लातूर जिल्ह्यासह संपूर्ण महाराष्ट्रातील शेतकऱ्यांसाठी कृषी क्षेत्रात आधुनिक तंत्रज्ञानाचा वापर वाढवण्यासाठी आणि शाश्वत शेतीला प्रोत्साहन देण्यासाठी एक अत्यंत क्रांतिकारी पाऊल उचलण्यात आले आहे. बदलत्या हवामानात शाश्वत शेतीचे योग्य व्यवस्थापन करणे आणि शेतकऱ्यांचा शेतीवरील एकूण उत्पादन खर्च कमी करणे या दुहेरी उद्देशाने कृषी विभाग, नानाजी देशमुख कृषी संजीवनी प्रकल्प (पोकरा) आणि पाणी फाउंडेशन यांच्या संयुक्त विद्यमाने **कृषी विभागाची मोफत ‘डिजिटल शेतीशाळा’** हा महत्त्वाकांक्षी उपक्रम राबवण्यात येत आहे. या नाविन्यपूर्ण डिजिटल उपक्रमांतर्गत जिल्ह्यातील जास्तीत जास्त शेतकरी, महिला शेतकरी गट आणि शेतकरी उत्पादक कंपन्यांनी (FPCs) मोठ्या संख्येने सहभागी व्हावे, असे आवाहन लातूरचे विभागीय कृषी सहसंचालक यांनी अधिकृत प्रसिद्धीपत्रकाद्वारे केले आहे.
कृषी विद्यापीठांतील शास्त्रज्ञांचा थेट संवाद: झूम आणि यूट्यूबच्या माध्यमातून शंकांचे निरसन
या नाविन्यपूर्ण उपक्रमाचे सर्वात मोठे वैशिष्ट्य म्हणजे राज्यातील आघाडीच्या चारही कृषी विद्यापीठांमधील नामांकित शास्त्रज्ञ थेट शेतकऱ्यांशी संवाद साधणार आहेत. यामध्ये राहुरी, परभणी, दापोली आणि अकोला येथील नामवंत कृषी विद्यापीठांतील तज्ज्ञ शास्त्रज्ञ झूम (Zoom) आणि यूट्यूब (YouTube) या ऑनलाइन माध्यमांद्वारे डिजिटल पद्धतीने जोडले जाणार आहेत. बदलत्या हवामानानुसार पिकांचे अचूक व्यवस्थापन कसे करावे, याबाबतचे शास्त्रीय व व्यावहारिक मार्गदर्शन करण्यासाठी **कृषी विभागाची मोफत ‘डिजिटल शेतीशाळा’** हे व्यासपीठ अत्यंत मोलाचे ठरणार आहे, ज्यामुळे शेतकऱ्यांना थेट शास्त्रज्ञांना प्रश्न विचारून आपल्या शंकांचे जागेवरच निरसन करून घेण्याची सुवर्णसंधी मिळणार आहे.
हवामान बदलावर मात आणि सेंद्रिय शेतीला बळकटी: थेट प्रात्यक्षिकासह मिळणार प्रशिक्षण
सध्याच्या काळात हवामान बदलामुळे अतिवृष्टी किंवा पावसाचा दीर्घ खंड यांसारख्या विविध आव्हानांना शेतकऱ्यांना सामोरे जावे लागत आहे. अशा प्रतिकूल हवामानात स्वतःची उभी पिके कशी वाचवावीत, याचे अचूक व आधुनिक तंत्रज्ञान या ऑनलाईन प्रशिक्षणात थेट प्रात्यक्षिकासह शिकवले जाणार आहे. यासोबतच, शेतीतील रासायनिक खतांचा अनिर्बंध वापर टाळून खर्च कसा कमी करावा आणि जीवामृतासारख्या उपयुक्त जैविक निविष्ठांची घरच्या घरी सोप्या पद्धतीने निर्मिती कशी करावी, याचे थेट धडे देण्यासाठी **कृषी विभागाची मोफत ‘डिजिटल शेतीशाळा’** हा उपक्रम अत्यंत फायदेशीर ठरणार आहे, ज्याच्या माध्यमातून शेतकरी सेंद्रिय आणि शाश्वत शेतीकडे यशस्वीपणे वळू शकतील.
सोमवार ते शनिवार नियमित सत्रांचे आयोजन: संध्याकाळच्या वेळेत घरबसल्या घेता येणार लाभ
ही डिजिटल शाळा संपूर्ण महाराष्ट्रातील शेतकरी बांधवांसाठी पूर्णपणे विनामूल्य असून, सोमवार ते शनिवार या कालावधीत दररोज विविध पिकांवर विशेष सत्रांचे आयोजन करण्यात आले आहे. शेतीची आणि घरची कामे आटोपून शेतकरी निवांतपणे या प्रशिक्षणाचा लाभ घेऊ शकतील, याची विशेष काळजी घेण्यात आली आहे. घरबसल्या संध्याकाळी ६.१५ आणि ७.३० वाजताच्या वेगवेगळ्या सत्रांमध्ये तज्ज्ञांचे मोलाचे मार्गदर्शन मिळवण्यासाठी **कृषी विभागाची मोफत ‘डिजिटल शेतीशाळा’** हा उपक्रम अत्यंत नियोजनबद्ध पद्धतीने राबवला जात आहे, जेणेकरून राज्यातील शेवटच्या घटकापर्यंत शेतीचे आधुनिक ज्ञान पोहोचू शकेल.
खरीप हंगामातील प्रमुख पिकांचा समावेश: पीकनिहाय अचूक नियोजनाची मिळणार माहिती
या डिजिटल शेतीशाळेच्या अभ्यासक्रमामध्ये महाराष्ट्रातील बहुतांश प्रमुख पिकांचा समावेश करण्यात आला आहे. यामध्ये प्रामुख्याने बाजरी, सोयाबीन, खरीप ज्वारी, कापूस, भुईमूग, भात, राजमा, मका, नाचणी, तूर, मूग, उडीद आणि विविध प्रकारच्या भाजीपाला पिकांच्या लागवडीपासून ते काढणीपर्यंतच्या सर्व टप्प्यांचे सविस्तर मार्गदर्शन केले जाईल. प्रत्येक पिकाच्या विशेष गरजा समजून घेऊन उत्पादन वाढवण्यासाठी **कृषी विभागाची मोफत ‘डिजिटल शेतीशाळा’** हे राज्यातील प्रत्येक शेतकऱ्यासाठी एक डिजिटल वरदान ठरणार आहे, ज्याच्या मदतीने पीकनिहाय अचूक नियोजन करणे अत्यंत सोपे आणि सोयीस्कर होणार आहे.
सहभागाची सोपी तांत्रिक प्रक्रिया: झूम आयडी आणि पासकोडद्वारे थेट प्रवेश
या डिजिटल सत्रांमध्ये सहभागी होण्याची तांत्रिक प्रक्रिया अतिशय सोपी आणि सुटसुटीत ठेवण्यात आली आहे, जेणेकरून कोणताही सामान्य शेतकरी मोबाईलद्वारे सहज जोडू शकेल. शेतकरी वैयक्तिकरीत्या किंवा आपल्या गावातील शेतकरी गटांच्या माध्यमातून झूम ॲप (Zoom App) वापरून, विशिष्ट आयडी (ID) आणि पासकोड (Passcode) प्रविष्ट करून या सत्रात थेट सहभागी होऊ शकतात. या तांत्रिक प्रक्रियेची माहिती आणि थेट प्रक्षेपणाची लिंक मिळवण्यासाठी **कृषी विभागाची मोफत ‘डिजिटल शेतीशाळा’** या उपक्रमात सहभागासाठी शेतकऱ्यांनी आपल्या जवळच्या तालुका कृषी अधिकारी कार्यालय किंवा कृषी सहाय्यकांशी संपर्क साधावा.
यूट्यूब आणि फेसबुकवर थेट प्रक्षेपण: वेळेची मर्यादा न ठेवता पाहता येणार सत्रे
जे शेतकरी काही तांत्रिक कारणांमुळे किंवा वेळेअभावी झूम सत्रात थेट उपस्थित राहू शकणार नाहीत, त्यांच्यासाठी देखील प्रशासनाने उत्तम डिजिटल पर्याय उपलब्ध करून दिले आहेत. या सर्व ऑनलाइन सत्रांचे थेट प्रक्षेपण ‘कृषी विभाग महाराष्ट्र शासन’ आणि ‘पाणी फाउंडेशन’ च्या अधिकृत यूट्यूब (YouTube) आणि फेसबुक (Facebook) चॅनेल्सवर केले जाणार आहे. डिजिटल साक्षरता वाढवून पारंपरिक शेतीला विज्ञानाची जोड देण्यासाठी **कृषी विभागाची मोफत ‘डिजिटल शेतीशाळा’** हा उपक्रम अत्यंत मोलाची भूमिका बजावत असून, यामुळे शेतीविषयक डिजिटल ज्ञान गावागावांत सहज पोहोचू लागले आहे.
कृषी विभागाचे जाहीर आवाहन: पारंपरिक शेती सोडून आधुनिकतेकडे पाऊल टाका
पारंपरिक शेती पद्धतीला आधुनिक विज्ञानाची आणि प्रगत तंत्रज्ञानाची जोड दिल्याशिवाय शेती किफायतशीर होणार नाही, हे ओळखूनच हा अभिनव उपक्रम डिझाईन करण्यात आला आहे. लातूर जिल्ह्यातील आणि संपूर्ण महाराष्ट्रातील शेतकऱ्यांनी, महिला शेतकरी गटांनी आणि शेतकरी उत्पादक कंपन्यांनी या मोफत ऑनलाईन प्रशिक्षणाचा जास्तीत जास्त लाभ घ्यावा, असे आवाहन विभागीय कृषी सहसंचालकांनी केले आहे. शेतीची प्रगती आणि आर्थिक सक्षमीकरण साध्य करण्यासाठी **कृषी विभागाची मोफत ‘डिजिटल शेतीशाळा’** या सुवर्णसंधीचा लाभ घेऊन प्रत्येक शेतकऱ्याने आधुनिक शेतीकडे यशस्वी पाऊल टाकावे.
माहितीचा अधिकृत स्रोत: जिल्हा माहिती कार्यालय,लातूर
मुख्य विश्लेषक (सरकारी योजना व कृषी क्षेत्र)