बुलढाणा जिल्ह्यातील शेगाव हे ठिकाण आता राष्ट्रीय स्तरावरील एका महत्त्वपूर्ण आरोग्य उपक्रमाचे केंद्रबिंदू ठरणार आहे. शेगाव येथे राष्ट्रीय आरोग्य मेळाव्याचे आयोजन हे भारत सरकारच्या आयुष मंत्रालय आणि अखिल भारतीय आयुर्वेद महासंमेलन यांच्या संयुक्त प्रयत्नाने होत असून, यामुळे स्थानिक नागरिकांना आरोग्य सेवांचा मोठा लाभ मिळणार आहे. हा मेळावा 25 ते 28 फेब्रुवारी 2026 या कालावधीत आयोजित करण्यात आला असून, यात विविध आरोग्य तपासण्या आणि उपचारांच्या सुविधा उपलब्ध असतील. या मेळाव्यामुळे बुलढाणा जिल्ह्याला अभिमान वाटणारी बाब ठरेल, कारण अशा प्रकारचा राष्ट्रीय स्तरावरील कार्यक्रम येथे प्रथमच होत आहे. मेळाव्याच्या माध्यमातून नागरिकांना आरोग्याची जागरूकता वाढवण्यासोबतच मोफत वैद्यकीय सल्ला आणि औषधे मिळतील, ज्यामुळे ग्रामीण भागातील लोकांना शहरातील सुविधांचा लाभ घेता येईल. हे आयोजन केवळ आरोग्य सेवांपुरते मर्यादित नसून, यात प्रशिक्षण आणि कार्यशाळाही समाविष्ट आहेत, ज्यामुळे स्थानिक समुदायाला दीर्घकाळ फायदा होईल.
उद्घाटन समारंभाची वैशिष्ट्ये
मेळाव्याच्या उद्घाटनाला विशेष महत्त्व आहे, कारण यात देशातील उच्चपदस्थ व्यक्तींची उपस्थिती असणार आहे. शेगाव येथे राष्ट्रीय आरोग्य मेळाव्याचे आयोजन 25 फेब्रुवारीला महामहीम राष्ट्रपती द्रौपदी मुर्मू यांच्या हस्ते होणार असून, याप्रसंगी राज्यपाल, मुख्यमंत्री आणि उपमुख्यमंत्री यांच्यासारख्या प्रमुख नेत्यांची हजेरी असणार आहे. हा उद्घाटन समारंभ भव्यदिव्य स्वरूपाचा असेल, ज्यात आरोग्य क्षेत्रातील तज्ज्ञ आणि स्थानिक नागरिक एकत्र येतील. राष्ट्रपतींच्या उपस्थितीमुळे या मेळाव्याला राष्ट्रीय महत्त्व प्राप्त होईल आणि यामुळे शेगावच्या विकासाला चालना मिळेल. उद्घाटनाच्या दिवशी विविध सांस्कृतिक कार्यक्रम आणि आरोग्य जागरूकता अभियानही राबवले जातील, ज्यामुळे नागरिकांना आरोग्याच्या विविध पैलूंबाबत माहिती मिळेल. हे आयोजन केवळ औपचारिक नसून, यातून जनसामान्यांना प्रत्यक्ष लाभ मिळवण्याची संधी उपलब्ध होईल, जसे की मोफत तपासण्या आणि औषध वितरण.
मेळाव्यातील दैनंदिन आरोग्य सुविधा
मेळाव्याच्या चार दिवसांत दररोज नागरिकांना मोफत आरोग्य तपासणी आणि औषध वितरणाच्या सुविधा उपलब्ध असतील. शेगाव येथे राष्ट्रीय आरोग्य मेळाव्याचे आयोजन यासाठी विशेष आहे की, यात 66 औषधी स्टॉल्स आणि 35 पेक्षा अधिक आरोग्य तपासणी स्टॉल्स उभारले जाणार आहेत. या स्टॉल्सवर विविध प्रकारच्या आरोग्य समस्यांसाठी तज्ज्ञ डॉक्टर आणि वैद्य उपलब्ध असतील, ज्यामुळे नागरिकांना घरच्या घरी आरोग्य सेवांचा लाभ घेता येईल. मोफत तपासणीमध्ये रक्तदाब, मधुमेह, हृदयरोग यासारख्या सामान्य आजारांची तपासणी समाविष्ट असेल, तर औषध वितरणात आयुर्वेदिक आणि पारंपरिक औषधांचा समावेश असेल. हे वैशिष्ट्य मेळाव्याला अधिक प्रभावी बनवते, कारण यामुळे गरीब आणि ग्रामीण भागातील लोकांना महागड्या वैद्यकीय सेवांचा लाभ मिळेल. या सुविधांमुळे मेळाव्यात दररोज हजारो नागरिकांची गर्दी अपेक्षित आहे.
दुसऱ्या दिवसाचे विशेष उपक्रम
मेळाव्याच्या दुसऱ्या दिवशी म्हणजे 26 फेब्रुवारीला आशा वर्कर्ससाठी विशेष प्रशिक्षण आयोजित करण्यात आले आहे. शेगाव येथे राष्ट्रीय आरोग्य मेळाव्याचे आयोजन यात ‘आजीबाईचा बटवा’ नावाच्या प्रशिक्षण कार्यक्रमाचा समावेश करून अधिक उपयुक्त बनवले आहे, ज्यात आशा वर्कर्सना पारंपरिक आरोग्य पद्धतींबाबत मार्गदर्शन मिळेल. यासोबतच प्रगतशील शेतकऱ्यांसाठी वनौषधी लागवड, प्रक्रिया आणि विपणन याबाबत कार्यशाळा होणार आहे, ज्यामुळे शेतकऱ्यांना नवीन संधी उपलब्ध होतील. हे उपक्रम आरोग्य आणि कृषी क्षेत्राला जोडणारे आहेत, कारण वनौषधींची लागवड आरोग्य उत्पादनांसाठी महत्त्वाची आहे. आशा वर्कर्स हे ग्रामीण आरोग्य व्यवस्थेचे मुख्य आधारस्तंभ असल्याने, त्यांचे प्रशिक्षण मेळाव्याच्या यशासाठी आवश्यक आहे. या दिवशीच्या कार्यक्रमांमुळे स्थानिक समुदायाला दीर्घकाळ फायदा होईल, जसे की वनौषधींच्या माध्यमातून आर्थिक स्वावलंबन.
तिसऱ्या दिवसातील नेत्र आरोग्य अभियान
27 फेब्रुवारीला मेळाव्यात नेत्र आरोग्यावर विशेष लक्ष केंद्रित करण्यात येईल. शेगाव येथे राष्ट्रीय आरोग्य मेळाव्याचे आयोजन यात मोफत नेत्र तपासणी आणि चष्मे वाटपाचा समावेश करून नागरिकांच्या दृष्टीसंबंधित समस्यांना हाताळणार आहे. याशिवाय मोतीबिंदू शस्त्रक्रियेसाठी नोंदणीही केली जाईल, ज्यामुळे ज्येष्ठ नागरिक आणि गरीब कुटुंबांना मोठा दिलासा मिळेल. नेत्र तपासणीमध्ये सामान्य दृष्टीदोषापासून ते गंभीर आजारांपर्यंतच्या तपासण्या समाविष्ट असतील, आणि चष्मे वाटपात आवश्यकतेनुसार चष्मे दिले जातील. हे अभियान विशेषतः ग्रामीण भागात नेत्र आरोग्याची जागरूकता वाढवण्यासाठी उपयुक्त ठरेल, कारण अशा भागात नेत्र तपासणीच्या सुविधा कमी असतात. या दिवशीच्या उपक्रमांमुळे अनेक नागरिकांच्या जीवनात सकारात्मक बदल घडेल.
दिव्यांग आणि ज्येष्ठांसाठी विशेष योजना
मेळाव्यात दिव्यांग बांधव आणि 60 वर्षांवरील ज्येष्ठ नागरिकांसाठी विशेष उपक्रम राबवले जाणार आहेत. शेगाव येथे राष्ट्रीय आरोग्य मेळाव्याचे आयोजन ‘वयोश्री’ आणि ‘एडीआयपी’ योजनेअंतर्गत तपासणी आणि साहित्य नोंदणीचा समावेश करून या वर्गाला प्राधान्य देत आहे. या योजनांद्वारे दिव्यांगांना आवश्यक साहित्य जसे की व्हीलचेअर, श्रवणयंत्रे इत्यादी उपलब्ध होईल, तर ज्येष्ठांना आरोग्य तपासणी आणि साहित्य वितरण केले जाईल. हे उपक्रम सामाजिक न्यायाच्या दृष्टिकोनातून महत्त्वाचे आहेत, कारण अशा वर्गांना मुख्यधारा आरोग्य सेवांमध्ये प्राधान्य मिळत नाही. या माध्यमातून सरकारच्या योजनांचा लाभ थेट नागरिकांपर्यंत पोहोचेल, ज्यामुळे त्यांच्या जीवनमानात सुधारणा होईल. विशेष उपक्रमांमुळे मेळावा अधिक समावेशक बनतो.
केंद्रीय मंत्र्यांचे आवाहन
केंद्रीय आयुष मंत्री प्रतापराव जाधव यांनी मेळाव्याबाबत विशेष आवाहन केले आहे. शेगाव येथे राष्ट्रीय आरोग्य मेळाव्याचे आयोजन यशस्वी करण्यासाठी नागरिकांनी मोठ्या संख्येने सहभागी होण्याचे आवाहन त्यांनी केले असून, यामुळे आरोग्य सेवांचा लाभ घेता येईल. मंत्री महोदयांच्या आवाहनामुळे मेळाव्यातील सहभाग वाढण्याची शक्यता आहे, कारण त्यांचे नेतृत्व आयुष क्षेत्रात प्रभावी आहे. हे आवाहन केवळ सहभागासाठी नसून, आरोग्य जागरूकतेच्या दृष्टिकोनातूनही महत्त्वाचे आहे. नागरिकांनी स्वतःची आणि कुटुंबाची तपासणी करून घेण्याचे सांगितले असून, यामुळे आरोग्य हीच खरी संपत्ती असल्याचे अधोरेखित होते. या आवाहनामुळे मेळाव्याला अधिक प्रचार मिळेल.
मेळाव्याचे स्थळ आणि वेळ
मेळावा शेगाव येथे आयोजित करण्यात आला असून, हे ठिकाण बुलढाणा जिल्ह्यातील प्रसिद्ध आहे. शेगाव येथे राष्ट्रीय आरोग्य मेळाव्याचे आयोजन 25 ते 28 फेब्रुवारी 2026 या कालावधीत होणार असून, येथे विविध स्टॉल्स आणि कार्यक्रमांची व्यवस्था केली जाईल. शेगाव हे धार्मिक आणि सांस्कृतिक महत्त्वाचे ठिकाण असल्याने, मेळाव्याला अधिक गर्दी अपेक्षित आहे. या कालावधीत दररोज सकाळी 9 ते संध्याकाळी 6 पर्यंत कार्यक्रम चालतील, ज्यामुळे नागरिकांना सोयीस्कर वेळेत येण्याची संधी मिळेल. स्थळाची निवड योग्य आहे, कारण येथे येण्यासाठी वाहतुकीच्या सुविधा उपलब्ध आहेत. हे आयोजन स्थानिक अर्थव्यवस्थेलाही चालना देईल.
मेळाव्याचे व्यापक फायदे
या मेळाव्यामुळे केवळ आरोग्य सेवांचा लाभ मिळणार नाही, तर आरोग्य जागरूकता वाढेल. शेगाव येथे राष्ट्रीय आरोग्य मेळाव्याचे आयोजन यामुळे बुलढाणा जिल्ह्यातील नागरिकांना राष्ट्रीय स्तरावरील तज्ज्ञांचा सल्ला मिळेल, ज्यामुळे दीर्घकाळ आरोग्य सुधारेल. मेळाव्यातील मोफत सुविधा गरीब वर्गासाठी वरदान ठरतील, तर प्रशिक्षण आणि कार्यशाळा नवीन कौशल्ये शिकवतील. हे आयोजन सरकारच्या आरोग्य धोरणांचा भाग आहे, ज्यात आयुर्वेद आणि पारंपरिक पद्धतींना प्राधान्य दिले जाते. यामुळे शेगावचे नाव राष्ट्रीय पातळीवर उजळेल आणि भविष्यात असे कार्यक्रम वाढतील. नागरिकांनी या संधीचा लाभ घ्यावा, ज्यामुळे आरोग्य हीच संपत्ती असल्याचे सिद्ध होईल.
समारोप आणि अपेक्षा
मेळावा 28 फेब्रुवारीला समारोप होईल, ज्यात विविध पुरस्कार आणि समारंभ असतील. शेगाव येथे राष्ट्रीय आरोग्य मेळाव्याचे आयोजन यशस्वी झाल्यास, याचे सकारात्मक परिणाम दिसतील, जसे की आरोग्य निर्देशांकात सुधारणा. समारोपात प्रमुख नेत्यांची भाषणे असतील, ज्यात मेळाव्याच्या यशाबाबत चर्चा होईल. हे आयोजन केवळ चार दिवसांचे नसून, त्याचे फायदे दीर्घकाळ टिकतील. नागरिकांनी सहभागी होऊन आरोग्य तपासणी करावी, ज्यामुळे कुटुंब आणि समाज निरोगी राहील. या मेळाव्यामुळे शेगावला नवीन ओळख मिळेल.