महाराष्ट्र शासनाच्या नियोजन विभागांतर्गत कार्यरत छत्रपती शाहू महाराज संशोधन, प्रशिक्षण व मानव विकास संस्था (सारथी), पुणे यांनी डॉ. पंजाबराव देशमुख सारथी उच्च शिक्षण देशांतर्गत शिष्यवृत्ती योजनेची जाहिरात प्रसिद्ध केली आहे. या योजनेअंतर्गत सारथी तर्फे देशांतर्गत उच्च शिक्षण शिष्यवृत्ती योजनेसाठी अर्ज प्रक्रिया सुरू झाल्याने मराठा, कुणबी, मराठा-कुणबी व कुणबी-मराठा प्रवर्गातील पदव्युत्तर पदवी व पदव्युत्तर पदविका अभ्यासक्रम घेणाऱ्या गुणवंत विद्यार्थ्यांना मोठी संधी उपलब्ध झाली आहे. देशातील नामांकित २०० शैक्षणिक संस्थांमध्ये शैक्षणिक वर्ष २०२४-२५ साठी प्रवेशित विद्यार्थ्यांना ही शिष्यवृत्ती प्रदान करण्यात येणार असून, यामुळे आर्थिकदृष्ट्या कमकुवत कुटुंबातील विद्यार्थ्यांना उच्च शिक्षण पूर्ण करण्यास मदत होणार आहे. शासन निर्णय क्र. ईबीसी-८०२/शिक्षण-१, दिनांक ०८/११/२०१८ व इतर संबंधित ठरावांनुसार ही योजना राबविली जात आहे. विद्यार्थ्यांनी वेळेत अर्ज सादर करून या संधीचा लाभ घ्यावा.
योजनेचा उद्देश आणि सामाजिक महत्व
डॉ. पंजाबराव देशमुख यांच्या नावाने सुरू करण्यात आलेल्या या योजनेचा मुख्य उद्देश मराठा-कुणबी समाजातील विद्यार्थ्यांना उच्च दर्जाच्या शिक्षणाची संधी उपलब्ध करून देणे हा आहे. सारथी तर्फे देशांतर्गत उच्च शिक्षण शिष्यवृत्ती योजनेसाठी अर्ज प्रक्रिया सुरू असल्याने विद्यार्थ्यांना शैक्षणिक खर्च, पुस्तके, साहित्य व इतर आवश्यक खर्चासाठी आर्थिक सहाय्य मिळणार आहे. ही योजना सामाजिक न्याय व समानता राखण्याच्या दृष्टीने महत्त्वाची ठरत आहे कारण ती लक्षित गटातील विद्यार्थ्यांना प्रतिष्ठित संस्थांमध्ये शिक्षण घेण्यास प्रोत्साहन देते. शासनाने यासाठी विशेष निधी उपलब्ध करून दिला असून, यामुळे हजारो विद्यार्थ्यांचे भविष्य उज्ज्वल होणार आहे. पूर्वीच्या वर्षांप्रमाणे यावर्षीही २०० संस्थांमध्ये प्रवेश घेतलेल्या विद्यार्थ्यांना प्राधान्य दिले जाईल.
पात्र विद्यार्थ्यांसाठी अर्हता निकष
या योजनेच्या पात्रतेसाठी विद्यार्थ्याने मराठा, कुणबी, मराठा-कुणबी किंवा कुणबी-मराठा प्रवर्गातील असणे आवश्यक आहे. पदव्युत्तर पदवी किंवा पदव्युत्तर पदविका अभ्यासक्रमासाठी देशातील नामांकित २०० शैक्षणिक संस्थांमध्ये पूर्णवेळ प्रवेश घेतलेला असावा. सारथी तर्फे देशांतर्गत उच्च शिक्षण शिष्यवृत्ती योजनेसाठी अर्ज प्रक्रिया सुरू झाल्यामुळे पात्र विद्यार्थ्यांनी आपले कागदपत्रे तपासून घेणे गरजेचे आहे. शैक्षणिक वर्ष २०२४-२५ साठी प्रवेशित विद्यार्थ्यांना ही शिष्यवृत्ती लागू होणार असून, पूर्वीच्या शैक्षणिक वर्षातील यशस्वी विद्यार्थ्यांच्या यादीप्रमाणे निवड प्रक्रिया पारदर्शकपणे राबविली जाईल. विद्यार्थ्यांचे उत्पन्न, जात प्रमाणपत्र व संस्थेचे प्रवेश पत्र यासारखी कागदपत्रे अपेक्षित आहेत ज्यामुळे योजना योग्य विद्यार्थ्यांपर्यंत पोहोचेल.
देशातील २०० नामांकित संस्थांमध्ये शिक्षण घेण्याची संधी
या योजनेच्या अंतर्गत विद्यार्थ्यांना देशातील २०० नामांकित शैक्षणिक संस्थांमध्ये शिक्षण घेण्यास प्रोत्साहन दिले जाते. आयआयटी, आयआयएम, एनआयटी, मेडिकल कॉलेजेस व इतर प्रतिष्ठित विद्यापीठांसारख्या संस्थांमध्ये प्रवेश घेतलेल्या विद्यार्थ्यांना शिष्यवृत्तीचा लाभ मिळेल. सारथी तर्फे देशांतर्गत उच्च शिक्षण शिष्यवृत्ती योजनेसाठी अर्ज प्रक्रिया सुरू असल्याने विद्यार्थ्यांना या संस्थांमधील उच्च दर्जाच्या शिक्षणासाठी आर्थिक बाधा दूर होणार आहे. शासनाने या संस्थांची यादी सारथीच्या वेबसाइटवर उपलब्ध केली असून, विद्यार्थ्यांनी तेथून तपासावी. यामुळे मराठा-कुणबी समाजातील गुणवंत विद्यार्थी राष्ट्रीय स्तरावर स्पर्धा करू शकतील व महाराष्ट्राचे नाव उंचावतील.
अर्ज भरण्याची ऑनलाइन पद्धत आणि प्रक्रिया
विद्यार्थ्यांना अर्ज ऑनलाइन पद्धतीने भरता येणार असून, त्यासाठी सारथीच्या अधिकृत वेबसाइटचा वापर करावा लागेल. ऑनलाइन अर्ज भरल्यानंतर हार्ड कॉपी कागदपत्रांसह संस्थेला सादर करणे आवश्यक आहे. सारथी तर्फे देशांतर्गत उच्च शिक्षण शिष्यवृत्ती योजनेसाठी अर्ज प्रक्रिया सुरू झाल्याने विद्यार्थ्यांनी www.sarthi.maharashtra.gov.in व www.maharashtra.gov.in या संकेतस्थळांवरून सविस्तर माहिती घ्यावी. अर्ज भरण्याची प्रक्रिया सोपी ठेवण्यात आली असून, सर्व आवश्यक कागदपत्रे अपलोड करणे व सत्यापित करणे यात समाविष्ट आहे. यामुळे पारदर्शकता राखली जाईल व योग्य विद्यार्थ्यांची निवड होईल.
महत्त्वाच्या तारखा आणि मुदतींची माहिती
या योजनेच्या अर्जासाठी महत्त्वाच्या तारखा जाहीर करण्यात आल्या आहेत. ऑनलाइन अर्ज भरण्याची तारीख ०८ मार्च २०२५ ते १५ मार्च २०२५ असून, हार्ड कॉपी सादर करण्याची अंतिम तारीख १५ मार्च २०२५ सायंकाळी ४ वाजेपर्यंत आहे. सारथी तर्फे देशांतर्गत उच्च शिक्षण शिष्यवृत्ती योजनेसाठी अर्ज प्रक्रिया सुरू असल्याने विद्यार्थ्यांनी या मुदतींचे पालन करणे अत्यावश्यक आहे. उशीर झाल्यास अर्ज अमान्य ठरू शकतो. सारथी कार्यालय, पुणे येथे हार्ड कॉपी पाठवावी लागेल. या मुदतींमध्ये अर्ज पूर्ण करून विद्यार्थ्यांनी शिष्यवृत्तीचा लाभ घ्यावा.
आवश्यक कागदपत्रे आणि सादरीकरण
अर्जासोबत जात प्रमाणपत्र, शैक्षणिक गुणपत्रके, संस्थेचे प्रवेश पत्र, उत्पन्न प्रमाणपत्र व इतर आवश्यक कागदपत्रे जोडणे गरजेचे आहे. सारथी तर्फे देशांतर्गत उच्च शिक्षण शिष्यवृत्ती योजनेसाठी अर्ज प्रक्रिया सुरू असल्याने कागदपत्रांची पूर्तता पूर्णपणे करावी. शासन निर्णयांनुसार सर्व कागदपत्रे वैध असणे आवश्यक आहे. विद्यार्थ्यांनी मूळ कागदपत्रांची छायाप्रत सादर करावी. यामुळे निवड प्रक्रिया वेगवान व अचूक होईल. अधिक माहितीसाठी सारथीच्या संकेतस्थळावर उपलब्ध जाहिरात तपासावी.
सारथी संस्थेची भूमिका आणि कार्य
छत्रपती शाहू महाराज संशोधन, प्रशिक्षण व मानव विकास संस्था (सारथी) ही मराठा-कुणबी समाजाच्या सर्वांगीण विकासासाठी कार्यरत आहे. सारथी तर्फे देशांतर्गत उच्च शिक्षण शिष्यवृत्ती योजनेसाठी अर्ज प्रक्रिया सुरू करून संस्थेने विद्यार्थ्यांच्या उज्ज्वल भविष्यासाठी पुढाकार घेतला आहे. पुणे येथील सारथी कार्यालय विद्यार्थ्यांच्या सर्व प्रश्नांची उत्तरे देते. संस्थेने आतापर्यंत हजारो विद्यार्थ्यांना शिष्यवृत्ती प्रदान केली असून, यावर्षीही २०० संस्थांमधील विद्यार्थ्यांना लाभ देण्याचे नियोजन आहे. ही संस्था सामाजिक न्यायाच्या दृष्टीने महत्त्वपूर्ण भूमिका बजावते.
योजनेचे फायदे आणि विद्यार्थ्यांसाठी संधी
या योजनेच्या माध्यमातून विद्यार्थ्यांना शैक्षणिक साहित्य, प्रवास व इतर खर्चासाठी आर्थिक मदत मिळेल ज्यामुळे उच्च शिक्षण पूर्ण करणे सोपे होईल. सारथी तर्फे देशांतर्गत उच्च शिक्षण शिष्यवृत्ती योजनेसाठी अर्ज प्रक्रिया सुरू असल्याने मराठा-कुणबी समाजातील गुणवंत विद्यार्थी राष्ट्रीय स्तरावर यश मिळवू शकतील. यामुळे बेरोजगारी कमी होईल व समाजातील शिक्षण दर वाढेल. पूर्वीच्या यशस्वी विद्यार्थ्यांनी या योजनेचा लाभ घेतला असून, ते आज विविध क्षेत्रात योगदान देत आहेत. विद्यार्थ्यांनी या संधीचा पूर्ण वापर करावा.
अधिक माहिती आणि संपर्क तपशील
योजनेच्या सविस्तर माहितीसाठी विद्यार्थ्यांनी सारथीच्या अधिकृत संकेतस्थळावर भेट द्यावी. सारथी तर्फे देशांतर्गत उच्च शिक्षण शिष्यवृत्ती योजनेसाठी अर्ज प्रक्रिया सुरू असल्याने ईमेल व फोनद्वारेही संपर्क साधता येईल. कार्यालयाचा पत्ता सेनापती बापट रोड, पुणे येथे आहे. दूरध्वनी क्रमांक ०२०-२५२९५०२ व ईमेल sarthipune@gmail.com वर संपर्क करावा. वेबसाइट www.sarthi-maharashtra.gov.in वर सर्व अपडेट्स उपलब्ध आहेत. विद्यार्थ्यांनी नियमित तपासणी करून कोणतीही अडचण टाळावी.