प्रधानमंत्री आवास योजना शहरी-2.0 अंतर्गत घरकुलांसाठी पहिला हप्ता मंजूर; कोट्यवधींचा निधी उपलब्ध

स्वतःचे पक्के घर उभारण्याचे स्वप्न पाहणाऱ्या शहरी भागातील लाभार्थ्यांसाठी महत्त्वाची बातमी आहे. प्रधानमंत्री आवास योजना (शहरी)-2.0 अंतर्गत वैयक्तिक स्वरूपातील घरकुल बांधकामासाठी म्हणजेच Beneficiary Led Construction (BLC) घटकांतर्गत पहिल्या हप्त्याचा निधी मंजूर करण्यात आला आहे.

महाराष्ट्र शासनाच्या गृहनिर्माण विभागाने 7व्या CSMC मध्ये मंजूर झालेल्या घरकुलांसाठी केंद्र शासनाच्या हिश्श्याचा पहिला हप्ता मंजूर केला आहे. यासोबतच समरुप राज्य हिश्श्याचा निधीही उपलब्ध करून देण्याची तरतूद करण्यात आली आहे. यासंदर्भातील शासन निर्णय 10 सप्टेंबर 2026 रोजी मंत्रालयातून जारी करण्यात आले आहेत.

सर्वसाधारण प्रवर्गासाठी ₹10.80 कोटींचा पहिला हप्ता

प्रधानमंत्री आवास योजना शहरी-2.0 अंतर्गत सर्वसाधारण प्रवर्गासाठी म्हणजेच SC/ST घटकाव्यतिरिक्त लाभार्थ्यांसाठी ₹1080.60 लाख इतका केंद्र शासनाचा पहिला हप्ता मंजूर करण्यात आला आहे.

ही रक्कम कोट्यवधी रुपयांत पाहिल्यास सुमारे ₹10.81 कोटी इतकी होते. या निधीमुळे संबंधित मंजूर घरकुलांच्या बांधकाम प्रक्रियेला आर्थिक पाठबळ मिळणार आहे.

ST घटकासाठी ₹7.10 कोटींचा निधी मंजूर

अनुसूचित जमाती अर्थात ST Component अंतर्गत मंजूर घरकुलांसाठी केंद्र शासनाच्या पहिल्या हप्त्यापोटी ₹710.40 लाख निधी मंजूर करण्यात आला आहे. ही रक्कम सुमारे ₹7.10 कोटी इतकी आहे.

ST प्रवर्गातील मंजूर लाभार्थ्यांना घरकुल बांधकामासाठी योजनेच्या नियमानुसार निधी उपलब्ध करून देण्याच्या प्रक्रियेला या मंजुरीमुळे गती मिळणार आहे.

SC घटकासाठी सर्वाधिक ₹16.61 कोटी मंजूर

अनुसूचित जाती अर्थात SC Component अंतर्गत घरकुलांसाठी केंद्र शासनाच्या पहिल्या हप्त्यापोटी ₹1661.60 लाख निधी मंजूर करण्यात आला आहे. म्हणजेच सुमारे ₹16.62 कोटी इतका निधी या घटकासाठी मंजूर झाला आहे.

तीनही घटकांचा विचार केला तर केंद्र शासनाच्या हिश्श्यापोटी एकूण ₹3452.60 लाख म्हणजेच सुमारे ₹34.53 कोटी इतका पहिला हप्ता मंजूर करण्यात आला आहे.

मंजूर निधीचा संपूर्ण तपशील

केंद्राच्या निधीसोबत राज्याचाही समरुप हिस्सा

या मंजुरीमध्ये केंद्र शासनाच्या हिश्श्याबरोबरच समरुप राज्य हिश्श्याचा निधी वितरित करण्यात येणार आहे. त्यामुळे मंजूर केंद्र निधीइतकाच राज्याचा समरुप हिस्सा उपलब्ध होणार असल्याने या मंजूर निधीचा एकत्रित आकार अधिक राहणार आहे.

मात्र प्रत्यक्ष लाभार्थ्यांच्या खात्यावर जमा होणारी रक्कम, हप्त्याची पात्रता आणि वितरणाची वेळ ही योजनेतील लागू नियम, बांधकामाची स्थिती आणि संबंधित स्थानिक यंत्रणेच्या प्रक्रियेनुसार ठरू शकते.

SNA-SPARSH प्रणालीद्वारे होणार निधी वितरण

मंजूर निधी आणि त्याचा समरुप राज्य हिस्सा SNA-SPARSH प्रणालीद्वारे वितरित करण्यात येणार आहे. त्यामुळे निधी वितरणासाठी शासनाने निश्चित केलेल्या आर्थिक प्रणालीचा वापर केला जाणार आहे.

योजनेच्या अंमलबजावणीमध्ये निधी योग्य लाभार्थ्यांपर्यंत पोहोचणे आणि मंजूर घरकुलांच्या बांधकामासाठी त्याचा वापर होणे याला महत्त्व आहे.

BLC म्हणजे काय?

प्रधानमंत्री आवास योजना शहरी-2.0 मधील Beneficiary Led Construction म्हणजेच BLC घटक हा वैयक्तिक लाभार्थ्यांनी स्वतःच्या घरकुलाचे बांधकाम करण्याशी संबंधित आहे.

या घटकांतर्गत पात्र लाभार्थ्यांना शासनाच्या योजनेतून आर्थिक मदत मिळते आणि त्या मदतीच्या आधारे स्वतःच्या घराचे बांधकाम पूर्ण करण्याची प्रक्रिया केली जाते. त्यामुळे स्वतःची जागा असलेल्या पात्र लाभार्थ्यांसाठी हा घटक विशेष महत्त्वाचा आहे.

7व्या CSMC मध्ये मंजूर घरकुलांना लाभ

सदर निधी 7व्या CSMC मध्ये मंजूर झालेल्या घरकुलांसाठी देण्यात आला आहे. संबंधित योजनेसाठी SLS Code MH 688 नमूद करण्यात आला आहे.

केंद्र शासनाने दिलेल्या Mother Sanction अर्थात मातृ मंजुरीच्या मर्यादेत हा निधी मंजूर करण्यात आला आहे. त्यामुळे ही मंजुरी केंद्र शासनाकडून उपलब्ध झालेल्या मान्यतेच्या चौकटीत करण्यात आली आहे.

घरकुल बांधकामाला मिळणार गती

पहिल्या हप्त्याचा निधी मंजूर झाल्यामुळे संबंधित मंजूर घरकुलांच्या बांधकाम प्रक्रियेला आर्थिक गती मिळण्याची अपेक्षा आहे. लाभार्थ्यांसाठी घरकुल बांधकामाच्या पुढील टप्प्यांकडे जाण्यासाठी ही मंजुरी महत्त्वाची ठरणार आहे.

विशेषतः शहरी भागात स्वतःचे पक्के घर उभारण्यासाठी आर्थिक मदतीची आवश्यकता असलेल्या पात्र लाभार्थ्यांना या निधीमुळे दिलासा मिळू शकतो.

लाभार्थ्यांनी काय लक्षात ठेवावे?

प्रधानमंत्री आवास योजना शहरी-2.0 अंतर्गत लाभ मिळालेल्या लाभार्थ्यांनी आपल्या घरकुलाच्या मंजुरीची माहिती, संबंधित स्थानिक स्वराज्य संस्था किंवा अंमलबजावणी यंत्रणेकडील नोंदी आणि बांधकामाच्या टप्प्याशी संबंधित कागदपत्रे व्यवस्थित ठेवणे आवश्यक आहे.

पहिला हप्ता मंजूर झाला असला तरी प्रत्येक लाभार्थ्याच्या खात्यावर रक्कम जमा होण्याची वेळ आणि प्रक्रिया वेगळी असू शकते. त्यामुळे संबंधित लाभार्थ्यांनी आपल्या स्थानिक महानगरपालिका, नगरपालिका किंवा योजनेची अंमलबजावणी करणाऱ्या संबंधित कार्यालयाकडून अद्ययावत माहिती घेणे योग्य राहील.

घरकुलाच्या प्रतीक्षेत असलेल्या कुटुंबांसाठी महत्त्वाची अपडेट

प्रधानमंत्री आवास योजना शहरी-2.0 अंतर्गत मंजूर घरकुलांसाठी पहिल्या हप्त्याचा निधी मंजूर होणे ही योजनेच्या अंमलबजावणीतील महत्त्वाची पायरी आहे. केंद्र आणि राज्याच्या निधीच्या माध्यमातून मंजूर घरकुलांचे बांधकाम पुढे नेण्यास मदत होणार आहे.

शासनाच्या या निर्णयामुळे BLC घटकातील मंजूर घरकुलांच्या बांधकामाला गती मिळण्यास मदत होईल आणि पात्र लाभार्थ्यांना स्वतःचे पक्के घर उभारण्याच्या दिशेने पुढे जाता येईल.

FAQ – प्रधानमंत्री आवास योजना शहरी-2.0 घरकुल निधीबाबत 10 प्रश्न

1. प्रधानमंत्री आवास योजना शहरी-2.0 अंतर्गत कोणता निधी मंजूर झाला आहे?
BLC म्हणजेच Beneficiary Led Construction घटकासाठी केंद्र शासनाच्या हिश्श्याचा पहिला हप्ता मंजूर करण्यात आला आहे. त्यासोबत समरुप राज्य हिश्श्याचा निधीही वितरित करण्यात येणार आहे.

2. निधी मंजूर करण्याची तारीख कोणती आहे?
यासंदर्भातील शासन निर्णय 10 सप्टेंबर 2026 रोजी जारी करण्यात आले आहेत.

3. कोणत्या घरकुलांना हा निधी लागू आहे?
7व्या CSMC मध्ये मंजूर झालेल्या घरकुलांसाठी हा निधी मंजूर करण्यात आला आहे.

4. सर्वसाधारण प्रवर्गासाठी किती निधी मंजूर झाला?
सर्वसाधारण म्हणजे SC/ST घटकाव्यतिरिक्त प्रवर्गासाठी ₹1080.60 लाख केंद्र हिश्श्याचा पहिला हप्ता मंजूर झाला आहे.

5. ST प्रवर्गासाठी किती निधी मंजूर झाला?
ST Component अंतर्गत ₹710.40 लाख केंद्र शासनाचा पहिला हप्ता मंजूर करण्यात आला आहे.

6. SC प्रवर्गासाठी किती निधी मंजूर झाला?
SC Component अंतर्गत ₹1661.60 लाख केंद्र शासनाचा पहिला हप्ता मंजूर करण्यात आला आहे.

7. तिन्ही घटकांसाठी केंद्राचा एकूण निधी किती आहे?
सर्वसाधारण, ST आणि SC या तीन घटकांचा केंद्र शासनाचा पहिला हप्ता मिळून ₹3452.60 लाख म्हणजे सुमारे ₹34.53 कोटी इतका निधी मंजूर झाला आहे.

8. राज्य शासनाचा हिस्सा मिळणार आहे का?
होय. केंद्र शासनाच्या मंजूर निधीच्या समरुप राज्य हिश्श्याचा निधीही वितरित करण्यात येणार आहे.

9. निधी कोणत्या प्रणालीद्वारे वितरित होणार आहे?
मंजूर निधी आणि समरुप राज्य हिस्सा SNA-SPARSH प्रणालीद्वारे वितरित करण्यात येणार आहे.

10. BLC म्हणजे काय?
BLC म्हणजे Beneficiary Led Construction. या घटकांतर्गत पात्र लाभार्थी स्वतःच्या घरकुलाचे बांधकाम करण्यासाठी योजनेच्या नियमानुसार आर्थिक मदत मिळवतात.

लेखक : भूषण इंगळे
मुख्य विश्लेषक (सरकारी योजना व कृषी क्षेत्र)

लेखक महाराष्ट्रातील विविध **सरकारी योजना, आधुनिक शेती तंत्रज्ञान, शेतकरी कल्याण, रोजगार आणि फायनान्स** अशा महत्वपूर्ण विषयांचे अभ्यासक व लेखक आहेत. आपल्या लेखणीच्या माध्यमातून सर्वसामान्य नागरिक आणि शेतकरी बांधवांपर्यंत अत्यंत अचूक, विश्वासार्ह आणि उपयुक्त माहिती सोप्या भाषेत पोहोचवणे, हेच त्यांच्या "कामाची बातमी" या व्यासपीठाचे मुख्य उद्दिष्ट आहे.