सामाजिक न्याय व विशेष सहाय्य विभागामार्फत इयत्ता पहिली ते दहावी पर्यंतच्या विद्यार्थ्यांसाठी विविध प्रकारच्या शिष्यवृत्ती योजना राबवल्या जात आहेत. या अनुसूचित जाती विद्यार्थ्यांसाठी मॅट्रीकपुर्व शिष्यवृत्ती योजनेचा विद्यार्थ्यांनी आणि पालकांनी पूर्णपणे लाभ घ्यावा असे आवाहन वर्धा जिल्हा प्रशासनाकडून करण्यात आले आहे. या योजनेच्या अंमलबजावणीसाठी जिल्हाभरातील शाळांमध्ये जागृती मोहीम राबवली जात असून, पात्र विद्यार्थ्यांना आर्थिक सहाय्य मिळवून देण्यासाठी प्रशासन सज्ज आहे. या योजनेच्या माध्यमातून अनुसूचित जाती समुदायातील विद्यार्थ्यांच्या शिक्षणात खंड पडू नये यासाठी विशेष प्रयत्न केले जात आहेत. जिल्हा माहिती कार्यालयाने दिलेल्या माहितीनुसार, या योजनेच्या अंतर्गत अनेक उपयोजना उपलब्ध असल्याने विद्यार्थ्यांनी त्यांचा फायदा घेण्यासाठी तातडीने पावले उचलावीत. पालक आणि विद्यार्थी यांनी एकत्रितपणे या संधीचा उपयोग करून शिक्षण क्षेत्रात प्रगती साधावी.
साफसफाई क्षेत्रातील कामगारांच्या पाल्यांसाठी विशेष शिष्यवृत्ती
साफसफाई व आरोग्यास धोकादायक क्षेत्रात काम करणाऱ्या पालकांच्या पाल्यांसाठी शिष्यवृत्ती या उपयोजनेंतर्गत पात्र लाभार्थ्यांना तीन हजार पाचशे रुपये शिष्यवृत्ती रक्कम देण्यात येणार आहे. या अनुसूचित जाती विद्यार्थ्यांसाठी मॅट्रीकपुर्व शिष्यवृत्ती योजनेच्या या भागात पालक साफसफाई क्षेत्रात कार्यरत असल्याचे सक्षम प्राधिकाऱ्याकडून प्रमाणपत्र आणि स्वयंघोषणापत्र सादर करणे अनिवार्य आहे. या योजनेच्या अटी पूर्ण करणाऱ्या विद्यार्थ्यांना ही रक्कम थेट त्यांच्या बँक खात्यात जमा होईल. अशा कुटुंबातील विद्यार्थ्यांना शिक्षणासाठी प्रोत्साहन मिळावे यासाठी ही तरतूद करण्यात आली आहे. पालकांनी प्रमाणपत्रे योग्यरित्या तयार करून अर्ज प्रक्रिया पूर्ण करावी. या योजनेच्या लाभामुळे अशा क्षेत्रातील कामगारांच्या पाल्यांचे शैक्षणिक भवितव्य उज्ज्वल होईल आणि त्यांना पुढील शिक्षणासाठी प्रेरणा मिळेल.
नऊवी आणि दहावीतील विद्यार्थ्यांसाठी उत्पन्न मर्यादित लाभ
इयत्ता नववी आणि दहावीमध्ये शिकणाऱ्या मागासवर्गीय विद्यार्थ्यांना मॅट्रीकपुर्व शिष्यवृत्ती या योजनेंतर्गत पालकांचे वार्षिक उत्पन्न दोन लाख पन्नास हजार रुपयांच्या आत असल्यास तीन हजार पाचशे रुपये शिष्यवृत्ती देण्यात येणार आहे. या अनुसूचित जाती विद्यार्थ्यांसाठी मॅट्रीकपुर्व शिष्यवृत्ती योजनेच्या या घटकासाठी जात प्रमाणपत्र आणि उत्पन्नाचा दाखला अनिवार्य आहे. या योजनेच्या पात्रतेच्या अटी पूर्ण करणारे विद्यार्थी या लाभासाठी अर्ज करू शकतात. या माध्यमातून मध्यम उत्पन्न गटातील विद्यार्थ्यांना शिक्षण खर्चात दिलासा मिळेल. जिल्ह्यातील शाळांमधील पात्र विद्यार्थ्यांनी या संधीचा लाभ घेण्यासाठी आवश्यक कागदपत्रे शाळा मुख्याध्यापकांकडे सादर करावीत. या योजनेच्या अंमलबजावणीसाठी प्रशासनाकडून सर्वतोपरी मदत उपलब्ध करून देण्यात येत आहे.
विद्यार्थिनींसाठी सावित्रीबाई फुले शिष्यवृत्ती योजना
इयत्ता पाचवी ते दहावीमध्ये शिकणाऱ्या मागासवर्गीय विद्यार्थिनींना सावित्रीबाई फुले शिष्यवृत्ती या योजनेंतर्गत शाळेत नियमित उपस्थिती असल्यास इयत्ता पाचवी ते सातवी पर्यंत सहाशे रुपये आणि आठवी ते दहावी पर्यंत एक हजार रुपये देण्यात येणार आहे. या अनुसूचित जाती विद्यार्थ्यांसाठी मॅट्रीकपुर्व शिष्यवृत्ती योजनेच्या या भागात कोणत्याही अतिरिक्त कागदपत्रांची आवश्यकता नाही. या योजनेच्या अटींनुसार विद्यार्थिनींची नियमित उपस्थिती हीच मुख्य पात्रता आहे. या माध्यमातून मुलींच्या शिक्षणाला प्रोत्साहन मिळून लिंगभेद कमी होण्यास मदत होईल. पालकांनी आपल्या मुलींच्या शाळेतील उपस्थितीवर लक्ष ठेवून या लाभासाठी अर्ज करावा. या योजनेच्या लाभामुळे विद्यार्थिनींचे शैक्षणिक प्रमाण वाढेल आणि त्यांना आत्मविश्वास मिळेल.
खाजगी शाळांतील दारिद्रय रेषेखालील विद्यार्थ्यांसाठी फी योजना
महर्षी विठ्ठल रामजी शिंदे शिक्षण फी, परीक्षा फी या योजनेंतर्गत खाजगी विना अनुदानित आणि कायम विना अनुदानित शाळेत शिकणाऱ्या दारिद्रय रेषेखालील विद्यार्थ्यांना पात्रता असल्यास इयत्ता पहिली ते चौथी पर्यंत शंभर रुपये, पाचवी ते सातवी पर्यंत दीडशे रुपये आणि आठवी ते दहावी पर्यंत दरमहा दोनशे रुपये देण्यात येणार आहे. या अनुसूचित जाती विद्यार्थ्यांसाठी मॅट्रीकपुर्व शिष्यवृत्ती योजनेच्या या घटकासाठी पालकांचे दारिद्रय रेषेखालील असल्याचे प्रमाणपत्र आवश्यक आहे. या योजनेच्या माध्यमातून खाजगी शाळांतील गरजू विद्यार्थ्यांना फी भरण्यात मदत होईल. पालकांनी प्रमाणपत्र सादर करून अर्ज प्रक्रिया पूर्ण करावी. या योजनेच्या लाभामुळे दारिद्रय रेषेखालील कुटुंबातील विद्यार्थ्यांचे शिक्षण सुरळीत राहील आणि त्यांना गुणवत्तापूर्ण शिक्षण मिळेल.
गुणवत्ता शिष्यवृत्ती योजनेचा लाभ विद्यार्थ्यांना
गुणवत्ता शिष्यवृत्ती या योजनेचा लाभ घेण्यासाठी विद्यार्थ्याने किमान पन्नास टक्के गुण मिळवून मागास प्रवर्गातून प्रथम किंवा द्वितीय क्रमांकाने उत्तीर्ण झालेला असावा. या अनुसूचित जाती विद्यार्थ्यांसाठी मॅट्रीकपुर्व शिष्यवृत्ती योजनेच्या या भागात इयत्ता पाचवी ते सातवी पर्यंतच्या विद्यार्थ्यांना पाचशे रुपये आणि आठवी ते दहावी पर्यंतच्या विद्यार्थ्यांना एक हजार रुपये देण्यात येणार आहे. या योजनेच्या अटींनुसार कोणत्याही कागदपत्रांची आवश्यकता नाही. या माध्यमातून गुणवत्तावान विद्यार्थ्यांना प्रोत्साहन मिळून त्यांचे शैक्षणिक कौशल्य वाढेल. विद्यार्थ्यांनी परीक्षेत चांगले गुण मिळवून या लाभासाठी पात्र ठरावे. या योजनेच्या अंमलबजावणीसाठी शाळा स्तरावरून विद्यार्थ्यांना मार्गदर्शन केले जात आहे.
योजनेच्या लाभार्थ्यांसाठी आधार कार्डची अनिवार्यता
या सर्व योजनांचा लाभ आधार लिंक असलेल्या बँक खात्यात जमा करण्यात येत असल्यामुळे विद्यार्थ्यांचे आधार कार्ड अपडेट असणे अनिवार्य आहे. या अनुसूचित जाती विद्यार्थ्यांसाठी मॅट्रीकपुर्व शिष्यवृत्ती योजनेच्या अंमलबजावणीसाठी सर्व पालकांनी आपला मोबाईल क्रमांक आधार कार्डसोबत लिंक करावा. या योजनेच्या लाभासाठी आधार लिंकिंग ही मुख्य अट असून, त्याशिवाय शिष्यवृत्तीची रक्कम जमा होणार नाही. पालकांनी तातडीने आधार केंद्रावर जाऊन अपडेट करावे. या योजनेच्या प्रक्रियेत कोणतीही अडचण येऊ नये यासाठी आधार अपडेटची गरज आहे. जिल्हा प्रशासनाकडून या संदर्भात जागृती करण्यात येत आहे.
शाळा मुख्याध्यापकांकडून विद्यार्थ्यांना सहकार्य
शाळा मुख्याध्यापकांनी शिष्यवृत्ती अर्जासाठी आवश्यक कागदपत्रांची मागणी केल्यास पालकांनी ती तातडीने पुरवावीत. या अनुसूचित जाती विद्यार्थ्यांसाठी मॅट्रीकपुर्व शिष्यवृत्ती योजनेच्या अर्ज प्रक्रियेत शाळेच्या संपर्कात राहून पालकांनी आपल्या पाल्याचा अर्ज भरण्यासाठी सहकार्य करावे. या योजनेच्या यशस्वी अंमलबजावणीसाठी शाळा प्रशासन महत्त्वाची भूमिका बजावत आहे. मुख्याध्यापकांनी विद्यार्थ्यांना आणि पालकांना मार्गदर्शन करून अर्ज प्रक्रिया सोपी करावी. या योजनेच्या लाभासाठी शाळा स्तरावरून सर्वतोपरी मदत उपलब्ध करून देण्यात येत आहे. पालकांनी शाळेशी नियमित संपर्क साधून या प्रक्रियेत सहभागी व्हावे.
पात्र लाभार्थ्यांसाठी कागदपत्रांची आवश्यकता
या सर्व योजनांसाठी पात्रता तपासण्यात येत असून, विविध घटकांसाठी वेगवेगळी कागदपत्रे आवश्यक आहेत. या अनुसूचित जाती विद्यार्थ्यांसाठी मॅट्रीकपुर्व शिष्यवृत्ती योजनेच्या अंतर्गत साफसफाई क्षेत्रासाठी प्रमाणपत्र, उत्पन्नासाठी दाखला, दारिद्रय रेषेसाठी प्रमाणपत्र इत्यादी कागदपत्रे सादर करावी लागतात. या योजनेच्या अटी पूर्ण करणारे विद्यार्थी या कागदपत्रांसह अर्ज करू शकतात. कागदपत्रे योग्य आणि वैध असल्यास लाभ मिळणे निश्चित आहे. पालकांनी कागदपत्रे पूर्वतयारी करून ठेवावीत. या योजनेच्या प्रक्रियेत कोणतीही उशीर होऊ नये यासाठी कागदपत्रांची पूर्तता महत्त्वाची आहे. जिल्हा स्तरावरून या संदर्भात मार्गदर्शन उपलब्ध आहे.
जिल्हा समाज कल्याण अधिकाऱ्यांचे विद्यार्थ्यांना आवाहन
जिल्हा समाज कल्याण अधिकारी यांनी सर्व पालक आणि विद्यार्थ्यांना या योजनेचा लाभ घेण्यासाठी आवाहन केले आहे. या अनुसूचित जाती विद्यार्थ्यांसाठी मॅट्रीकपुर्व शिष्यवृत्ती योजनेच्या यशस्वी अंमलबजावणीसाठी सर्वांनी सहकार्य करावे. या योजनेच्या माध्यमातून जिल्ह्यातील हजारो विद्यार्थ्यांना आर्थिक मदत मिळणार असून, त्यांचे शिक्षण सुलभ होईल. पालकांनी आपल्या पाल्यांसाठी अर्ज भरण्यासाठी शाळेशी संपर्क साधावा. या योजनेच्या लाभामुळे अनुसूचित जाती समुदायातील विद्यार्थ्यांचे शैक्षणिक प्रमाण वाढेल आणि सामाजिक न्याय साधला जाईल. जिल्हा समाज कल्याण विभागाकडून या योजनेच्या अंमलबजावणीसाठी सतत प्रयत्न केले जात आहेत. विद्यार्थ्यांनी आणि पालकांनी या संधीचा अधिकाधिक उपयोग करावा.