चंद्रपूर जिल्ह्यात पशुपालन करणाऱ्या शेतकऱ्यांसाठी एक महत्त्वाची बातमी समोर आली आहे. 13 फेब्रुवारी ते 29 मार्च या कालावधीत जिल्ह्यात पशुधनाची लसीकरण मोहीम राबवली जाणार आहे. या मोहिमेद्वारे गाय, म्हैस, शेळ्या आणि मेंढ्या या जनावरांना लाळ खुरकत रोगापासून संरक्षण मिळेल. जिल्हा पशुसंवर्धन व दुग्धव्यवसाय विभागाने यासाठी पूर्ण तयारी केली असून केंद्र सरकारच्या सहकार्याने ही मोहीम यशस्वी होईल. पशुपालकांनी आपल्या सर्व जनावरांना या मोहिमेत समाविष्ट करून घ्यावे जेणेकरून रोगप्रसार रोखता येईल आणि पशुधन उत्पादन स्थिर राहील. या उपक्रमामुळे जिल्ह्यातील ग्रामीण अर्थव्यवस्था मजबूत होण्यास मदत होईल.
लाळ खुरकत रोगाची गंभीरता आणि लक्षणे
लाळ खुरकत हा रोग अत्यंत संसर्गजन्य आणि विषाणुजन्य असून त्याचा पशुधन उत्पादनावर विपरीत परिणाम होतो. या रोगात जनावरांना ताप येतो, तोंडात आणि खुरांवर फोड येतात, ज्यामुळे अतिशय लाळ गळते, खाणे-पिणे बंद होते आणि जनावरे लंगडतात. दूध उत्पादनात मोठी घट होते, प्रजनन क्षमता कमी होते आणि काही प्रकरणांत गर्भपातही होऊ शकतो. अशा परिस्थितीत रोग नियंत्रणासाठी पशुधनाची लसीकरण मोहीम अत्यंत आवश्यक ठरते. नियमित लसीकरणामुळे जनावरे निरोगी राहतात, उत्पादन क्षमता टिकते आणि पशुपालकांना आर्थिक नुकसान टाळता येते.
राष्ट्रीय पशुरोग नियंत्रण कार्यक्रमातील उद्दिष्ट
केंद्र पुरस्कृत राष्ट्रीय पशुरोग नियंत्रण कार्यक्रमांतर्गत 2030 पर्यंत लाळ खुरकत रोगाचे पूर्ण निर्मूलन करण्याचे उद्दिष्ट ठेवण्यात आले आहे. या कार्यक्रमाद्वारे देशभरातील गाय, म्हैस, शेळ्या, मेंढ्या आणि इतर पशुधनाला लसीकरण केले जाते. सलग तीन वर्षे रोग आढळला नाही तर राज्य लाळ खुरकत मुक्त घोषित केले जाते. या राष्ट्रीय उद्दिष्ट साध्य करण्यात पशुधनाची लसीकरण मोहीम महत्त्वपूर्ण भूमिका बजावते. चंद्रपूर जिल्ह्यातही या कार्यक्रमाचा भाग म्हणून मोहीम राबवली जात असून यामुळे दीर्घकालीन रोग नियंत्रण शक्य होईल.
जिल्ह्यात लसीकरणाची आठवी फेरी सुरू
चंद्रपूर जिल्ह्यात गाय, म्हैस, शेळ्या आणि मेंढ्यांमधील लाळ खुरकत रोगाला प्रतिबंध करण्यासाठी लसीकरणाची आठवी फेरी हाती घेण्यात आली आहे. 13 फेब्रुवारी ते 29 मार्च या कालावधीत ही फेरी राबवली जाईल. या पशुधनाची लसीकरण मोहीम मध्ये जिल्ह्यातील विविध तालुक्यांतील पशुपालकांना सक्रिय सहभागी करून घेण्यात येणार आहे. पूर्वीच्या फेऱ्यांमध्ये मिळालेल्या यशस्वी परिणामांवर आधारित ही आठवी फेरी अधिक प्रभावी होईल. पशुवैद्यकीय टीम्स गावोगावी जाऊन लसीकरण करतील.
लसीकरण मोहिमेचे उद्दिष्ट आणि लस उपलब्धता
या मोहिमेत चंद्रपूर जिल्ह्यातील 3 लाख 25 हजार 928 जनावरांना लस देण्याचे उद्दिष्ट आहे. केंद्र सरकारकडून जिल्ह्यासाठी 3 लाख 25 हजार 950 लस मात्रा उपलब्ध करून देण्यात आल्या आहेत. या पशुधनाची लसीकरण मोहीम यशस्वी करण्यासाठी पुरेशा लसी उपलब्ध असल्याने सर्व जनावरांना कव्हर करता येईल. लसींच्या उपलब्धतेमुळे मोहीम वेगाने आणि पूर्णपणे राबवता येईल. पशुसंवर्धन विभागाने वितरण आणि अंमलबजावणीचे काटेकोर नियोजन केले आहे जेणेकरून कोणत्याही जनावराला वगळले जाणार नाही.
45 दिवसांत युद्धपातळीवर अंमलबजावणी
सदर मोहीम पुढील 45 दिवसात युद्धपातळीवर पूर्ण करण्यात येणार आहे. जिल्हाभरात पशुवैद्यकीय अधिकारी, कर्मचारी आणि स्वयंसेवकांच्या टीम्स सक्रिय होतील. प्रत्येक गाव, पाडा आणि पशुपालकांच्या घरी जाऊन लसीकरण केले जाईल. या पशुधनाची लसीकरण मोहीम वेगवान गतीने राबवण्यासाठी विशेष कॅम्प आणि मोबाइल टीम्सची व्यवस्था करण्यात आली आहे. यामुळे रोगप्रसार रोखण्यास आणि पशुधन संरक्षणास वेगवान गती मिळेल.
उपआयुक्त डॉ. सुरेशकुमार कुंभरे यांचे पशुपालकांना आवाहन
पशुचे आरोग्य जपणे, रोगप्रसार रोखणे आणि पशुपालकांचे संभाव्य आर्थिक नुकसान टाळणे यासाठी सर्व पशुपालकांनी आपल्या जनावरांचे लसीकरण करून घ्यावे असे आवाहन जिल्हा पशुसंवर्धन व दुग्धव्यवसाय उपआयुक्त डॉ. सुरेशकुमार कुंभरे यांनी केले आहे. या पशुधनाची लसीकरण मोहीम मध्ये पूर्ण सहभाग घेऊन पशुपालक आपल्या व्यवसायाचे संरक्षण करू शकतात. डॉ. कुंभरे यांच्या आवाहनानुसार सर्व पशुपालकांनी तातडीने पशुवैद्यकीय केंद्रांशी संपर्क साधावा आणि जनावरे लसीकरणासाठी उपलब्ध करून द्यावीत.
पशुपालकांसाठी लसीकरणाचे आर्थिक आणि आरोग्य फायदे
लसीकरणामुळे जनावरे रोगमुक्त राहून दूध उत्पादन, वजन वाढ आणि प्रजनन क्षमता टिकून राहते. यामुळे पशुपालकांचे दररोजचे उत्पन्न वाढते आणि एकूण आर्थिक स्थैर्य मिळते. या पशुधनाची लसीकरण मोहीम यशस्वी झाल्यास रोगामुळे होणारे नुकसान पूर्णपणे टाळता येते. निरोगी जनावरे चांगल्या आरोग्यासोबतच चांगल्या गुणवत्तेचे दूध आणि मांस देतात. दीर्घकालीन दृष्टिकोनातून ही मोहीम पशुपालन व्यवसायाला बळकटी देते.
लाळ खुरकत मुक्त राज्य होण्याची संधी आणि निर्यात
सलग तीन वर्षे लाळ खुरकत रोग आढळला नाही तर राज्य लाळ खुरकत मुक्त घोषित होऊन मांस निर्यातीचा मार्ग मोकळा होईल. या पशुधनाची लसीकरण मोहीम या उद्दिष्टाकडे नेणारी महत्त्वपूर्ण पायरी आहे. चंद्रपूर जिल्ह्यातील यशस्वी अंमलबजावणी राज्य स्तरावरील यशात मोठे योगदान देईल. यामुळे महाराष्ट्रातील पशुपालन क्षेत्राला आंतरराष्ट्रीय बाजारपेठेत संधी मिळेल आणि पशुपालकांचे उत्पन्न वाढेल.