महाराष्ट्र राज्य शासनाने गणेश चतुर्थीच्या निमित्त राज्यातील पारंपारिक वस्त्रोद्योग क्षेत्रातील विणकरांसाठी एक महत्त्वपूर्ण उत्सव भत्ता योजना सुरू करण्याचा निर्णय घेतला आहे. या योजनेत नोंदणीकृत विणकरांना 10 हजाराचा भत्ता देण्यात येणार आहे. पैठणी साडी, हिमरु शाल, करवत काठी साडी, घोंगडी व खण फॅब्रीक या पाच प्रमुख पारंपारिक वस्त्रोद्योग क्षेत्रांतील प्रमाणित आणि नोंदणीकृत विणकरांना हा भत्ता दिला जाईल. या योजनेनुसार प्रति पुरुष विणकराला दहा हजार रुपये आणि प्रति महिला विणकराला पंधरा हजार रुपये इतकी रक्कम देण्यात येणार आहे. यासाठी शासनाने एकूण दोन कोटी सत्तर लाख रुपयांचा निधी वितरीत करण्यास मान्यता दिली आहे. हा निर्णय विणकरांच्या कल्याणासाठी आणि त्यांच्या पारंपारिक कलेला प्रोत्साहन देण्यासाठी घेण्यात आला आहे. विणकर हे राज्याच्या सांस्कृतिक आणि आर्थिक वारशाचे महत्वाचे भाग आहेत. त्यांना सणाच्या काळात आर्थिक मदत मिळाल्याने त्यांचे जीवन सुधारेल आणि त्यांची उत्पादने अधिक चांगल्या प्रकारे तयार करता येतील. शासनाच्या या पावलामुळे विणकर समुदायात आनंदाचे वातावरण निर्माण होईल.
पात्र लाभार्थ्यांसाठी भत्ता रक्कम
या योजनेत पुरुष आणि महिला विणकरांसाठी वेगवेगळ्या रकमा निश्चित करण्यात आल्या आहेत. या योजनेत नोंदणीकृत विणकरांना 10 हजाराचा भत्ता पुरुषांसाठी निश्चित करण्यात आला आहे तर महिलांसाठी पंधरा हजार रुपये ठेवण्यात आले आहेत. पात्र लाभार्थ्यांना हा भत्ता मिळवण्यासाठी त्यांची नोंदणी प्रमाणित असणे आवश्यक आहे. शासनाने या योजनेसाठी दोन कोटी सत्तर लाख रुपयांचा निधी उपलब्ध करून दिला आहे. हा भत्ता विणकरांच्या उत्सव भत्त्यासाठी वापरला जाईल. लाभार्थ्यांची यादी निश्चित करून योग्य तपशीलासह देयकासोबत जोडणे आवश्यक आहे. यामुळे भत्ता वितरण प्रक्रिया पारदर्शक राहील. विणकर कुटुंबांना या भत्त्यामुळे त्यांच्या दैनंदिन गरजा पूर्ण करता येतील आणि सण साजरा करणे सोपे होईल. शासन विणकरांच्या समस्यांवर लक्ष देऊन अशा योजना राबवत आहे.
निधी खर्चाचे नियम आणि दक्षता
सदर रक्कम ज्या प्रयोजनासाठी वितरीत करण्यात येत आहे, त्याच प्रयोजनासाठी खर्च करण्यात यावी असे शासनाने निर्देश दिले आहेत. या योजनेत नोंदणीकृत विणकरांना 10 हजाराचा भत्ता देण्यासाठी हा निधी वापरला जाईल. शासनाचे प्रचलित नियम व विहित कार्यपद्धतीचा अवलंब करण्याची दक्षता घेण्यात यावी. यामुळे कोणत्याही प्रकारच्या अनियमिततेचा धोका टाळता येईल. वैयक्तिक लाभार्थ्यांची देयके आहरित करताना लाभार्थ्यांची यादी निश्चित करुन योग्य त्या तपशीलासह देयकासोबत जोडल्याशिवाय अनुदाने आहरित करण्यात येऊ नयेत. या सर्व नियमांचे पालन करून भत्ता वितरित केला जाईल. विणकरांना हा भत्ता मिळाल्याने त्यांना प्रोत्साहन मिळेल आणि त्यांची उत्पादकता वाढेल.
डीबीटी प्रणालीद्वारे भत्ता वितरण
सदर योजनेंतर्गत प्रमाणित व नोंदणीकृत पारंपारिक वस्त्रोद्योग विणकरांना देण्यात येणारा उत्सव भत्ता डीबीटी प्रणालीद्वारे अदा करण्यात यावा असे ठरविण्यात आले आहे. या योजनेत नोंदणीकृत विणकरांना 10 हजाराचा भत्ता डीबीटी द्वारे दिला जाईल. यामुळे भत्ता थेट लाभार्थ्यांच्या बँक खात्यात जमा होईल. यामुळे प्रक्रिया जलद आणि सुरक्षित होईल. शासनाने डीबीटी पद्धतीचा अवलंब करून योजनेची कार्यक्षमता वाढवली आहे. विणकरांना हा भत्ता वेळेवर मिळाला तर त्यांना त्याचा पूर्ण उपयोग करता येईल. या पद्धतीमुळे मध्यस्थी कमी होऊन भत्ता योग्य व्यक्तींना पोहोचेल.
एकात्मिक व शाश्वत वस्त्रोद्योग धोरणांतर्गत योजना
उक्त खर्च हा सन २०२५-२६ या आर्थिक वर्षाकरिता एकात्मिक व शाश्वत वस्त्रोद्योग धोरण २०२३-२८ अंतर्गत गणेश चतुर्थी निमित्त राज्यातील पाच पारंपारिक वस्त्रोद्योग क्षेत्रातील प्रमाणित व नोंदणीकृत विणकरांना उत्सव भत्ता योजनेचा लाभ देण्याकरिता मंजूर अर्थसंकल्पीय तरतूदीतून भागविण्यात यावा. या योजनेत नोंदणीकृत विणकरांना 10 हजाराचा भत्ता या धोरणांतर्गत दिला जाईल. धोरण काळात विणकर क्षेत्राला प्रोत्साहन देणे हे मुख्य उद्दिष्ट आहे. हा भत्ता विणकरांना सणाच्या निमित्ताने दिला जाईल. शासन विणकर क्षेत्राच्या शाश्वत विकासासाठी काम करत आहे. या योजनेच्या माध्यमातून विणकरांच्या जीवनात सकारात्मक बदल घडवला जाईल.
आहरण आणि नियंत्रण अधिकारी नियुक्ती
उक्त निधी आहरण करुन संबंधितांना संवितरीत करण्यासाठी सहायक संचालक (लेखा), वस्त्रोद्योग आयुक्तालय, महाराष्ट्र राज्य, नागपूर यांना आहरण व संवितरण अधिकारी तसेच, आयुक्त (वस्त्रोद्योग), वस्त्रोद्योग आयुक्तालय, महाराष्ट्र राज्य, नागपूर यांना नियंत्रण अधिकारी म्हणून घोषित करण्यात येत आहे. या योजनेत नोंदणीकृत विणकरांना 10 हजाराचा भत्ता संवितरित करण्यात येईल. उक्त निधी अर्थसंकल्प वितरण प्रणालीवर आयुक्त (वस्त्रोद्योग) यांचे अधिनस्त सुपूर्द करण्यात येत आहे. हा निर्णय योजनेच्या अंमलबजावणीसाठी आवश्यक आहे. अधिकारी आपल्या जबाबदाऱ्या पार पाडतील आणि भत्ता वितरण सुनिश्चित करतील. विणकरांना या योजनेचा लाभ मिळावा यासाठी सर्व प्रयत्न केले जातील.
विणकरांसाठी शासनाची बांधिलकी
शासन विणकरांच्या कल्याणासाठी सतत प्रयत्नशील आहे. या योजनेत नोंदणीकृत विणकरांना 10 हजाराचा भत्ता देणे हा त्याचाच भाग आहे. पाच क्षेत्रांतील विणकरांना हा भत्ता मिळाल्याने त्यांच्या आर्थिक स्थितीला बळ मिळेल. गणेश चतुर्थी सारख्या सणात हा भत्ता उपयुक्त ठरेल. शासनाने सर्व नियमांचे पालन करून योजनेची अंमलबजावणी केली जाईल. विणकर समुदाय शासनाच्या या निर्णयाने आभारी असेल. हा भत्ता त्यांच्या कुटुंबासाठी आशीर्वाद ठरेल.
योजनेच्या यशस्वी अंमलबजावणीसाठी सूचना
या योजनेच्या यशस्वी अंमलबजावणीसाठी सर्व संबंधितांना सूचना देण्यात आल्या आहेत. या योजनेत नोंदणीकृत विणकरांना 10 हजाराचा भत्ता देण्यासाठी यादी आणि तपशील तयार करणे महत्वाचे आहे. शासन नियमांचे पालन करणे आवश्यक आहे. डीबीटी प्रणालीचा वापर करून भत्ता अदा केला जाईल. विणकरांना या योजनेबाबत जागरूक करणे आणि त्यांना लाभ मिळवून देणे हे उद्दिष्ट आहे. शासनाच्या या प्रयत्नांमुळे विणकर क्षेत्र मजबूत होईल आणि राज्याच्या विकासात योगदान देईल.