बुलढाणा जिल्ह्यातील हिवरखेड पूर्णा वाळू घाटातील वाळू आता नागरिकांना अत्यंत परवडणाऱ्या शासकीय दरात मिळणार आहे. प्रति ब्रास वाळूचा दर १२३० रुपये निश्चित करण्यात आला असून, यात निविदा दर, स्वामित्वधन, जिल्हा खनिज निधी (DMF) आणि इतर संबंधित शुल्कांचा समावेश आहे. यापूर्वी वाळूच्या किमती अनियंत्रित असल्याने बांधकाम व्यावसायिक आणि सामान्य नागरिकांना आर्थिक भुर्दंड सहन करावा लागत होता. हिवरखेड पूर्णा वाळू डेपोतून ऑनलाइन वाळू विक्री सुरू झाल्याने आता ही समस्या दूर होणार आहे. शासनाने घेतलेल्या या निर्णयामुळे बांधकाम क्षेत्रातील खर्चात घट होईल आणि विकासकामांना गती मिळेल, अशी अपेक्षा व्यक्त केली जात आहे. या सुविधेमुळे स्थानिक बांधकाम उद्योगाला मोठा आधार मिळेल आणि कच्च्या मालाच्या उपलब्धतेमुळे प्रकल्पांना गती येईल. जिल्ह्यातील अनेक गावांमध्ये नवीन घरे बांधण्याच्या योजना आहेत, आणि ही वाळू त्यासाठी उपयुक्त ठरेल.
ऑनलाइन नोंदणी प्रक्रिया सोपी आणि सोयीस्कर
वाळू खरेदीसाठी ‘महाखनिज’ ही शासकीय ऑनलाइन प्रणाली वापरण्यात येत आहे. या प्रणालीद्वारे नागरिक घरबसल्या नोंदणी करू शकतात. नोंदणीसाठी सेतू सुविधा केंद्र, ई-महासेवा केंद्र किंवा थेट https://mahakhanij.maharashtra.gov.in या संकेतस्थळावर जाऊन ‘SAND BOOKING’ पर्याय निवडावा लागतो. ही प्रक्रिया पूर्णपणे डिजिटल असल्याने कागदपत्रांची त्रासदायक प्रक्रिया टाळता येते. हिवरखेड पूर्णा वाळू डेपोतून ऑनलाइन वाळू विक्री सुरू असल्याने आता वाळू मागणीची प्रक्रिया पारदर्शक आणि जलद झाली आहे. यामुळे मध्यस्थांचा हस्तक्षेप संपुष्टात येऊन शासनाला थेट उत्पन्न मिळणार आहे. नोंदणी प्रक्रियेत आधार कार्ड, मोबाइल नंबर आणि बँक तपशील आवश्यक असतील, ज्यामुळे सुरक्षितता सुनिश्चित होईल. ही सुविधा ग्रामीण भागातील नागरिकांसाठी विशेषतः उपयुक्त ठरेल, जेथे इंटरनेट सुविधा वाढत आहे.
नोंदणी सुरू होण्याची तारीख आणि मुदत
ऑनलाइन नोंदणी सुविधा दि. ६ मार्च २०२६ रोजी दुपारी १२:०० वाजेपासून सुरू झाली आहे. नागरिकांनी या तारखेनंतर त्वरित नोंदणी करावी, असे आवाहन जिल्हा प्रशासनाने केले आहे. नोंदणी केल्यानंतर वाळू उचलण्यासाठी फक्त १५ दिवसांची मुदत देण्यात आली आहे. या कालावधीत वाळू घेऊन न गेल्यास बुकिंग रद्द होऊ शकते. हिवरखेड पूर्णा वाळू डेपोतून ऑनलाइन वाळू विक्री सुरू झाल्याने वेळेत वाळू उचलणे बंधनकारक ठेवण्यात आले आहे, जेणेकरून डेपोमधील साठा व्यवस्थित राहील आणि इतर मागणीकर्त्यांना त्वरित पुरवठा करता येईल. या नियमांचे पालन न केल्यास दंड आकारला जाऊ शकतो, ज्यामुळे नागरिकांना जागरूक राहण्याची गरज आहे. जिल्ह्यातील खनिज विभागाने याबाबत माहिती प्रसारणासाठी मोहिमेचा अवलंब केला आहे.
वाहतूक आणि इतर जबाबदाऱ्या ग्राहकांवर
वाळू डेपोतून वाळू उचलल्यानंतर तिची वाहतूक करणे ही ग्राहकाची स्वतःची जबाबदारी राहील. शासन फक्त डेपोपर्यंत वाळू उपलब्ध करून देईल, त्यानंतर ट्रक किंवा इतर वाहनांची व्यवस्था ग्राहकांनी स्वतः करावी लागेल. यामुळे वाहतूक खर्चात विविधता येऊ शकते, परंतु शासकीय दरामुळे एकूण खर्चात बचत होईल. हिवरखेड पूर्णा वाळू डेपोतून ऑनलाइन वाळू विक्री सुरू असल्याने आता वाळूच्या गुणवत्तेवरही नियंत्रण राहील आणि दर्जेदार वाळू मिळण्याची हमी आहे. बांधकाम व्यावसायिकांनी याचा फायदा घेऊन अधिकृत पद्धतीने खरेदी करावी. वाहतूक करताना प्रदूषण नियंत्रण नियमांचे पालन करणे आवश्यक असून, ओव्हरलोडिंग टाळावी. यामुळे रस्त्यांची सुरक्षितता वाढेल आणि पर्यावरणाचे रक्षण होईल.
शासनाच्या उपक्रमाला सहकार्य करण्याचे आवाहन
जिल्हाधिकारी डॉ. किरण पाटील यांनी स्पष्ट केले आहे की, अधिकृत आणि पारदर्शक प्रक्रियेद्वारे वाळू खरेदी करणे हे प्रत्येक नागरिकाचे कर्तव्य आहे. यामुळे अवैध उत्खनन आणि काळ्या बाजाराला आळा बसतो. हिवरखेड पूर्णा वाळू डेपोतून ऑनलाइन वाळू विक्री सुरू झाल्याने जिल्ह्यातील बांधकाम क्षेत्रात सकारात्मक बदल घडणार आहे. शासनाच्या या उपक्रमाला पूर्ण सहकार्य करून नागरिकांनी पर्यावरण संरक्षण आणि कायद्याचे पालन करावे. यामुळे जिल्ह्यातील विकासकामांना चालना मिळेल आणि सामान्य माणसाच्या खिशावर ताण येणार नाही. जिल्हाधिकाऱ्यांनी स्थानिक माहिती प्रसारणासाठी ग्रामपंचायतींना सूचना दिल्या आहेत. या उपक्रमामुळे जिल्ह्यातील उत्पन्न वाढेल आणि स्थानिक अर्थव्यवस्थेला बळकटी मिळेल.
भविष्यातील विस्तार आणि फायदे
हिवरखेड पूर्णा वाळू डेपो ही सुरुवात असून, यशस्वी झाल्यास इतर ठिकाणीही अशा डेपो सुरू होण्याची शक्यता आहे. महाखनिज प्रणालीद्वारे संपूर्ण राज्यात वाळू व्यवस्थापन डिजिटल होत असल्याने भविष्यात वाळूच्या पुरवठ्यात सुसूत्रता येईल. हिवरखेड पूर्णा वाळू डेपोतून ऑनलाइन वाळू विक्री सुरू असल्याने स्थानिक स्तरावर रोजगार निर्मिती आणि उत्पन्न वाढीसही मदत होईल. बुलढाणा जिल्ह्यातील हे पाऊल राज्य सरकारच्या वाळू धोरणाला बळकटी देणारे ठरेल. भविष्यात मोबाइल अॅपद्वारेही ही सुविधा उपलब्ध होऊ शकते, ज्यामुळे ग्रामीण भागातील प्रवेश वाढेल. या उपक्रमामुळे अवैध वाळू व्यापारावर नियंत्रण येईल आणि शासनाच्या महसूलात वाढ होईल. एकूणच, हा निर्णय जिल्ह्याच्या विकासासाठी मीलाचा दगड ठरेल.
हिवरखेड पूर्णा वाळू डेपोतून ऑनलाइन वाळू विक्री सुरू झाल्याने बुलढाणा जिल्ह्यातील बांधकाम क्षेत्रात मोठी सुविधा उपलब्ध झाली आहे. सिंदखेड राजा तालुक्यातील मौजे हिवरखेड पूर्णा येथील वाळू घाटातून आता शासकीय नियंत्रणाखाली वाळूची विक्री होत असून, यामुळे नागरिकांना काळ्या बाजारातील महागडी वाळू खरेदी करण्याची गरज भासणार नाही. हिवरखेड पूर्णा वाळू डेपोतून ऑनलाइन वाळू विक्री सुरू असल्याने पारदर्शक पद्धतीने वाळू मिळण्याची व्यवस्था झाली आहे. जिल्हाधिकारी डॉ. किरण पाटील यांनी याबाबत जनतेला अधिकृत प्रक्रियेचा अवलंब करण्याचे आवाहन केले आहे, जेणेकरून शासनाच्या धोरणाला पूर्ण सहकार्य मिळेल. या सुरुवातीमुळे जिल्ह्यातील अनेक प्रकल्पांना लाभ होईल आणि आर्थिक स्थैर्य वाढेल.