स्वतःचे हक्काचे घर घेताना सर्वात मोठा अडथळा ठरतो तो म्हणजे ‘सिबिल स्कोर’ (CIBIL Score). अनेकदा भूतकाळात एखादा हप्ता उशिरा भरला गेल्यामुळे किंवा क्रेडिट कार्डच्या वापरामुळे आपला स्कोर खालावतो. जेव्हा आपण home loan म्हणजेच गृह कर्जासाठी बँकेत जातो, तेव्हा कमी स्कोर पाहून बँका थेट अर्ज नाकारतात. यामुळे अनेक सामान्य नागरिकांचे घराचे स्वप्न भंगते. मात्र, कमी सिबिल स्कोर असताना होम लोन मिळवणे अशक्य नाही. २०२६ मध्ये अनेक नवीन बँकिंग नियम आणि गृहनिर्माण वित्त कंपन्या (HFCs) मुळे आता कमी स्कोर असलेल्या व्यक्तींनाही कर्ज उपलब्ध होत आहे. या महालेखात आपण कमी सिबिल स्कोर असूनही गृह कर्ज (Home Loan for low CIBIL score) मिळवण्याचे सर्व कायदेशीर मार्ग सविस्तर पाहणार आहोत.
१. सिबिल स्कोर म्हणजे काय आणि तो का कमी होतो?
सिबिल स्कोर हा ३०० ते ९०० दरम्यानचा एक आकडा असतो जो तुमची आर्थिक पत दर्शवतो. ७५० पेक्षा जास्त स्कोर आदर्श मानला जातो. मात्र, कमी सिबिल स्कोर असताना होम लोन शोधण्यापूर्वी तो कमी का झाला हे समजून घेणे गरजेचे आहे. कर्जाचे हप्ते वेळेवर न भरणे, क्रेडिट कार्डचे बिल थकवणे, एकाच वेळी अनेक बँकांकडे कर्जाची चौकशी करणे किंवा कोणाचे तरी जामीनदार (Guarantor) होणे आणि त्याने कर्ज न भरणे, या कारणांमुळे स्कोर कमी होतो. जर तुमचा स्कोर ६०० च्या खाली असेल, तर मुख्य प्रवाहातील बँका सावध होतात.
२. कमी सिबिल स्कोर असताना होम लोन मिळवण्याचे ७ प्रभावी मार्ग
जर तुमची आर्थिक स्थिती सुधारली असेल पण सिबिल स्कोर अजूनही कमी असेल, तर तुम्ही खालील पर्यायांचा विचार करू शकता:
अ) गृहनिर्माण वित्त कंपन्यांकडे (HFCs) अर्ज करा
मोठ्या सरकारी बँका जसे की SBI किंवा बँक ऑफ महाराष्ट्र कडक नियम पाळतात. मात्र, LIC Housing Finance, HDFC, किंवा रॅडिको सारख्या कंपन्या कमी सिबिल स्कोर असताना होम लोन देण्यासाठी अधिक लवचिक असतात. त्यांचा व्याजदर १ ते २ टक्क्यांनी जास्त असू शकतो, पण ते तुमच्या उत्पन्नाचा विचार करून कर्ज मंजूर करू शकतात.
ब) संयुक्त कर्ज (Joint Home Loan) हा सर्वोत्तम पर्याय
तुमचा स्कोर कमी असेल, तर तुमच्या पत्नीला किंवा वडिलांना सह-अर्जदार (Co-applicant) बनवा. जर सह-अर्जदाराचा सिबिल स्कोर ७५० पेक्षा जास्त असेल आणि त्यांचे उत्पन्न चांगले असेल, तर बँक तुमच्या कमी स्कोरकडे दुर्लक्ष करून कर्ज मंजूर करू शकते. कमी सिबिल स्कोर असताना होम लोन मिळवण्यासाठी हा सर्वात यशस्वी मार्ग मानला जातो.
क) डाऊन पेमेंटची रक्कम वाढवा
बँकेला जेव्हा रिस्क वाटते, तेव्हा ती कर्ज नाकारते. जर तुम्ही घराच्या किमतीच्या २० टक्क्यांऐवजी ३० ते ४० टक्के रक्कम ‘डाऊन पेमेंट’ म्हणून स्वतः भरली, तर बँकेची रिस्क कमी होते. अशा परिस्थितीत बँक कमी सिबिल स्कोर असूनही उरलेल्या रकमेसाठी कर्ज देण्यास तयार होते.
ड) गोल्ड लोन किंवा एफडीचा आधार घ्या
जर तुम्हाला गृह कर्ज मिळत नसेल, तर घरातील सोने गहाण ठेवून किंवा फिक्स्ड डिपॉझिटवर (FD) कर्ज घेऊन तुम्ही घराची रक्कम उभी करू शकता. यामध्ये सिबिल स्कोर तपासला जात नाही कारण हे तारण कर्ज असते.
३. कमी सिबिल स्कोर असलेल्यांसाठी व्याजदराचा तक्ता
कमी सिबिल स्कोर असताना होम लोन घेताना तुम्हाला व्याजात सवलत मिळत नाही. खालील तक्त्यात तुलना पहा:
| सिबिल स्कोर श्रेणी | अंदाजित व्याजदर (२०२६) | कर्ज मिळण्याची शक्यता |
|---|---|---|
| ७५० पेक्षा जास्त | ८.४०% – ८.६०% | अतिशय जास्त |
| ६५० ते ७४९ | ९.००% – ९.५०% | मध्यम (काही अटींसह) |
| ६०० पेक्षा कमी | १०.५०% पेक्षा जास्त | कमी (केवळ खाजगी फायनान्स) |
४. एनबीएफसी (NBFC) कडून कर्ज घेताना घ्यायची काळजी
अनेक खाजगी फायनान्स कंपन्या कमी सिबिल स्कोर असताना होम लोन देण्याचे आमिष दाखवतात. मात्र, त्यांचे व्याजदर चक्रवाढ पद्धतीने खूप जास्त असू शकतात. अशा कंपन्यांकडून कर्ज घेण्यापूर्वी प्रोसेसिंग फी, प्री-पेमेंट चार्जेस आणि छुप्या अटी (Hidden Conditions) नीट वाचून घ्या. शक्यतो आरबीआय नोंदणीकृत संस्थांकडूनच कर्ज घ्या.
५. सिबिल स्कोर झटपट सुधारण्यासाठी ५ सोप्या टिप्स
जर तुम्हाला गृह कर्जासाठी घाई नसेल, तर ६ महिने थांबून आपला स्कोर सुधारा:
- सर्व जुन्या थकबाकीची (Overdues) त्वरित परतफेड करा.
- क्रेडिट कार्डची मर्यादा पूर्णपणे वापरू नका (३०% पेक्षा कमी वापरा).
- एकाच वेळी अनेक बँकांमध्ये ‘Loan Inquiry’ करू नका.
- एक छोटे ‘कंझ्युमर लोन’ घेऊन त्याचे हप्ते वेळेवर भरा, यामुळे स्कोर वाढतो.
- सिबिल रिपोर्टमधील चुका दुरुस्त करण्यासाठी सिबिलच्या वेबसाईटवर डिस्प्युट (Dispute) दाखल करा.
६. वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (FAQs)
प्रश्न १: सिबिल स्कोर किती असल्यास सरकारी बँक कर्ज नाकारते?
उत्तर: सामान्यतः ६५० पेक्षा कमी स्कोर असल्यास सरकारी बँका कर्ज देण्यास टाळाटाळ करतात.
प्रश्न २: सिबिल स्कोर नसलेल्या (N/A किंवा -१) व्यक्तीला होम लोन मिळते का?
उत्तर: हो, ज्यांनी कधीच कर्ज घेतले नाही त्यांचा स्कोर -१ असतो. अशांना उत्पन्न दाखवल्यास सहज कर्ज मिळते.
प्रश्न ३: थकबाकी भरल्यानंतर स्कोर किती दिवसात सुधारतो?
उत्तर: तुमची माहिती अपडेट होण्यासाठी साधारणतः ४५ ते ९० दिवस लागतात.
७. निष्कर्ष
स्वतःचे घर हे केवळ विटा-मातीचे नसून भावनांचे असते. कमी सिबिल स्कोर असताना होम लोन मिळवणे हे थोडे आव्हानात्मक असले तरी योग्य नियोजनाने ते शक्य आहे. तुम्ही वरीलपैकी कोणताही पर्याय निवडून आपल्या घराचे स्वप्न पूर्ण करू शकता. मात्र, कर्ज मिळाल्यानंतर त्याचे हप्ते वेळेवर भरा जेणेकरून भविष्यात तुम्हाला कोणतीही अडचण येणार नाही. ‘कामाची बातमी’ पोर्टलवर अशाच प्रकारची माहिती आम्ही तुमच्यासाठी घेऊन येत राहू. हा लेख गरजू मित्रांना शेअर करा!