कृषी विभागाने शेतकऱ्यांच्या मेहनतीला प्रोत्साहन देण्यासाठी विविध योजना राबवल्या जातात. रब्बी हंगाम २०२४च्या पीक स्पर्धा योजनेंतर्गत बक्षिसे वितरण लवकरच नागपूर विभागातील एकूण ११५ विजेत्या शेतकऱ्यांना ७ लाख रुपयांच्या स्वरूपात करण्यात येणार आहे. या योजनेद्वारे शेतकऱ्यांना त्यांच्या पिकांच्या उत्पादकतेसाठी पुरस्कृत केले जाते. विभागातून तीन शेतकऱ्यांना राज्यस्तरीय, ३८ शेतकऱ्यांना जिल्हास्तरीय आणि ७४ शेतकऱ्यांना तालुकास्तरीय पुरस्कार मिळणार आहेत. या बक्षिसांमुळे शेतकरी अधिक उत्साही होऊन कृषी क्षेत्रात नवे प्रयोग करतील आणि राज्याच्या आर्थिक विकासात योगदान देतील.
नागपूर विभागातील शेतकऱ्यांचे उत्कृष्ट प्रदर्शन
नागपूर विभागातील शेतकऱ्यांनी रब्बी हंगामात विविध पिकांमध्ये उल्लेखनीय उत्पादन साध्य केले आहे. रब्बी हंगाम २०२४च्या पीक स्पर्धा योजनेंतर्गत बक्षिसे वितरण लवकरच या विभागातील ११५ शेतकऱ्यांना होणार असून त्यांना बक्षिसे मिळून त्यांचा गौरव होईल. तीन शेतकरी राज्यस्तरीय पुरस्कारासाठी निवडले गेले आहेत ज्यांना १ लाख २० हजार रुपये मिळतील. ३८ शेतकऱ्यांना जिल्हा स्तरावर २ लाख ८९ हजार रुपये आणि ७४ शेतकऱ्यांना तालुका स्तरावर २ लाख ९१ हजार रुपये बक्षिसे दिली जातील. ही निवड पिकांच्या गुणवत्ता आणि उत्पादनाच्या आधारे करण्यात आली आहे.
राज्यस्तरीय पुरस्कार विजेत्या शेतकऱ्यांचा सन्मान
राज्यस्तरीय पुरस्कार मिळवणे हे प्रत्येक शेतकऱ्यासाठी अभिमानास्पद आहे. रब्बी हंगाम २०२४च्या पीक स्पर्धा योजनेंतर्गत बक्षिसे वितरण लवकरच नागपूर विभागातील तीन शेतकऱ्यांना राज्यस्तरीय बक्षिसे मिळणार आहेत. या तीन विजेत्यांसाठी १ लाख २० हजार रुपयांचा निधी तयार आहे. या पुरस्कारांमुळे त्यांच्या मेहनतीचे फळ मिळेल आणि परिसरातील इतर शेतकऱ्यांना त्यांचे अनुसरण करण्यास प्रेरणा मिळेल. राज्य सरकारने या योजनेद्वारे कृषी उत्पादन वाढवण्याचा प्रयत्न केला आहे.
जिल्हास्तरीय बक्षिसे आणि त्यांचे महत्त्व
जिल्हा स्तरावरील स्पर्धा शेतकऱ्यांसाठी स्थानिक पातळीवर महत्त्वपूर्ण ठरतात. रब्बी हंगाम २०२४च्या पीक स्पर्धा योजनेंतर्गत बक्षिसे वितरण लवकरच ३८ शेतकऱ्यांना जिल्हास्तरीय पुरस्कारांसाठी होणार आहे. या विजेत्यांना २ लाख ८९ हजार रुपयांची बक्षिसे दिली जातील. या बक्षिसांमुळे जिल्ह्यातील शेतकरी समुदायात सकारात्मक वातावरण निर्माण होईल आणि पिकांच्या उत्पादकतेत सुधारणा होईल. शेतकऱ्यांच्या विविध प्रयोगांना या माध्यमातून मान्यता मिळते.
तालुकास्तरीय पुरस्कारांसाठी ७४ शेतकरी निवडले
तालुका स्तरावरील पुरस्कार शेतकऱ्यांना थेट आणि स्थानिक पातळीवर प्रोत्साहन देतात. रब्बी हंगाम २०२४च्या पीक स्पर्धा योजनेंतर्गत बक्षिसे वितरण लवकरच ७४ शेतकऱ्यांना तालुकास्तरीय बक्षिसे मिळणार आहेत. या साठी २ लाख ९१ हजार रुपयांचा निधी वितरीत केला जाईल. या पुरस्कारांमुळे तालुक्यातील शेतकऱ्यांमध्ये स्पर्धात्मक भावना वाढेल आणि त्यांचे पिक उत्पादन अधिक चांगले होईल. विभागातील सर्व तालुक्यांमधून या शेतकऱ्यांची निवड झाली आहे.
राज्यातील एकूण १००७ शेतकऱ्यांना बक्षिसे
संपूर्ण महाराष्ट्रात या योजनेचा लाभ शेतकऱ्यांना मिळत आहे. रब्बी हंगाम २०२४च्या पीक स्पर्धा योजनेंतर्गत बक्षिसे वितरण लवकरच राज्यातील १ हजार ७ शेतकऱ्यांना होणार आहे. यामध्ये २६ राज्यस्तरीय, २८० जिल्हास्तरीय आणि ७०१ तालुकास्तरीय विजेते आहेत. एकूण ५७ लाख २० हजार रुपयांचा निधी यासाठी उपलब्ध करून देण्यात आला आहे. या योजनेच्या यशामुळे राज्यातील कृषी क्षेत्र मजबूत होईल.
शेतकऱ्यांच्या प्रयोगांना प्रोत्साहन देणारी योजना
शासनाच्या विविध योजनांद्वारे शेतकऱ्यांना नवीन तंत्रज्ञान आणि पद्धतींचा वापर करण्यास प्रोत्साहन दिले जाते. रब्बी हंगाम २०२४च्या पीक स्पर्धा योजनेंतर्गत बक्षिसे वितरण लवकरच होणार असल्याने शेतकरी अधिक सक्रिय होतील. पिकांची उत्पादकता वाढविण्यासाठी विविध प्रयोग केले जातात आणि या स्पर्धांद्वारे त्यांचे मूल्यमापन होते. यामुळे परिसरातील इतर शेतकऱ्यांना मार्गदर्शन होऊन राज्याच्या कृषी उत्पादनात भर पडेल.
अन्नधान्य, कडधान्य व गळीतधान्य पिकांच्या स्पर्धा
या पीक स्पर्धा मुख्यतः अन्नधान्य, कडधान्य आणि गळीतधान्य पिकांवर केंद्रित आहेत. रब्बी हंगाम २०२४च्या पीक स्पर्धा योजनेंतर्गत बक्षिसे वितरण लवकरच या श्रेणीतील उत्कृष्ट शेतकऱ्यांना होईल. शेतकरी या पिकांमध्ये नवे प्रयोग करतात आणि उत्पादन वाढवण्याचा प्रयत्न करतात. या योजनेद्वारे त्यांना प्रोत्साहन मिळून राज्यातील एकूण उत्पादन वाढेल आणि शेतकऱ्यांचे आर्थिक स्थिती सुधारेल.
२०२५-२६ साठी ८ कोटींची तरतुद
भविष्यातील कृषी विकासासाठी शासनाने मोठी आर्थिक व्यवस्था केली आहे. रब्बी हंगाम २०२४च्या पीक स्पर्धा योजनेंतर्गत बक्षिसे वितरण लवकरच होत असताना, सन २०२५-२६ साठी विविध कृषी पुरस्कार आणि पीक स्पर्धा योजनांसाठी ८ कोटी रुपयांची अर्थसंकल्पीय तरतुद करण्यात आली आहे. या तरतुदीमुळे येत्या वर्षांत अधिक शेतकऱ्यांना लाभ मिळेल आणि कृषी क्षेत्रात प्रगती होईल.
१३ फेब्रुवारीच्या शासन निर्णयानुसार निधी
शासनाने १३ फेब्रुवारी २०२६ रोजी एक महत्त्वपूर्ण निर्णय घेतला आहे. रब्बी हंगाम २०२४च्या पीक स्पर्धा योजनेंतर्गत बक्षिसे वितरण लवकरच करण्यासाठी कृषी, पशुसंवर्धन, दुग्धव्यवसाय विकास आणि मत्स्यव्यवसाय विभागाने ५७ लाख २० हजार रुपयांचा निधी कृषी आयुक्तालयास उपलब्ध करून दिला आहे. हा निधी १००७ विजेत्या शेतकऱ्यांच्या बक्षिसांसाठी आहे. या निर्णयामुळे बक्षिसे वितरण प्रक्रिया वेगवान होईल.
कृषी उत्पादकतेत वाढीसाठी प्रोत्साहन
राज्यात पिकांची उत्पादकता वाढविण्यासाठी शेतकऱ्यांकडून सतत प्रयत्न केले जातात. रब्बी हंगाम २०२४च्या पीक स्पर्धा योजनेंतर्गत बक्षिसे वितरण लवकरच होणार असल्याने या प्रयत्नांना बळ मिळेल. अशा प्रयोगशील शेतकऱ्यांना प्रोत्साहन देऊन त्यांचे अनुभव इतरांना दिले जातात. यामुळे राज्यातील एकूण कृषी उत्पादन वाढून शेतकऱ्यांचे जीवनमान उंचावेल.
नागपूर विभागातील यशस्वी शेतकरी
नागपूर विभागाने या स्पर्धेत उल्लेखनीय यश मिळवले आहे. रब्बी हंगाम २०२४च्या पीक स्पर्धा योजनेंतर्गत बक्षिसे वितरण लवकरच विभागातील ११५ शेतकऱ्यांना मिळणार असून त्यांचे योगदान महत्त्वाचे आहे. या विजेत्या शेतकऱ्यांमुळे विभागातील कृषी क्षेत्राला नवे दिशा मिळेल. शासनाच्या या प्रयत्नांमुळे शेतकरी समृद्ध होतील आणि राज्य कृषी प्रधान बनेल.