महाराष्ट्र शासनाने शैक्षणिक वर्ष २०२६-२७ साठी RTE प्रवेशासाठी अर्ज प्रक्रियेस मुदतवाढ जाहीर केली असून, आता पालकांना १० मार्च २०२६ पर्यंत ऑनलाइन अर्ज सादर करण्याची संधी उपलब्ध आहे. शिक्षण हक्क कायद्यांतर्गत (Right to Education Act) खासगी विनाअनुदानित शाळांमध्ये २५ टक्के जागा आर्थिकदृष्ट्या दुर्बल आणि वंचित घटकातील मुलांसाठी राखीव ठेवण्यात आल्या आहेत. सुरुवातीला ही मुदत २८ फेब्रुवारीपर्यंत होती, परंतु अधिकाधिक पालकांना लाभ मिळावा आणि प्रक्रिया सुगम व्हावी यासाठी ही वाढ देण्यात आली आहे. राज्यातील लाखो पालकांसाठी ही बातमी आनंददायक आहे, विशेषतः ग्रामीण आणि शहरी भागातील गरीब कुटुंबांसाठी. शालेय शिक्षण विभागाने अधिकृत वेबसाइटवर याबाबतची अधिसूचना जारी केली आहे.
RTE कायद्याची पार्श्वभूमी आणि उद्देश
शिक्षण हक्क कायदा २००९ हा बालकांना वयाच्या ६ ते १४ वर्षांपर्यंत मोफत आणि सक्तीचे शिक्षण देणारा केंद्रीय कायदा आहे. RTE प्रवेशासाठी अर्ज प्रक्रियेस मुदतवाढ ही या कायद्याच्या प्रभावी अंमलबजावणीसाठी एक महत्त्वपूर्ण पाऊल आहे. या कायद्यानुसार, खासगी शाळांमध्ये २५ टक्के जागा आर्थिकदृष्ट्या दुर्बल घटक (EWS) आणि वंचित घटकांसाठी राखीव असतात. यामुळे गरीब आणि मध्यमवर्गीय कुटुंबातील मुलांना गुणवत्तापूर्ण शिक्षणाची संधी मिळते. महाराष्ट्रात या वर्षी ८,६५० पेक्षा अधिक शाळांमध्ये सुमारे १ लाख १२ हजार जागा उपलब्ध आहेत. ही मुदतवाढ पालकांना कागदपत्रे तयार करण्यासाठी आणि अर्ज भरण्यासाठी अतिरिक्त वेळ देते, ज्यामुळे प्रक्रिया अधिक समावेशक होते.
मुदतवाढीची घोषणा आणि तपशील
शालेय शिक्षण आणि क्रीडा विभागाने https://student.maharashtra.gov.in/adm_portal या अधिकृत संकेतस्थळावर ही माहिती प्रसिद्ध केली आहे. RTE प्रवेशासाठी अर्ज प्रक्रियेस मुदतवाढ करून आता १० मार्च २०२६ ही अंतिम तारीख निश्चित करण्यात आली आहे. अर्ज प्रक्रिया १७ फेब्रुवारी २०२६ पासून सुरू झाली होती आणि प्राथमिक मुदत २८ फेब्रुवारी होती. ही वाढ पालकांच्या मागण्या आणि तांत्रिक अडचणी लक्षात घेऊन देण्यात आली आहे. यावर्षी शाळा नोंदणीची मुदतही जानेवारी २७ पर्यंत वाढवण्यात आली होती, ज्यामुळे ४,८७१ शाळांनी नोंदणी केली आहे. पालकांनी या मुदतीत अर्ज पूर्ण करणे बंधनकारक आहे, अन्यथा संधी हुकू शकते.
आवश्यक पात्रता आणि अटी
RTE अंतर्गत प्रवेशासाठी मुलाचे वय पहिली इयत्तेसाठी ६ वर्षे पूर्ण असणे आवश्यक आहे, तर पूर्वप्राथमिक स्तरासाठी ३ ते ५ वर्षे लागू आहेत. RTE प्रवेशासाठी अर्ज प्रक्रियेस मुदतवाढ मिळाल्याने पालक आता अधिक सावधगिरीने पात्रता तपासू शकतात. कुटुंबाचे वार्षिक उत्पन्न १ लाख रुपयांपेक्षा कमी असावे. शाळा निवडताना १ किलोमीटर अंतरातील शाळा प्राधान्याने उपलब्ध असतील. दिव्यांग मुलांसाठी ४० टक्के किंवा त्यापेक्षा अधिक दिव्यांगत्वाचे प्रमाणपत्र आवश्यक आहे. याशिवाय, अनुसूचित जाती, जमाती, विमुक्त जाती, भटक्या जमाती आणि इतर मागासवर्गीयांसाठी जातीचा दाखला लागू असतो. पालकांनी या अटींची पूर्तता करणे गरजेचे आहे.
आवश्यक कागदपत्रे आणि अपलोड प्रक्रिया
अर्ज सादर करण्यासाठी खालील कागदपत्रे स्कॅन करून अपलोड करावीत: मुलाचा जन्म दाखला, आधार कार्ड, रहिवासी दाखला (रेशन कार्ड किंवा वीज बिल), उत्पन्न प्रमाणपत्र (तहसीलदार जारी केलेले, १ लाखांपेक्षा कमी दर्शवणारे), आणि लागू असल्यास जातीचा दाखला. RTE प्रवेशासाठी अर्ज प्रक्रियेस मुदतवाढ झाल्याने पालकांना ही कागदपत्रे व्यवस्थित तयार करण्यासाठी पुरेसा वेळ मिळाला आहे. सर्व दस्तऐवज वैध आणि स्पष्ट असावेत, अन्यथा अर्ज रद्द होऊ शकतो. अपलोड करताना फाइल साइज २ एमबीपेक्षा कमी आणि पीडीएफ किंवा जेपीजी फॉर्मेटमध्ये असावी. शासनाने यासाठी स्पष्ट सूचना दिल्या आहेत, ज्या पोर्टलवर उपलब्ध आहेत.
अर्ज कसा भरावा: चरणबद्ध मार्गदर्शन
प्रथम, student.maharashtra.gov.in/adm_portal या वेबसाइटवर जा आणि ‘RTE 25% Admission’ पर्याय निवडा. नवीन नोंदणी करून लॉगिन करा. RTE प्रवेशासाठी अर्ज प्रक्रियेस मुदतवाढ मुळे आता शांतपणे हे चरण पूर्ण करता येतील. मुलाची वैयक्तिक माहिती (नाव, जन्मतारीख, लिंग), पालकांची माहिती (नाव, संपर्क क्रमांक, ईमेल) आणि पत्ता भरा. त्यानंतर, १० शाळांपर्यंत निवड करा. कागदपत्रे अपलोड करून अर्ज सबमिट करा. सबमिशननंतर मिळणारा अर्ज क्रमांक सुरक्षित ठेवा. ही प्रक्रिया पूर्णपणे मोफत आणि ऑनलाइन आहे. तांत्रिक मदतीसाठी हेल्पलाइन क्रमांक उपलब्ध आहेत.
शेवटच्या दिवसांतील सावधानता आणि सल्ला
शेवटच्या दिवशी वेबसाइटवर गर्दीमुळे सर्व्हर स्लो होऊ शकते किंवा तांत्रिक समस्या उद्भवू शकतात. RTE प्रवेशासाठी अर्ज प्रक्रियेस मुदतवाढ असली तरी शेवटच्या क्षणी धोका घेऊ नये. पालकांनी आता लगेच कागदपत्रे गोळा करून अर्ज भरणे सुरू करावे. अर्ज सबमिट केल्यानंतर त्याची स्थिती नियमितपणे तपासा. जर काही त्रुटी आढळली तर त्वरित सुधारणा करा. ही संधी मुलांच्या भविष्यासाठी महत्त्वाची आहे, कारण यामुळे त्यांना दर्जेदार शिक्षण मिळू शकते. इतर पालकांना ही माहिती शेअर करून मदत करा.
मुदतवाढीचे महत्त्व आणि पालकांसाठी संदेश
ही मुदतवाढ पालकांसाठी मोठा दिलासा आहे, कारण यामुळे अधिक कुटुंबांना या योजनेचा लाभ घेता येईल. RTE प्रवेशासाठी अर्ज प्रक्रियेस मुदतवाढ ही शासनाच्या शिक्षण समावेशकतेच्या धोरणाचे प्रतिबिंब आहे. यावर्षी लॉटरी प्रक्रिया एप्रिलमध्ये होईल आणि परिणाम जूनमध्ये जाहीर होतील. पालकांनी अधिकृत पोर्टलवरून अद्यतने तपासत राहावीत. मुलांच्या उज्ज्वल भविष्यासाठी ही संधी साधा आणि वेळेत अर्ज करा.