RTE प्रवेशासाठी अर्ज करण्याची प्रक्रिया सुरू: संपूर्ण माहिती
बालकांचा मोफत व सक्तीच्या शिक्षणाचा अधिकार अधिनियमांतर्गत दुर्बल आणि वंचित घटकातील बालकांसाठी स्वयं अर्थसहाय्यित आणि विना अनुदानित शाळांमध्ये २०२६-२७ या शैक्षणिक वर्षासाठी आरटीई २५ टक्के राखीव जागांवरील प्रवेशासाठी अर्ज करण्याची प्रक्रिया सुरू झाली आहे. शालेय शिक्षण संचालक (प्राथमिक) शरद गोसावी यांनी दिलेल्या माहितीनुसार, ही प्रक्रिया १७ फेब्रुवारी ते १० मार्च या कालावधीत https://student.maharashtra.gov.in/adm_portal या अधिकृत संकेतस्थळावर उपलब्ध आहे. राज्यातील लाखो पालकांना या संधीचा फायदा घेता येणार असून, नवीन सुधारित सूचनांनुसार अर्ज प्रक्रिया अधिक पारदर्शक आणि सोपी करण्यात आली आहे. या प्रक्रियेमुळे खासगी शाळांमधील दर्जेदार शिक्षण दुर्बल घटकांपर्यंत पोहोचणार आहे.
आरटीई २५ टक्के आरक्षणाची संकल्पना
बालकांचा मोफत व सक्तीच्या शिक्षणाचा अधिकार कायद्यानुसार खासगी विना अनुदानित शाळांमध्ये २५ टक्के जागा आर्थिकदृष्ट्या दुर्बल (ईडब्ल्यूएस) आणि वंचित गटातील (डीजी) बालकांसाठी राखीव ठेवण्यात आल्या आहेत. RTE प्रवेशासाठी अर्ज करण्याची प्रक्रिया सुरू असताना पालकांना समजून घ्यावे की, हा आरक्षण दुर्बल घटकांना मोफत शिक्षण देण्यासाठी आहे. या कायद्यामुळे बालकांना शाळेची फी, पुस्तके, गणवेश आणि इतर खर्च शासनाकडून भरला जातो. महाराष्ट्रात दरवर्षी सुमारे एक लाखांहून अधिक जागा या योजनेअंतर्गत उपलब्ध होतात, ज्यामुळे सामाजिक समता प्रस्थापित होण्यास मदत होते.
आरटीईसाठी पात्रता निकष
महाराष्ट्रातील बालकांसाठी आरटीई २५ टक्के प्रवेशासाठी मुख्य निकष म्हणजे कुटुंबाचे वार्षिक उत्पन्न एक लाख रुपयांपेक्षा कमी असणे आणि राज्यात रहिवासी असणे. RTE प्रवेशासाठी अर्ज करण्याची प्रक्रिया सुरू असताना पालकांनी लक्षात घ्यावे की, अनुसूचित जाती, अनुसूचित जमाती, विमुक्त जाती, भटक्या जमाती, इतर मागासवर्ग आणि विशेष मागासवर्गातील बालकेही पात्र आहेत. याशिवाय दिव्यांग, अनाथ, एचआयव्ही बाधित आणि कोविड प्रभावित कुटुंबातील बालकेही या योजनेचा लाभ घेऊ शकतात. या निकषांमुळे सामाजिक आणि आर्थिकदृष्ट्या मागासलेल्या बालकांना समान संधी मिळते.
वयाची अट आणि प्रवेश पात्रता
आरटीई २५ टक्के प्रवेशासाठी बालकाचे वय ३ ते ६ वर्षे असावे, तर इयत्ता पहिलीसाठी ३१ डिसेंबर २०२६ पर्यंत किमान ६ वर्षे पूर्ण झालेले असावे. RTE प्रवेशासाठी अर्ज करण्याची प्रक्रिया सुरू असताना पालकांनी जन्म दाखल्यानुसार वय तपासावे, ज्यात १ जुलै २०२० ते ३१ डिसेंबर २०२१ या कालावधीत जन्मलेली मुले इयत्ता पहिलीसाठी पात्र आहेत. या वय मर्यादेमुळे बालकांना योग्य वेळी शिक्षण सुरू करता येते. शाळेच्या प्रवेश स्तरावर ही अट कठोरपणे पाळली जाते, ज्यामुळे प्रक्रिया न्याय्य राहते.
आरटीई अर्जासाठी आवश्यक कागदपत्रे
आरटीई प्रवेशासाठी अर्ज करण्याची प्रक्रिया सुरू असताना पालकांनी सर्व कागदपत्रे तयार ठेवावीत. मुख्य कागदपत्रांमध्ये बालकाचा जन्म दाखला, आधार कार्ड, रहिवासी पुरावा (रेशन कार्ड किंवा वीज बिल), पासपोर्ट साइज फोटो आणि उत्पन्न प्रमाणपत्र (एक लाखांखाली) यांचा समावेश आहे. जात प्रमाणपत्र, दिव्यांग प्रमाणपत्र, अनाथ प्रमाणपत्र किंवा कोविड मृत्यू प्रमाणपत्र यापैकी लागू असलेले कागदपत्रे अपलोड करावे लागतात. सर्व कागदपत्रे ऑनलाइन अपलोड करताना मूळ आणि सत्यापित प्रती तयार ठेवाव्यात, ज्यामुळे नंतरच्या सत्यापनात अडचण येणार नाही.
ऑनलाइन अर्ज भरण्याची पद्धत
पालकांनी https://student.maharashtra.gov.in/adm_portal या पोर्टलवर मोबाइल नंबर आणि ओटीपीद्वारे नोंदणी करून अर्ज भरावा. RTE प्रवेशासाठी अर्ज करण्याची प्रक्रिया सुरू असताना बालकाची नाव, जन्मतारीख, आधार, पालकांची माहिती आणि कागदपत्रे अपलोड करावीत. नंतर जवळच्या १० शाळा (१ किलोमीटर परिसरातील) निवडाव्यात आणि अर्ज सबमिट करावा. या प्रक्रियेत गुगल मॅपद्वारे पत्ता सत्यापित करावा लागतो. अर्ज भरल्यानंतर रसीद डाउनलोड करून ठेवावी, ज्यामुळे लॉटरी निकाल तपासता येईल.
महत्त्वाच्या तारखा आणि संकेतस्थळ माहिती
आरटीई प्रवेशासाठी अर्ज करण्याची प्रक्रिया सुरू असताना १७ फेब्रुवारी ते १० मार्च या मुदतीत अर्ज स्वीकारले जातील. शाळांची नोंदणी ९ जानेवारीपासून सुरू झाली असून, लॉटरी निकाल नंतर जाहीर होईल. https://student.maharashtra.gov.in/adm_portal या संकेतस्थळावर सर्व अपडेट्स उपलब्ध आहेत. शाळांची यादी, उपलब्ध जागा आणि अर्ज स्थिती येथे तपासता येईल. या कालावधीत पालकांनी तातडीने अर्ज करावा, ज्यामुळे चांगल्या शाळांमध्ये प्रवेश मिळण्याची शक्यता वाढेल.
लॉटरी पद्धत आणि निवड प्रक्रिया
आरटीई प्रवेशासाठी अर्ज करण्याची प्रक्रिया सुरू असताना निवड पूर्णपणे लॉटरीद्वारे होते, ज्यात मानवी हस्तक्षेप नसतो. १ किलोमीटर परिसरातील शाळांना प्राधान्य दिले जाते. निवड झालेल्या बालकांना कागदपत्र सत्यापनासाठी बोलावले जाते आणि १५ दिवसांत प्रवेश निश्चित करावा लागतो. या पारदर्शक पद्धतीमुळे कोणत्याही भ्रष्टाचाराला थारा नाही. प्रतिक्षा यादीतील बालकांनाही संधी मिळू शकते.
आरटीई योजनेचे फायदे आणि सामाजिक महत्व
आरटीई २५ टक्के योजनेद्वारे दुर्बल घटकातील बालकांना खासगी शाळांमध्ये मोफत शिक्षण मिळते, ज्यामुळे त्यांचे भविष्य उज्ज्वल होते. RTE प्रवेशासाठी अर्ज करण्याची प्रक्रिया सुरू असताना पालकांना हे समजून घ्यावे की, या योजनेत फी, पुस्तके आणि गणवेश शासनाकडून पुरवले जातात. सामाजिक समानता, गुणवत्ता वाढ आणि बालकांच्या सर्वांगीण विकासासाठी ही योजना महत्त्वाची आहे. राज्य सरकारच्या या प्रयत्नांमुळे लाखो बालके शिक्षणाच्या मुख्य प्रवाहात येत आहेत.
पालकांसाठी महत्त्वाचे सल्ले आणि सूचना
आरटीई प्रवेशासाठी अर्ज करण्याची प्रक्रिया सुरू असताना पालकांनी अर्जात चुका टाळाव्यात आणि कागदपत्रे अचूक अपलोड करावीत. पोर्टलवर अभिप्राय द्या आणि शाळांची यादी तपासा. जर अर्ज नाकारला गेला तर पुन्हा अर्ज करा. या योजनेचा जास्तीत जास्त फायदा घ्या, ज्यामुळे तुमच्या बालकाला उत्तम शिक्षण मिळेल. शासनाच्या या पुढाकारामुळे शिक्षण हक्क प्रत्येक बालकापर्यंत पोहोचेल.