प्रधानमंत्री विश्वकर्मा योजना : विशेष शिबिरांचे आयोजन: कोल्हापूर जिल्ह्यामध्ये केंद्र सरकारच्या महत्त्वाकांक्षी ‘प्रधानमंत्री विश्वकर्मा कौशल्य सन्मान योजने‘ची अंमलबजावणी अधिक प्रभावीपणे करण्यासाठी प्रशासनाने कंबर कसली आहे. ज्या पात्र कारागीर व लाभार्थ्यांचे कर्ज मागणीचे अर्ज विविध तांत्रिक कारणांमुळे बँकांकडे प्रलंबित आहेत अथवा बँकांनी काही त्रुटींमुळे नामंजूर केले आहेत, अशा सर्व लाभार्थ्यांच्या अडचणी सोडवण्यासाठी एक महत्त्वपूर्ण पाऊल उचलण्यात आले आहे. या कर्ज मागणी अर्जांचे पुनरावलोकन करणे, त्यांची योग्य पडताळणी करणे आणि लाभार्थ्यांना आवश्यक ते मार्गदर्शन करणे या उद्देशाने लिड डिस्ट्रिक्ट मॅनेजर (LDM) यांच्या पुढाकाराने जिल्ह्यातील सर्व बँका, MSME DFO आणि खादी व ग्रामोद्योग मंडळ यांच्या संयुक्त विद्यमाने **प्रधानमंत्री विश्वकर्मा योजना : विशेष शिबिरांचे आयोजन** करण्यात आले आहे.
जिल्ह्यातील आतापर्यंतची यशस्वी घोडदौड: १५ हजारांहून अधिक कारागिरांना प्रमाणपत्र वाटप
सप्टेंबर २०२३ मध्ये ही योजना देशात सुरू झाल्यापासून कोल्हापूर जिल्ह्याने कारागीर कल्याणामध्ये अतिशय उल्लेखनीय कामगिरी नोंदवली आहे. जिल्ह्यामध्ये आतापर्यंत एकूण १५ हजार ५२१ कारागिरांची नोंदणी पूर्ण करून त्यांना अधिकृत ‘विश्वकर्मा’ म्हणून केंद्र सरकारकडून मान्यता देण्यात आली आहे आणि तसे डिजिटल प्रमाणपत्रही वितरित करण्यात आले आहे. या योजनेची प्रगती आणि व्याप्ती पाहता, पात्र कारागिरांना आर्थिक प्रवाहात आणण्यासाठी **प्रधानमंत्री विश्वकर्मा योजना : विशेष शिबिरांचे आयोजन** हा उपक्रम मैलाचा दगड ठरणार आहे, ज्यामुळे उर्वरित लाभार्थ्यांच्या अडचणी तातडीने दूर केल्या जातील.
टूलकिट आणि स्टायपेंडचे वाटप: ११ हजार कारागिरांना मिळाले आधुनिक प्रशिक्षण
या योजनेअंतर्गत केवळ कर्जच दिले जात नाही, तर कारागिरांच्या कौशल्याचा विकास करण्यासाठी त्यांना अत्याधुनिक प्रशिक्षणही दिले जात आहे. जिल्ह्यात आतापर्यंत ११ हजार २४६ कारागिरांना त्यांच्या पारंपरिक कारागिरीनुसार व्यावसायिक प्रशिक्षण देण्यात आले असून, प्रशिक्षण काळात प्रत्येकी ४ हजार रुपये इतकी विद्यावेतन (Stipend) रक्कम थेट त्यांच्या बँक खात्यावर जमा करण्यात आली आहे. याशिवाय, ७ हजार ९३५ कारागिरांना त्यांच्या उद्योगानुसार आधुनिक टूलकिट खरेदीसाठी प्रत्येकी १५ हजार रुपयांपर्यंतचे आर्थिक साहाय्य वाटप करण्यात आले आहे. अशा सर्वसमावेशक लाभांमुळे ही योजना कमालीची यशस्वी ठरत असून, आता प्रलंबित कर्जांचा प्रश्न मिटवण्यासाठी **प्रधानमंत्री विश्वकर्मा योजना : विशेष शिबिरांचे आयोजन** करण्यात येत आहे.
कर्ज मंजुरीची आकडेवारी: ३ हजारहून अधिक प्रकरणांमध्ये ३१ कोटींचे कर्ज वाटप
कोल्हापूर जिल्ह्यात या योजनेच्या माध्यमातून कारागिरांना स्वतःचा उद्योग वाढवण्यासाठी मोठ्या प्रमाणावर भांडवल पुरवले गेले आहे. बँकांमार्फत आतापर्यंत ३ हजार २२६ कारागिरांची कर्ज प्रकरणे यशस्वीरीत्या मंजूर करण्यात आली असून, त्यांना ३१.८० कोटी रुपयांचे कर्ज वाटप देखील पूर्ण झाले आहे. सध्याच्या घडीला ४२८ कारागिरांची कर्ज प्रकरणे बँकांकडे मंजुरीच्या अंतिम प्रतीक्षेत आहेत. या प्रलंबित प्रकरणांना लवकरात लवकर मंजुरी मिळवून देण्यासाठी आणि आधी नामंजूर झालेल्या अर्जांची त्रुटींची पूर्तता करून त्यांना पुन्हा प्रवाहात आणण्यासाठी केंद्र सरकारच्या थेट सूचनांनुसार **प्रधानमंत्री विश्वकर्मा योजना : विशेष शिबिरांचे आयोजन** जिल्ह्यात केले जात आहे.
उर्वरित दोन शिबिरांचे वेळापत्रक: कोल्हापूर शहर आणि गारगोटी येथे सुवर्णसंधी
केंद्र सरकारच्या मार्गदर्शक सूचनांनुसार कोल्हापूर जिल्ह्यामध्ये विविध ठिकाणी एकूण ५ विशेष शिबिरांचे नियोजन करण्यात आले होते. यापैकी ३ शिबिरे अत्यंत यशस्वीपणे पूर्ण झाली असून, कारागिरांकडून त्यांना प्रचंड प्रतिसाद मिळाला आहे. हा सकारात्मक प्रतिसाद पाहता, उर्वरित २ शिबिरांमध्ये पात्र विश्वकर्मा कारागिरांनी मोठ्या संख्येने सहभागी व्हावे, असे आवाहन केले जात आहे. या नियोजनानुसार कोल्हापूर शहर येथे (जिल्हा उद्योग केंद्र – DIC कार्यालय हॉल) १३ जुलै रोजी आणि गारगोटी येथे (तुलसी लॉन) १४ जुलै रोजी सकाळी या विशेष शिबिरांचे आयोजन करण्यात आले आहे. या सुवर्णसंधीचा लाभ घेण्यासाठी कारागिरांनी **प्रधानमंत्री विश्वकर्मा योजना : विशेष शिबिरांचे आयोजन** ही तारीख आपल्या डायरीत नोंदवून ठेवावी.
शिबिरासाठी पात्रतेचे निकष: केंद्र सरकारची अधिकृत मान्यता असणे अनिवार्य
या विशेष शिबिरांमध्ये सर्वांनाच प्रवेश दिला जाणार नसून, त्याकरिता प्रशासनाने काही विशिष्ट तांत्रिक पात्रता निकष जाहीर केले आहेत. ज्या कारागिरांची ऑनलाईन नोंदणी प्रक्रिया आधीच पूर्ण झाली आहे आणि ज्यांना केंद्र सरकारकडून अधिकृत ‘विश्वकर्मा कारागीर’ म्हणून प्रमाणपत्र व मान्यता मिळाली आहे, असेच कारागीर या शिबिरांकरिता पूर्णपणे पात्र राहतील. ज्यांचे अर्ज बँकांमध्ये अडकले आहेत, त्यांनी या प्रक्रियेचा भाग होणे गरजेचे आहे. या तांत्रिक बाबींची पूर्तता करणाऱ्या लाभार्थ्यांसाठीच **प्रधानमंत्री विश्वकर्मा योजना : विशेष शिबिरांचे आयोजन** करण्यात आले आहे, जेणेकरून बँकांचे अधिकारी जागेवरच प्रकरणांचा निपटारा करू शकतील.
कर्ज प्रकरणांसाठी आवश्यक कागदपत्रे: अर्ज करताना ही साधने सोबत ठेवा
शिबिराच्या ठिकाणी येताना कारागिरांनी आपली कागदपत्रे अचूक आणणे आवश्यक आहे, जेणेकरून मंजुरीची प्रक्रिया जलद होईल. यामध्ये लाभार्थ्याचे आधार कार्ड, पीएम विश्वकर्मा अर्ज क्रमांक किंवा नोंदणीचा अधिकृत तपशील, बँकेचे अद्ययावत पासबुक आणि प्रशिक्षण पूर्ण केल्याचे डिजिटल प्रमाणपत्र (Training Certificate) ही कागदपत्रे सोबत असणे अनिवार्य आहे [Aadhaar Redacted]. ही सर्व कागदपत्रे सोबत असल्यास बँक अधिकारी अर्जाचे जागेवरच पुनरावलोकन करू शकतील. या आवश्यक कागदपत्रांच्या आधारेच **प्रधानमंत्री विश्वकर्मा योजना : विशेष शिबिरांचे आयोजन** यशस्वी केले जात असून कारागिरांना तातडीने कर्ज मिळवून देण्याचा मार्ग सोपा केला जात आहे.
प्रशासनाचे जाहीर आवाहन: ‘विश्वकर्मा’ कारागिरांनी वेळेत उपस्थित राहावे
कोल्हापूर जिल्ह्यातील पारंपरिक व्यवसायांना आधुनिक तंत्रज्ञानाची आणि भांडवलाची जोड देऊन सक्षम करणे हे या योजनेचे अंतिम ध्येय आहे. १३ जुलै रोजी कोल्हापूर शहरात आणि १४ जुलै रोजी गारगोटी येथे होणाऱ्या या आगामी शिबिरांमध्ये केंद्र सरकारकडून मान्यता मिळालेल्या सर्व पात्र लाभार्थ्यांनी वेळेवर उपस्थित राहून आपल्या प्रलंबित कर्ज प्रकरणांचा निपटारा करून घ्यावा, असे जाहीर आवाहन लीड डिस्ट्रिक्ट मॅनेजर (LDM) आणि जिल्हा ग्रामोद्योग अधिकाऱ्यांनी संयुक्तपणे केले आहे. ग्रामीण आणि शहरी भागातील कारागिरांनी या शासकीय संधीचा थेट लाभ उठवावा, कारण अशा प्रकारे **प्रधानमंत्री विश्वकर्मा योजना : विशेष शिबिरांचे आयोजन** करून बँक प्रशासन स्वतः कारागिरांच्या दारापर्यंत आले आहे.
माहितीचा अधिकृत स्रोत: जिल्हा माहिती कार्यालय, कोल्हापूर
मुख्य विश्लेषक (सरकारी योजना व कृषी क्षेत्र)