शैक्षणिक वर्ष २०२६-२७ साठी प्रवेश
सन २०२६-२७ या शैक्षणिक वर्षापासून ही योजना प्रभावीपणे राबविण्यात येणार आहे. आदिवासी विद्यार्थ्यांसाठी ‘नीट’ व ‘जेईई’ प्रशिक्षण या योजनेअंतर्गत इयत्ता दहावी उत्तीर्ण झालेल्या विद्यार्थ्यांना इयत्ता अकरावीत प्रवेश देण्यात येईल. या प्रवेशासोबतच दोन वर्षांचे निवासी प्रशिक्षण दिले जाईल, ज्यामुळे विद्यार्थी नीट आणि जेईई/सीईटी परीक्षांसाठी पूर्ण तयारी करू शकतील. ही योजना विशेषतः मार्च २०२६ मध्ये इयत्ता दहावीची परीक्षा देणाऱ्या विद्यार्थ्यांसाठी उपयुक्त ठरणार आहे. या योजनेच्या माध्यमातून आदिवासी विद्यार्थ्यांना स्पर्धात्मक परीक्षांच्या तयारीसाठी आवश्यक असलेली सर्व सुविधा आणि मार्गदर्शन मिळणार आहे.
प्रशिक्षण केंद्रे आणि उपलब्ध जागा
या योजनेअंतर्गत चार प्रमुख केंद्रे निश्चित करण्यात आली आहेत, जिथे मुला-मुलींसाठी स्वतंत्र जागा उपलब्ध आहेत. आदिवासी विद्यार्थ्यांसाठी ‘नीट’ व ‘जेईई’ प्रशिक्षण या योजनेअंतर्गत नाशिक येथील शासकीय आश्रमशाळा मुढेंगांव/बोपेगांव (नाशिक प्रकल्प) येथे सीईटी/जेईईसाठी ५० मुले आणि नीटसाठी ५० मुले, ठाणे येथील एकलव्य शेडेंगांव (शहापूर प्रकल्प) येथे सीईटी/जेईईसाठी ५० मुली आणि नीटसाठी ५० मुली, अमरावती येथील शासकीय आश्रमशाळा चिंचघाट (पांढरकवडा प्रकल्प) येथे सीईटी/जेईईसाठी ५० मुले आणि नीटसाठी ५० मुले, तसेच नागपूर येथील शासकीय आश्रमशाळा सिंधीविहीर (वर्धा प्रकल्प) येथे सीईटी/जेईईसाठी ५० मुली आणि नीटसाठी ५० मुली अशा एकूण ४०० जागा उपलब्ध आहेत. ही केंद्रे आदिवासी बहुल भागात असल्याने विद्यार्थ्यांना स्थानिक पातळीवरच दर्जेदार प्रशिक्षण घेता येईल.
पात्रता निकष स्पष्ट
या योजनेसाठी काही स्पष्ट पात्रता निकष ठरवण्यात आले आहेत. आदिवासी विद्यार्थ्यांसाठी ‘नीट’ व ‘जेईई’ प्रशिक्षण घेण्यासाठी विद्यार्थी महाराष्ट्र राज्याचा रहिवासी असावा, अनुसूचित जमातीच्या यादीत समाविष्ट असावा आणि प्रवेशावेळी जातीचा दाखला सादर करणे बंधनकारक आहे. तसेच विद्यार्थ्यांच्या पालकांचे वार्षिक उत्पन्न आठ लाख रुपयांपेक्षा कमी असावे. ही योजना फक्त त्याच शैक्षणिक वर्षात इयत्ता दहावी उत्तीर्ण झालेल्या विद्यार्थ्यांसाठी आहे. या निकषांमुळे खऱ्या अर्थाने गरजू आणि प्रतिभावान आदिवासी विद्यार्थ्यांना या योजनेचा लाभ मिळेल, याची खात्री करण्यात आली आहे.
अर्ज प्रक्रिया आणि मुदत
अर्ज करण्याची प्रक्रिया अतिशय सोपी ठेवण्यात आली आहे. आदिवासी विद्यार्थ्यांसाठी ‘नीट’ व ‘जेईई’ प्रशिक्षण या योजनेअंतर्गत शासकीय, अनुदानित आश्रमशाळा, एकलव्य निवासी शाळा आणि मान्यताप्राप्त माध्यमिक शाळांमधील अनुसूचित जमातीचे विद्यार्थी, जे मार्च २०२६ मध्ये इयत्ता दहावीची परीक्षा देत आहेत आणि या प्रशिक्षणासाठी इच्छुक आहेत, त्यांनी आपले अर्ज १५ फेब्रुवारी २०२६ पर्यंत प्रकल्प अधिकारी, एकात्मिक आदिवासी विकास प्रकल्प, नंदुरबार येथील शिक्षण विभागात जमा करावेत. प्रकल्प अधिकारी चंद्रकांत पवार यांनी या मुदतीबाबत विशेष आवाहन केले आहे, जेणेकरून पात्र विद्यार्थी या संधीचा लाभ घेऊ शकतील.
आदिवासी समाजासाठी महत्त्वपूर्ण पाऊल
आदिवासी समाजातील विद्यार्थ्यांना उच्च शिक्षणाच्या संधी उपलब्ध करून देणे हे राज्य सरकारचे प्रमुख उद्दिष्ट आहे. आदिवासी विद्यार्थ्यांसाठी ‘नीट’ व ‘जेईई’ प्रशिक्षण ही योजना या दिशेने एक महत्त्वपूर्ण पाऊल आहे. दुर्गम भागातील विद्यार्थ्यांना शहरातील नामवंत संस्थांच्या समकक्ष प्रशिक्षण मिळवण्याची संधी मिळत आहे. या योजनेच्या यशस्वी अंमलबजावणीनंतर आदिवासी समाजातील वैद्यकीय आणि अभियांत्रिकी क्षेत्रातील प्रतिनिधित्व वाढेल, ज्यामुळे समाजाच्या सर्वांगीण विकासाला चालना मिळेल. ही योजना आदिवासी विद्यार्थ्यांच्या भविष्यासाठी एक नवी दिशा ठरणार आहे.
प्रकल्प अधिकाऱ्यांचे आवाहन
एकात्मिक आदिवासी विकास प्रकल्पाचे प्रकल्प अधिकारी चंद्रकांत पवार यांनी या योजनेच्या यशस्वी अंमलबजावणीसाठी सर्व संबंधितांना सहकार्य करण्याचे आवाहन केले आहे. आदिवासी विद्यार्थ्यांसाठी ‘नीट’ व ‘जेईई’ प्रशिक्षण या योजनेअंतर्गत पात्र विद्यार्थ्यांनी त्वरित अर्ज सादर करावेत, असे ते म्हणाले. या योजनेच्या माध्यमातून आदिवासी विद्यार्थ्यांना स्वप्नपूर्तीची संधी मिळणार असून, त्यांनी या संधीचा पूर्ण उपयोग करावा, असे आवाहन त्यांनी केले आहे. ही योजना आदिवासी समाजाच्या उज्ज्वल भविष्यासाठी एक मैलाचा दगड ठरणार आहे.