दिव्यांग व्यक्तींच्या उल्लेखनीय कार्याचा सन्मान करण्यासाठी भारत सरकारच्या सामाजिक न्याय आणि अधिकारिता मंत्रालयाअंतर्गत दिव्यांगजन सक्षमीकरण विभागाने ‘दिव्यांग सशक्तीकरण राष्ट्रीय पुरस्कार 2026’ जाहीर केले आहेत. या पुरस्कारासाठी पात्र दिव्यांग व्यक्ती, संस्था, स्वयंसेवी संस्था (NGO), नियोक्ते आणि कर्मचारी यांच्याकडून ऑनलाइन अर्ज मागविण्यात आले आहेत. इच्छुकांनी विहित नमुन्यात आवश्यक कागदपत्रांसह ऑनलाइन अर्ज सादर करावेत, असे आवाहन करण्यात आले आहे.
दिव्यांग सशक्तीकरण राष्ट्रीय पुरस्कार 2026 म्हणजे काय?
दिव्यांग सशक्तीकरण राष्ट्रीय पुरस्कार 2026 हे भारत सरकारकडून दिव्यांग व्यक्ती, संस्था आणि दिव्यांगांच्या सक्षमीकरणासाठी उत्कृष्ट कार्य करणाऱ्या घटकांचा गौरव करण्यासाठी दिले जाणारे प्रतिष्ठेचे राष्ट्रीय पुरस्कार आहेत. दिव्यांगांच्या सर्वांगीण विकासासाठी, नवकल्पना, समाजसेवा आणि प्रेरणादायी कार्य करणाऱ्यांचा या पुरस्काराद्वारे सन्मान केला जातो.
कोणत्या श्रेणींमध्ये पुरस्कार दिले जाणार?
यंदाच्या राष्ट्रीय पुरस्कारांतर्गत प्रामुख्याने खालील तीन श्रेणींमध्ये पुरस्कार दिले जाणार आहेत.
सर्वश्रेष्ठ दिव्यांगजन
श्रेष्ठ दिव्यांगजन
श्रेष्ठ सृजनशील दिव्यांग बालक / बालिका
याशिवाय, पात्र संस्था, स्वयंसेवी संस्था, नियोक्ते आणि कर्मचारी देखील संबंधित श्रेणींमध्ये अर्ज करू शकतात.
कोण अर्ज करू शकतात?
या राष्ट्रीय पुरस्कारासाठी खालील पात्र घटक अर्ज करू शकतात.
दिव्यांग व्यक्ती
दिव्यांग बालक / बालिका
स्वयंसेवी संस्था (NGO)
दिव्यांगांसाठी कार्य करणाऱ्या संस्था
नियोक्ते
कर्मचारी
दिव्यांग सक्षमीकरण क्षेत्रात उल्लेखनीय कार्य करणारे इतर पात्र घटक
अर्जासाठी आवश्यक कागदपत्रे
अर्ज करताना खालील कागदपत्रे अपलोड करणे आवश्यक आहे.
UDID (Unique Disability ID) कार्ड किंवा अधिकृत दिव्यांग प्रमाणपत्र
उल्लेखनीय कार्याचा सविस्तर अहवाल
कार्याचे पुरावे (छायाचित्रे, प्रमाणपत्रे, पुरस्कार, प्रकाशने इ.)
इतर आवश्यक कागदपत्रे (पोर्टलवरील सूचनांनुसार)
ऑनलाइन अर्ज प्रक्रिया (Step by Step)
स्टेप 1: भारत सरकारच्या दिव्यांगजन सक्षमीकरण विभागाच्या अधिकृत पुरस्कार पोर्टलला भेट द्या.
स्टेप 2: ‘National Awards for Empowerment of Persons with Disabilities 2026’ या पर्यायावर क्लिक करा.
स्टेप 3: नवीन अर्जदार म्हणून नोंदणी (Registration) करा.
स्टेप 4: अर्जामध्ये आवश्यक वैयक्तिक किंवा संस्थेची माहिती भरा.
स्टेप 5: केलेल्या उल्लेखनीय कार्याचा सविस्तर तपशील नमूद करा.
स्टेप 6: UDID कार्ड किंवा दिव्यांग प्रमाणपत्र आणि इतर आवश्यक कागदपत्रे अपलोड करा.
स्टेप 7: अर्जाची पडताळणी करून अंतिम स्वरूपात ऑनलाइन सबमिट करा.
अर्ज करताना या गोष्टी लक्षात ठेवा
या पुरस्कारासाठी फक्त ऑनलाइन अर्जच स्वीकारले जाणार आहेत. हस्तलिखित अर्ज, टपालाद्वारे पाठविलेले अर्ज किंवा इतर कोणत्याही भौतिक स्वरूपातील अर्ज ग्राह्य धरले जाणार नाहीत. त्यामुळे सर्व माहिती अचूक भरून आवश्यक कागदपत्रांसह वेळेत अर्ज सादर करणे आवश्यक आहे.
दिव्यांगांच्या प्रेरणादायी कार्याला राष्ट्रीय स्तरावर मिळणार सन्मान
दिव्यांग सशक्तीकरण राष्ट्रीय पुरस्कार 2026 हे दिव्यांग व्यक्तींच्या कर्तृत्वाचा आणि समाजासाठी केलेल्या प्रेरणादायी कार्याचा गौरव करणारे महत्त्वाचे राष्ट्रीय पुरस्कार आहेत. या पुरस्कारामुळे दिव्यांग व्यक्तींना प्रोत्साहन मिळण्याबरोबरच समाजात सकारात्मक संदेशही पोहोचतो. त्यामुळे पात्र व्यक्ती आणि संस्थांनी ही संधी न दवडता ऑनलाइन अर्ज करावा.
FAQ
1. दिव्यांग सशक्तीकरण राष्ट्रीय पुरस्कार 2026 कोण देतो?
भारत सरकारच्या सामाजिक न्याय आणि अधिकारिता मंत्रालयाअंतर्गत दिव्यांगजन सक्षमीकरण विभाग.
2. अर्ज कोण करू शकतो?
पात्र दिव्यांग व्यक्ती, संस्था, स्वयंसेवी संस्था, नियोक्ते आणि कर्मचारी.
3. कोणत्या श्रेणींमध्ये पुरस्कार दिले जातात?
सर्वश्रेष्ठ दिव्यांगजन, श्रेष्ठ दिव्यांगजन आणि श्रेष्ठ सृजनशील दिव्यांग बालक/बालिका यांसह इतर श्रेणी.
4. दिव्यांग सशक्तीकरण राष्ट्रीय पुरस्कार 2026 साठी अर्ज ऑनलाइन आहे का?
होय, केवळ ऑनलाइन अर्ज स्वीकारले जातील.
5. ऑफलाइन अर्ज स्वीकारले जातील का?
नाही.
6. UDID कार्ड आवश्यक आहे का?
होय, UDID कार्ड किंवा अधिकृत दिव्यांग प्रमाणपत्र अपलोड करणे आवश्यक आहे.
7. अर्जासोबत कोणते पुरावे द्यावे लागतात?
केलेल्या उल्लेखनीय आणि प्रेरणादायी कार्याचे पुरावे.
8. संस्था देखील अर्ज करू शकतात का?
होय.
9. पुरस्काराचा उद्देश काय आहे?
दिव्यांग व्यक्ती आणि दिव्यांग सक्षमीकरणासाठी उत्कृष्ट कार्य करणाऱ्यांचा राष्ट्रीय स्तरावर गौरव करणे.
10. अर्ज करताना महत्त्वाची सूचना कोणती?
सर्व माहिती अचूक भरून आवश्यक कागदपत्रांसह केवळ ऑनलाइन अर्ज सादर करावा.
माहितीचा अधिकृत स्रोत: जिल्हा माहिती कार्यालय, लातूर

मुख्य विश्लेषक (सरकारी योजना व कृषी क्षेत्र)
